Թափառող շների խնդիրը Հնդկաստանում, մասնավորապես Դելիում, դարձել է կարևոր թեմա, երբ Գերագույն դատարանը ուրբաթ, 2025 թվականի օգոստոսի 22-ին, վերանայեց իր նախորդ որոշումը՝ կապված բոլոր թափառող շներին ապաստարաններում պահելու հետ: Այս որոշումը, որը հարուցել էր հասարակական բողոքի ալիք և քննադատություն կենդանիների իրավունքների ակտիվիստների, ՀԿ-ների և հանրային գործիչների կողմից, այժմ պահանջում է, որ շները ստերիլիզացվեն, պատվաստվեն և վերադարձվեն իրենց սկզբնական վայրերը՝ բացառությամբ ագրեսիվ վարքագծի կամ կատաղության նշաններ ցուցաբերող շների:
Հիմնախնդիր. թափառող շների աճող թիվը
Հնդկաստանը թափառող շների թվով աշխարհի առաջատարներից է, որտեղ հաշվվում է 52.5 միլիոն շուն, միայն Դելիում՝ ավելի քան մեկ միլիոն, ըստ Sight Magazine-ի: Խնդիրը սրվել է շների կծելու և կատաղության դեպքերի աճով: Կառավարության տվյալներով՝ 2024 թվականին ամբողջ երկրում գրանցվել է 3.7 միլիոն շան կծելու դեպք, որից 25,000-ը՝ Դելիում: Սակայն կատաղությունից մահվան դեպքերը համեմատաբար հազվադեպ են. անցած տարի գրանցվել է ընդամենը 54 դեպք:
Չնայած այս թվերին՝ թափառող շները հաճախ սիրելի են Հնդկաստանի հասարակության համար, հատկապես միջին խավի թաղամասերում, որտեղ բնակիչները հաճախ հոգ են տանում նրանց մասին: Շատ շներ նույնիսկ հագցված են հատուկ վերարկուներ՝ ձմռան սառնամանիքին տաք մնալու համար: Սակայն հարձակումների աճը, հատկապես երեխաների և տարեցների վրա, հանգեցրեց Գերագույն դատարանի նախնական որոշմանը, որով նախատեսվում էր բոլոր թափառող շներին տեղափոխել ապաստարաններ:
Գերագույն դատարանի նախնական որոշումը և արձագանքը
Դատարանի նախնական որոշումը անմիջապես քննադատվեց տարբեր շրջանակներից: Քաղաքական գործիչներ, ներառյալ ընդդիմության առաջնորդ Ռահուլ Գանդին, որոշումը անվանեցին ոչ գործնական և անմարդկային: Կենդանիների իրավունքների ակտիվիստները, այդ թվում՝ Մանեկա Գանդին, պնդեցին, որ քաղաքականությունը հետընթաց է գիտական և մարդասիրական մոտեցումներից: Դելիում բողոքի ցույցեր սկսվեցին, ակտիվիստները ստորագրում էին առցանց դիմումներ և փողոց էին դուրս գալիս՝ իրենց դժգոհությունը արտահայտելու համար:
Բողոքի ցույցերը հատկապես ուժեղ էին Ռոհինիում, որտեղ ակտիվիստները մեղադրեցին տեղական ապաստարանին թափառող շներին վատ վերաբերվելու մեջ: Տեսանյութերում երևում էին ցուցարարներ, որոնք վանկարկում էին կարգախոսներ Դելիի քաղաքային կորպորացիայի և ոստիկանության դեմ: Մեղադրանքներ կային, թե շներին բանտարկում են լոգասենյակներում կամ ծեծի ենթարկում: Սակայն ոստիկանության կողմից իրականացված հետաքննությունը ցույց տվեց, որ ապաստարանում housed 113 շներից մեծ մասը առողջ վիճակում էր:
Վերանայված որոշումը. հավասարակշռված մոտեցում
Հասարակական արձագանքին ի պատասխան՝ Գերագույն դատարանը ուրբաթ օրը հրապարակեց վերանայված որոշում: Նոր հրահանգը համահունչ է 2023 Animal Birth Control (Կենդանիների ծննդյան վերահսկման) կանոններին՝ շեշտադրելով ստերիլիզացումը, պատվաստումը և շներին իրենց սկզբնական վայրերը վերադարձնելը: Դատարանը նաև առաջարկեց ստեղծել հատուկ գոտիներ՝ թափառող շների կերակրման համար:
Կենդանիների իրավունքների կազմակերպությունները, ներառյալ PETA Հնդկաստանը, ողջունեցին որոշումը՝ բարձր գնահատելով դատարանի գիտական և մարդասիրական մոտեցումը: «Համայնքային շների անունից մենք շնորհակալություն ենք հայտնում դատարանի որոշման համար», – հայտարարեցին PETA-ի ներկայացուցիչները: Սակայն որոշ մտահոգություններ մնացել են, մասնավորապես այն, թե ինչ է նշանակում «ագրեսիվ վարքագիծ», ինչը կարող է հանգեցնել քաղաքականության անհամապատասխան կիրառմանը:
Ընդհանուր ազդեցություն և ապագա քայլեր
Գերագույն դատարանի որոշումը չի սահմանափակվում միայն Դելիով: Երեք դատավորներից բաղկացած խումբը հայտարարեց, որ պլանավորում է ընդլայնել գործի շրջանակը՝ ձևավորելու թափառող շների կառավարման միասնական քաղաքականություն ամբողջ Հնդկաստանի համար: Այս քայլը դիտարկվում է որպես կարևոր քայլ՝ երկրի թափառող շների ճգնաժամի համապարփակ լուծման ուղղությամբ:
Միևնույն ժամանակ, հասարակական կարծիքը շարունակում է մնալ բաժանված: Մինչ կենդանասերները, ինչպիսիք են ուսանող Անվի Սինգհը, նշում են որոշումը որպես հաղթանակ, մյուսները մտահոգություններ են հայտնում ստերիլիզացիայի և պատվաստման ծրագրերի իրականացման գործնական դժվարությունների վերաբերյալ: Կառավարությունից պահանջվում է ավելացնել ֆինանսավորումը և ռեսուրսները՝ կենդանիների բարեկեցության նախաձեռնությունների հաջողությունն ապահովելու համար:
Ինչպես Հնդկաստանը շարունակում է այս բարդ խնդրի լուծումը, վերանայված քաղաքականությունը առաջարկում է հավասարակշռված մոտեցում, որը նպատակ ունի ապահովել հասարակական անվտանգությունը՝ միաժամանակ հարգելով թափառող կենդանիների իրավունքներն ու բարեկեցությունը:
Գերագույն դատարանի որոշումը կարևոր փուլ է Հնդկաստանի թափառող շների շուրջ ընթացող քննարկումներում՝ համադրելով անվտանգության պահանջները և գիտական մոտեցումները: Ապագա ամիսները կլինեն վճռորոշ՝ հասկանալու համար, թե որքանով է այս քաղաքականությունը հաջողակ լինելու: