2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին արված լուսանկարներից մեկը դարձավ համաշխարհային ահաբեկչության ողբերգության ամենաազդեցիկ խորհրդանիշերից մեկը։ Գործարար հագուստով, պարանոցին մարգարտյա հալոնգ, գլխից ոտք մոխրագույն փոշով պատված 28-ամյա Մարսի Բորդերսը նկարահանվել էր Մանհեթենի շենքերից մեկի նախասրահում՝ Առևտրի համաշխարհային կենտրոնի հյուսիսային աշտարակի փլուզումից անմիջապես հետո։ AFP գործակալության լուսանկարիչ Ստան Հոնդայի արած այս լուսանկարը արագ տարածվեց աշխարհով մեկ, իսկ Բորդերսը ստացավ «Փոշոտ տիկին» (Dust Lady) անվանումը։
Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից 25 տարի անց այս լուսանկարը շարունակում է մնալ պատմական հիշողության առանցքում։ Սակայն այդ կադրի հետևում թաքնված է հոգեբանական ծանր վնասվածքների, սոցիալական անպաշտպանվածության և տոքսիկ փոշու հետևանքով առաջացած հիվանդությունների դեմ երկարատև պայքարի դրամատիկ պատմությունը։ Բորդերսի կյանքը ցույց տվեց, որ հազարավոր փրկվածների համար ողբերգությունը չավարտվեց աշտարակների փլուզման օրը։
Փախուստ 81-րդ հարկից և պատահական լուսանկարը
2001 թվականի սեպտեմբերին Մարսի Բորդերսն ընդամենը մեկ ամիս էր, ինչ աշխատում էր Bank of America-ում՝ որպես իրավաբանի օգնական Առևտրի համաշխարհային կենտրոնի առաջին աշտարակի 81-րդ հարկում։ Երբ ինքնաթիռը հարվածեց աշտարակին, ղեկավարությունը սկզբում հորդորեց աշխատակիցներին մնալ իրենց տեղերում։ Սակայն Բորդերսը, զգալով շենքի ուժգին ցնցումները, որոշեց ցած վազել աստիճաններով։
Դուրս գալով հարակից շենքի նախասրահ՝ նա հայտնվեց փոշու և ավերածությունների հսկայական ամպի մեջ։ Լուսանկարիչ Ստան Հոնդան ավելի ուշ պատմել է, որ տեսնելով մոխրագույն փոշով պատված կնոջը՝ հասցրել է անել ընդամենը մեկ կադր, նախքան ոստիկանությունը մարդկանց ուղղորդել է դեպի աստիճանները։ Ինչպես հայտնում է Firstpost-ը, Բորդերսը լուսանկարի գոյության մասին իմացել է միայն հաջորդ օրը, երբ մայրը տեսել է այն թերթում։
Տարիների ուսումնասիրություն, իզոլացիա և հոգեբանական ճգնաժամ
Ահաբեկչությունից փրկվելուց հետո Բորդերսի կյանքը կտրուկ փոխվեց։ Նրա մոտ ձևավորվեց հետտրավմատիկ հոգեկան հանգամանքների ծանր համախտանիշ (PTSD): Նա մշտապես մղձավանջներ էր տեսնում, թե Ուսամա բեն Լադենը հարձակվում է Նյու Ջերսիի Բայոն քաղաքում գտնվող իր տան վրա։ Վախը խորանում էր նաև այն տեղեկություններից, որ Ground Zero-ի տարածքում աշխատած փրկարարների մոտ ախտորոշվում էին ասթմա և քաղցկեղային հիվանդություններ։
Խոր դեպրեսիայի պատճառով Բորդերսը կորցրեց աշխատանքը Bank of America-ում՝ մերժելով այլ մասնաճյուղեր տեղափոխվելու առաջարկները։ Նա տարիներ շարունակ փակվեց իր երկուսենյականոց բնակարանում, հրաժարվեց դուրս գալ փողոց, օգտվել կամուրջներից կամ մետրոյից։ Առաջին տարիներին նրան ոչ մի աջակցող կազմակերպություն չէր դիմել, և նա տեղյակ չէր փրկվածների համար գործող անվճար հոգեբանական ծրագրերի մասին։ Ճգնաժամը հանգեցրեց թմրանյութերի կախվածության և երկու երեխաների նկատմամբ ծնողական իրավունքների կորստի, ինչի մասին գրում է The Root-ը։
Վերականգնում, քաղցկեղ և ողբերգական ավարտ
2011 թվականին Բորդերսը որոշեց բուժման курս անցնել վերականգնողական կենտրոնում։ Նա հաղթահարեց թմրամոլությունը և վերադարձրեց իր երեխաների խնամակալությունը։ Բեն Լադենի ոչնչացման մասին լուրը նույնպես օգնեց նրան ազատվել տարիներ տևած սարսափից։
Սակայն 2014 թվականի նոյեմբերին նրա մոտ ախտորոշվեց ստամոքսի քաղցկեղ։ Բորդերսը, ով մինչև 2001 թվականը չուներ որևէ քրոնիկ հիվանդություն, հայտարարեց, որ քաղցկեղը Ground Zero-ի տոքսիկ փոշին շնչելու ուղղակի հետևանքն էր։ Մարսի Բորդերսը մահացավ 2015 թվականի օգոստոսի 24-ին՝ 42 տարեկան հասակում։
Սեպտեմբերի 11-ի 25-րդ տարելիցի շրջանակում Yahoo News-ը հիշեցնում է նաև ահաբեկչության այլ աֆրոամերիկացի զոհերի և փրկվածների պատմությունները, ընդգծելով աղետներից հետո հոգեբանական և ապահովագրական համակարգված աջակցության անհրաժեշտությունը։