Հիրոսիմայի ատոմային պայթյունից հետո արված լուսանկարների շարքում առանձնահատուկ տեղ է գրավում բանկի քարե աստիճանների պատկերը։ Գրանիտե աստիճանի մակերեսին հստակ տեսանելի է նստած մարդու մուգ ուրվագիծը, որը կտրուկ առանձնանում է շրջակա սպիտակած ու գունաթափված քարի ֆոնին։ Ստվերում նկատելի է փոքր-ինչ առաջ թեքված մարդու կերպարանք, որի կողքին թույլ նշմարվում է հենակի կամ ցուպի հետք։ Այս լուսանկարը ոչ թե նկարված պատկեր է, այլ ջերմային ֆիզիկական դրոշմ, որը թողնվել է պատերազմական նպատակով ատոմային զենքի առաջին կիրառման ակնթարթին։
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Կադրի տեսողական դիտարկումը պահանջում է ուշադիր ու դանդաղ ընթերցում։ Լուսանկարում պատկերված են «Սումիտոմո» բանկի Հիրոսիմայի մասնաճյուղի մուտքի աստիճանները։ Քարի մակերեսն ունի երկակի գունավորում․ ուրվագծի շուրջը գտնվող գրանիտը անբնական բաց գույնի է և կորցրել է իր բնական փայլը, մինչդեռ կենտրոնական ստվերային հատվածը մնացել է համեմատաբար մուգ։ Այս հակադրությունը առաջացել է այն պատճառով, որ աստիճանին նստած անձը կլանել է պայթյունի արտանետած ինտենսիվ ջերմային ճառագայթները։ Նրա մարմինը ծառայել է որպես վայրկենական վահան՝ պաշտպանելով իր տակի քարը, մինչդեռ շրջակա անպաշտպան գրանիտը ենթարկվել է հազարավոր աստիճան Ցելսիուսի հասնող ջերմաստիճանի ազդեցությանը։
Պահը լուսանկարի հետևում
Այս կադրում հավերժացված պահը տեղի է ունեցել 1945 թվականի օգոստոսի 6-ին, առավոտյան ժամը 8:15-ին։ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի B-29 «Enola Gay» ռմբակոծիչը Հիրոսիմայի կենտրոնի վրա նետեց «Little Boy» ատոմային ռումբը։ Զենքը պայթեց գետնից մոտ 600 մետր բարձրության վրա՝ Աstyle/Այոի կամրջի հարևանությամբ։ «Սումիտոմո» բանկի շենքը գտնվում էր պայթյունի էպիկենտրոնից ընդամենը 260 մետր հեռավորության վրա։
Քանի որ բանկը բացվելու էր ժամը 9:00-ին, այցելուներն ու աշխատակիցները սկսել էին հավաքվել ավելի վաղ։ Անհայտ մի քաղաքացի նստել էր մուտքի աստիճաններին՝ սպասելով դռների բացվելուն։ Վայրկյաններ անց միջուկային պայթյունի լույսն ու ջերմությունը պատեցին քաղաքը։ Ջերմային ալիքն ակնթարթորեն սպանեց նստած մարդուն՝ թողնելով միայն քարին դրոշմված ստվերը։ Հաջորդած պայթյունային ալիքը ավերեց շրջակա շինությունները, սակայն բանկի ամրացված քարե հիմքը դիմանդրեց հարվածին։
Լուսանկարիչը և ծագումը
1945 թվականի սեպտեմբերին Ճապոնիայի կապիտուլյացիայից հետո ճապոնացի լուսանկարիչներից, ամերիկացի զինվորականներից և հետազոտական խմբերից կազմված թիմերը սկսեցին փաստագրել Հիրոսիմայի ավերածությունները։ Ռազմական լուսանկարիչներն ու լրագրողները արագորեն նկատեցին «Սումիտոմո» բանկի աստիճանների վրայի դրոշմը՝ դրա ցնցող visual ազդեցության պատճառով։
Հետագա տասնամյակների ընթացքում քամու և անձրևի ազդեցությունը սկսեց աստիճանաբար մաշել քարի վրայի ստվերը։ Գիտակցելով դրա պատմական բացառիկ արժեքը՝ «Սումիտոմո» բանկը հետպատերազմյան վերանորոգումների ժամանակ պահպանեց աստիճանների այդ հատվածը։ 1971 թվականի հունվարին բանկը պաշտոնապես հեռացրեց ստվերով քարե աստիճանները և նվիրաբերեց Հիրոսիմայի Խաղաղության հուշահամալիր-թանգարանին։ Այժմ այն պահպանվում է հատուկ պայմաններում՝ ապակու հետևում։
Պատմական կոնտեքստ
Հիրոսիմայի ատոմային ռմբակոծության հետևանքով անմիջապես զոհվեց 70,000-ից 80,000 մարդ, ხოლო 1945 թվականի վերջին զոհերի թիվը հասավ շուրջ 140,000-ի՝ ճառագայթային հիվանդության և ծանր այրվածքների պատճառով։ Միջուկային ստվերների феномен-ը նկատվել է Հիրոսիմայի և Նագասակիի տարբեր հատվածներում, որտեղ հզոր ճառագայթումը փոխել էր ներկի, ասֆալտի և քարի գույնը։
Թեև պատմաբանները առաջադրել են աստիճաններին նստած անձի հնարավոր ինքնության վարկածներ, թանգարանը պաշտոնապես նշում է, որ զոհի անունը վերջնականապես հաստատված չէ։ Ստվերը ծառայում է որպես հուշարձան բոլոր նրանց համար, ում աճյունները երբեք չգտնվեցին։
Ինչու է դա կարևոր այսօր
Այս լուսանկարը մնում է ժամանակակից պատերազմների պատմության ամենաազդեցիկ վավերագրերից մեկը, քանի որ այն միջուկային ողբերգությունը ներկայացնում է մարդկային մակարդակում։ Փոխանակ ցույց տալու հսկայական ատոմային սնկաձև ամպը, լուսանկարը ստիպում է նայել կոնկրետ մարդկային ճակատագրին՝ հիշեցնելով միջուկային զենքի կործանարար հետևանքների մասին։

