2026 թվականի օգոստոսի 1-ին հայտնի ամերիկացի վիդեոբլոգեր, գրող և գիտահանրամատչելի նախագծերի հեղինակ Հենք Գրինը (Hank Green) հանդես է եկել ծավալուն հայտարարությամբ՝ ներողություն խնդրելով իր լսարանից և հայտարարելով նոր տեսանյութերի արտադրության կտրուկ կրճատման մասին։ Այս որոշումը հաջորդել է նրա հետևորդների կողմից հնչեցված սուր քննադատությանը, երբ բլոգերը խոստովանել էր, որ տեսանյութերի սցենարներ հետազոտելու և գրելու համար օգտագործել է արհեստական բանականության (ԱԲ) չատբոտեր, մասնավորապես՝ OpenAI-ի ChatGPT-ն։ SciShow և Crash Course հանրահայտ կրթական ալիքների համահիմնադիրը խոստովանել է, որ իր կախվածությունը մեծ լեզվական մոդելներից (LLM) դարձել է «ոչ առողջ» և վնասել է իր աշխատանքի որակն ու լսարանի հետ վստահությունը։
Քննադատության ալիքը և սոցիալական հարթակների արձագանքը
Խնդիրը սկսվել է X (նախկինում՝ Twitter) սոցիալական հարթակում, որտեղ Գրինը նշել էր, որ օգտագործել է ChatGPT-ն նոր տեսանյութի սցենարի հետազոտության համար։ Գիտական և կրթական բովանդակություն ստեղծող բլոգերի այս խոստովանությունը շոկի ենթարկեց նրա հետևորդներին։ Շատերը նշեցին, որ առանց նախնական բացահայտման ԱԲ գործիքների կիրառումը հարվածում է նրա հեղինակությանը, քանի որ կրթական ալիքների հիմքում ընկած է մարդկային հետազոտությունն ու փաստերի ստուգումը։ Բողոքի ալիքի ֆոնին Գրինը ջնջեց X-ի իր գրառումը և տեղափոխվեց Reddit հարթակ, որտեղ հրապարակեց ինքնաքննադատական ծավալուն հայտարարություն։ Նա նշեց, որ «ամոթահար է եղել» իր լսարանին հուսախաբ անելու համար։ «Ես չափազանց շատ եմ ապավինել ԱԲ-ին որպես հետազոտական օգնականի։ Այն կարող է օգտակար լինել, բայց դա արվել է իմ աշխատանքի ի վնաս, քանի որ ինձ զրկել է թեմայի մեջ սեփական ճանապարհներով խորանալու ազատությունից»,- գրել է նա։
«Դոպամինային փակուղին» և բովանդակություն ստեղծողների ճնշումները
Գրինի խոստովանությունը վեր հանեց թվային հարթակներում բովանդակություն ստեղծողների հոգեբանական ճնշումները։ Նա նշել է, որ ԱԲ-ի հետ աշխատելիս ստացած «դոպամինային հոսքը» և անընդհատ ավելի շատ բան արտադրելու ձգտումը վնասակար են թե՛ իր, թե՛ հանրության համար։ Նրա եղբայրը՝ հայտնի գրող Ջոն Գրինը, նույնպես մտահոգություն է հայտնել նրա այս սովորության կապակցությամբ։ Այս ամենը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ հասարակության մեջ աճում է անհանգստությունը ԱԲ-ի ազդեցության վերաբերյալ։ 2025 թվականի Workday-ի հարցումները ցույց են տվել, որ հարցվածների գրեթե կեսը մտահոգված է, որ տեխնոլոգիաները կարող են հանգեցնել քննադատական մտածողության անկման։ Բացի այդ, ԱԲ «հալյուցինացիաները» (երբ մոդելները հորինում են կեղծ փաստեր) լուրջ վտանգ են ներկայացնում գիտական բովանդակության համար։
Ապագա քայլերը և արտադրության սառեցումը
Ստեղծված իրավիճակի պատճառով Հենք Գրինը որոշել է դադարեցնել կամ զգալիորեն կրճատել իր անձնական `hankschannel` ալիքի տեսանյութերը։ Նա նաև ամբողջությամբ սառեցրել է իր կողմից ստեղծված Smush և 4×3 առցանց բառախաղերի արտադրությունը։ Բլոգերը խոստացել է, որ ապագայում իր աշխատանքային գործընթացը կլինի առավել թափանցիկ, և նա կվերադառնա առանց սցենարի, անմիջապես տեսախցիկի հետ խոսելու ձևաչափին, որպեսզի վերականգնի անմիջական կապը լսարանի հետ։