2026 թվականի օգոստոսի 28-29-ին գրանցված G2 (չափավոր) դասի երկրամագնիսական փոթորիկը էապես ընդլայնել է հյուսիսային փայլատակումների (aurora borealis) տեսանելիության աշխարհագրությունը՝ հնարավորություն ընձեռելով դիտարկելու բնական այս երևույթը ԱՄՆ հյուսիսային նահանգներում և բարձր լայնություններում գտնվող ազգային պարկերում։ Մթնոլորտային մոնիթորինգի տվյալների համաձայն՝ արևային քամու ակտիվացված հոսքերը և կորոնալ զանգվածի արտանետումները (CME) անմիջականորեն փոխազդել են Երկրի մագնիսոլորտի հետ՝ բարձրացնելով մոլորակային երկրամագնիսական ինդեքսը։
Այս ակտիվությունը համընկնում է սեզոնային կարևոր անցման հետ։ Օգոստոսի վերջին մերձարկտիկական շրջաններում ավարտվում է ամառային սպիտակ գիշերների շրջանը, և մութ ժամերի վերադարձը, արևային բարձր ակտիվության հետ մեկտեղ, կատարյալ պայմաններ է ստեղծում մթնոլորտային ֆիզիկական երևույթները դիտարկելու համար։
Երկրամագնիսական ինդեքսը և Կպ սանդղակը
Երկրամագնիսական ակտիվությունը համաշխարհային մակարդակով չափվում է Կպ (Kp) ինդեքսով, որը 0-ից 9 աստիճան ունեցող լոգարիթմական սանդղակ է։ Հանգիստ պայմաններում ցուցանիշը կազմում է 0-ից 1, ինչի դեպքում հյուսիսային փայլի օվալը պահպանվում է միայն Արկտիկայի խորքերում։ 5 միավոր Կպ ցուցանիշը համապատասխանում է G2 դասի փոթորկի, որն ընդունակ է փայլատակման գոտին տեղաշարժելու դեպի հարավ՝ ընդգրկելով Մոնտանա, Մինեսոտա, Վիսկոնսին, Նյու Յորք և Մեն նահանգները։
Երբ լիցքավորված արևային մասնիկները շարժվում են Երկրի մագնիսական գծերով, դրանք 60-ից 200 մղոն բարձրության վրա բախվում են թթվածնի և ազոտի մոլեկուլներին։ Թթվածնի հետ բախումը ցածր բարձրություններում արձակում է բնորոշ վառ կանաչ լույս, իսկ ավելի բարձր շերտերում՝ հազվագյուտ մուգ կարմիր երանգներ։ Ազոտի մոլեկուլները ձևավորում են մանուշակագույն և վարդագույն եզրաշերտեր։
Ալյասկայում հյուսիսային փայլը տեսանելի է դառնում արդեն Kp 2 կամ 3 ցուցանիշի դեպքում, մինչդեռ ավելի հարավ գտնվող տարածքներում (45-ից 48-րդ հյուսիսային զուգահեռականներ) պահանջվում է Kp 4-ից 6 մակարդակ։ Օգոստոսի 28-29-ի փոթորկի ընթացքում ինդեքսը հասել է այն աստիճանին, որը լուսավորել է երկինքը Միջին Արևմուտքի և Ժայռոտ լեռների հյուսիսային հատվածներում։
Ազգային պարկերը որպես դիտակայաններ
ԱՄՆ ազգային պարկերի համակարգը ներառում է տարածքներ, որտեղ արհեստական լուսային աղտոտվածությունը հասցված է նվազագույնի։ Ալյասկայում գտնվող «Գեյթս օֆ դը Արկտիկ» (Gates of the Arctic) պարկը, որն ընդգրկում է 8,4 միլիոն ակր տարածք, չունի ավտոճանապարհներ կամ ենթակառուցվածքներ՝ ապահովելով Բորտլի սանդղակով 1-ին կարգի (լիակատար մթություն) երկինք։ Այստեղ նույնիսկ Kp 2 ցուցանիշը բավարար է վառ փայլատակումներ դիտելու համար։
«Դենալի» (Denali) և «Ուրանգել-Սենտ Էլիաս» (Wrangell-St. Elias) ազգային պարկերում Kp 3 մակարդակը ապահովում է հստակ տեսանելիություն երեկոյան ժամը 10:00-ից մինչև գիշերվա 03:00-ն։
Ալյասկայից դուրս գտնվող պարկերից առանձնանում է Մինեսոտայում տեղակայված «Վոյաջերս» (Voyageurs) ազգային պարկը, որն ունի DarkSky International-ի միջազգային մութ երկնքի կարգավիճակ։ Այստեղ G2 փոթորկի (Kp 5) ընթացքում հյուսիսային փայլը արտացոլվում է Կաբետոգամա և Նամական լճերի ջրերում։ Միչիգանի «Այլ Ռոյալ» (Isle Royale) պարկում, որը տեղակայված է Վերին լճի կղզեխմբում, տեսանելիության համար պահանջվում է Kp 5-ից 6 ցուցանիշ։ Մոնտանայի «Գլեյշեր» (Glacier) և Հյուսիսային Դակոտայի «Թեոդոր Ռուզվելտ» (Theodore Roosevelt) պարկերում նույնպես գրանցվել են դիտարկման լավ պայմաններ։
Արևային ցիկլի հեռանկարները
Օգոստոսի 28-29-ի իրադարձությունը տեղավորվում է Արևային 25-րդ ցիկլի ակտիվ փուլի տրամաբանության մեջ, որը բնութագրվում է կորոնալ զանգվածի հաճախակի արտանետումներով։ Մասնագետները նշում են, որ արևային ակտիվության պիկին ընդառաջ G1-G3 դասի երկրամագնիսական փոթորիկների հաճախականությունը մեծանալու է՝ ընդլայնելով հյուսիսային փայլի դիտարկման աշխարհագրությունը։