Ծրագրային ինժեներիայի հիմնադիրներից մեկը
Մարգարեթ Համիլթոնը՝ համակարգչային գիտնականը, որը ղեկավարում էր ՆԱՍԱ-ի «Ապոլոն» ծրագրի համար թռիչքային ծրագրային ապահովման մշակումը, մահացել է 90 տարեկանում։ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (MIT), որտեղ Համիլթոնը 1960-ականներին ղեկավարում էր Ծրագրային ինժեներիայի բաժինը, հաստատել է նրա մահը՝ նշելով, որ այն տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 30-ին։ Նրա աշխատանքը որոշիչ նշանակություն ունեցավ 1969 թվականին «Ապոլոն-11»-ի լուսնային մոդուլի անվտանգ վայրէջքի համար։ Համիլթոնին են վերագրում «ծրագրային ինժեներիա» տերմինի հանրահռչակումը և այդ ոլորտի հիմնադրումը։
Համիլթոնը MIT-ում սկսել է աշխատել 1959 թվականից։ Երբ լաբորատորիան ստացավ «Ապոլոն»-ի պայմանագիրը, նա գլխավորեց ինժեներների մի թիմ, որի կազմը 1968 թվականին հասավ ավելի քան 400-ի։ Նա մշակեց «առաջնահերթությունների վրա հիմնված» ծրագրային ճարտարապետություն, որը թույլ էր տալիս համակարգչին ծանրաբեռնվածության դեպքում անջատել երկրորդական խնդիրները՝ կենտրոնանալով վայրէջքի կարևորագույն գործառույթների վրա։
Վայրէջքի վճռորոշ պահը
Համիլթոնի մշակած համակարգը իր արդյունավետությունը ապացուցեց «Ապոլոն-11»-ի վայրէջքի ժամանակ։ Երբ համակարգիչը ազդանշան տվեց 1202 գերծանրաբեռնվածության մասին, ծրագրային ապահովումը ինքնաբերաբար անտեսեց ոչ էական առաջադրանքները և շարունակեց վայրէջքի գործընթացը՝ ապահովելով Նիլ Արմսթրոնգի և Բազզ Օլդրինի անվտանգ վայրէջքը։ Այս ներդրման համար 2016 թվականին նախագահ Բարաք Օբաման նրան պարգևատրել է Ազատության նախագահական մեդալով։
Պաշտպանական ծրագրավորման նորարարություն
Համիլթոնը հայտնի էր նաև «պաշտպանական» ծրագրավորման իր մոտեցմամբ։ Նրա կարիերայում կարևոր դրվագ էր «Լորենի սխալը»՝ կոչված ի պատիվ նրա դստեր, որը պատահաբար խափանել էր սիմուլյատորը։ Թեև սկզբում նրա առաջարկած պաշտպանական մեխանիզմները մերժվել էին, սակայն «Ապոլոն-8»-ի ժամանակ Ջիմ Լովելի նույնատիպ սխալից հետո դրանք ներառվեցին համակարգում։ Սա ապացուցեց, որ Համիլթոնը կարողանում էր կանխատեսել և կանխարգելել հնարավոր վտանգները նույնիսկ այն ժամանակ, երբ համակարգչային տեխնոլոգիաները դեռ նոր էին զարգանում։
Ժառանգություն և ձեռներեցություն
MIT-ի աերոնավտիկայի և աստղագնացության բաժնի ղեկավար Օլիվյե դե Վեկը նշել է, որ Համիլթոնին «պիոներ» անվանելը մեղմ ասած թերագնահատում կլինի։ Նա ոչ միայն մշակեց առաջադեմ կոդ, այլև ղեկավարեց մի թիմ, որը ստեղծեց մարդկության պատմության մեջ ամենաբարդ համակարգերից մեկը։ MIT-ից հեռանալուց հետո Համիլթոնը դարձավ հաջողակ ձեռներեց՝ հիմնելով «Higher Order Software»-ը 1976 թվականին, իսկ ավելի ուշ՝ «Hamilton Technologies»-ը, որտեղ նա առաջ մղեց «Universal Systems Language» (USL) լեզուն։ Հեղինակելով ավելի քան 130 գիտական աշխատություն՝ նա շարունակեց ոգեշնչել ինժեներների հաջորդ սերունդներին մինչև իր կյանքի վերջը։ Նա թողել է հարուստ ժառանգություն, որը հիմք է դարձել ժամանակակից համակարգչային համակարգերի համար։ Մարգարեթ Համիլթոնին վերջին հրաժեշտը կտրվի գարնանը՝ Քեմբրիջում նախատեսված հիշատակի արարողության ժամանակ։
Հրապարակման աղբյուր: m.economictimes.com.