ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ (Ազատ TV) – ԱՄՆ Գերագույն դատարանը մերժել է Թրամփի վարչակազմի հրատապ հայցը, որով փորձ էր արվում ներդնել փոստային քվեարկության նոր և սահմանափակող կանոններ նոյեմբերին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններից առաջ։ Ինչպես հաղորդում է SCOTUSblog մասնագիտացված պարբերականը, դատավորները անփոփոխ են թողել Բոստոնի դաշնային դատավորի որոշումը, որն արգելում է ԱՄՆ Փոստային ծառայությանը (USPS) կիրառել նոր կանոնակարգերը։ Այս որոշումը լուրջ հարված է Սպիտակ տան՝ փոստային քվեարկության կարգը համապետական մակարդակով փոփոխելու ջանքերին։
Գերագույն դատարանի որոշումը և ներքին տարաձայնությունները
Դատարանի կարճ և չստորագրված որոշման մեջ նշվում է, որ կառավարությունը դժվար թե հաջողության հասնի իր իրավական փաստարկներում, ինչը հիմնական գործոնն է արտակարգ իրավիճակներում միջամտություն հայցելու համար։ Դատարանը նաև ընդգծել է, որ առկա չեն այնպիսի հրատապ հանգամանքներ, որոնք կարդարացնեին ստորադաս դատարանի արգելքի կասեցումը ընտրություններից ընդամենը շաբաթներ առաջ։
Դատավոր Բրեթ Քավանոն, համաձայնելով մեծամասնության որոշման հետ, առանձին կարծիք է հրապարակել։ Նա նշել է, որ թեև Փոստային ծառայությունը տեսականորեն կարող է ունենալ նման կանոններ սահմանելու լիազորություն, սակայն ընտրական հանձնաժողովները պարզապես «չունեն բավարար ժամանակ՝ մինչև նոյեմբերյան ընտրությունները կանոնն ողջամտորեն կիրառելու համար»։ Այս դիրքորոշումը արտացոլում է դատական համակարգի զգուշավորությունը ընտրությունների նախաշեմին ընթացակարգային կտրուկ փոփոխություններ թույլ չտալու հարցում։
Մյուս կողմից, դատավոր Սեմյուել Ալիտոն, որին միացել է նաև Քլարենս Թոմասը, դեմ է արտահայտվել որոշմանը։ Ալիտոն պնդել է, որ վարչակազմը ներկայացրել է անհրաժեշտ հիմնավորումները, իսկ հայցվոր նահանգների փաստարկներն անվանել է «վերջին վայրկյանի հուսահատ փորձեր»։ Ըստ նրա՝ USPS-ն ունի լայն լիազորություններ փոստային առաքումները կարգավորելու համար, և արգելքի պահպանումը անդառնալի վնաս կհասցնի դաշնային կառավարությանը՝ թույլ չտալով ժամանակին կիրառել ընտրակարգի բարեփոխումները։
Վեճի նախապատմությունը. Թրամփի հրամանագիրը
Այս իրավական հակամարտությունը սկսվել է 2026 թվականի մարտին, երբ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրեց հրամանագիր՝ ուղղված փոստային քվեարկության միջոցով հնարավոր կեղծիքների կանխմանը։ Հրամանագրով Ներքին անվտանգության դեպարտամենտին (DHS) հանձնարարվում էր ընտրություններից 60 օր առաջ նահանգներին տրամադրել չափահաս քաղաքացիների ցուցակները, իսկ Արդարադատության նախարարությանը՝ հետապնդել այն պաշտոնյաներին, ովքեր թույլ կտան քվեարկել ընտրական իրավունք չունեցող անձանց։
Կալիֆոռնիայի գլխավորությամբ 23 նահանգներ և Կոլումբիայի շրջանը դիմեցին Մասաչուսեթսի դաշնային դատարան՝ պնդելով, որ այս հրամանագիրը հակասում է ԱՄՆ Սահմանադրությանը, որն ընտրությունների անցկացման ժամանակի, վայրի և կարգի որոշումը վերապահում է բացառապես նահանգներին։
Դաշնային դատավոր Ինդիրա Թալվանին համաձայնեց նահանգների փաստարկներին և հունիսի 25-ին արգելեց հրամանագրի կիրառումը։ Թեև Գերագույն դատարանը օգոստոսի 24-ին ժամանակավորապես չեղարկեց այդ արգելքը՝ համարելով, որ նահանգների հայցը վաղաժամ էր, իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, երբ USPS-ն ընդունեց իր սեփական կանոնակարգը՝ նախագահի հրամանագիրն ի կատար ածելու համար։
Երկկուսակցական մտահոգություններ և լոգիստիկ ռիսկեր
Փոստային նոր կանոնները պահանջում էին ծրարների հատուկ դիզայն և ընտրողների տվյալների պարտադիր մուտքագրում USPS-ի կենտրոնացված պորտալ։ Դատավոր Թալվանին օգոստոսի 27-ին նոր արգելք սահմանեց՝ թույլ չտալով պարտադրել նահանգներին կատարել այս պահանջները։ Սպիտակ տան ներկայացուցիչները պնդում էին, որ այս կանոնները «չափավոր» են և միտված են գործընթացի հեշտացմանը, մինչդեռ նահանգները նախազգուշացնում էին հնարավոր «քաոսի» և միլիոնավոր ընտրողների ձայնազրկման մասին։
Հատկանշական է, որ նահանգների մտահոգությունը կիսել են նաև երկկուսակցական ընտրական պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ հանրապետական պետքարտուղարներ Կենտուկիից, Ջորջիայից, Նյու Հեմփշիրից և Կանզասից։ Նրանք դատարանին հայտնել են, որ ընտրություններից առաջ նման փոփոխությունների ներդրումը կհանգեցնի լուրջ սխալների և ուշացումների։ Քանի որ Հյուսիսային Կարոլինայում և Ալաբամայում արդեն սկսվել է քվեաթերթիկների ուղարկումը փոստով, դատարանի այս որոշումը երաշխավորում է, որ ընտրությունները կանցնեն գործող կանոններով, իսկ դաշնային լիազորությունների հարցը կքննարկվի ընտրություններից հետո։