Նեանդերթալցիների տեխնոլոգիական զարգացվածության նոր բացահայտումներ
Տասնամյակներ շարունակ նեանդերթալցիների մշակույթի մասին պատկերացումները սահմանափակված են եղել հիմնականում քարե գործիքներով, քանի որ փայտե իրերը հազվադեպ են պահպանվում հնագիտական պեղումների ժամանակ: Science Advances-ում հրապարակված նոր հետազոտությունը, որն իրականացվել է Բարսելոնայի մոտակայքում գտնվող Abric Romaní քարանձավում, արմատապես փոխում է այս պատկերը: IPHES-CERCA-ի և Rovira i Virgili համալսարանի գիտնական Պալմիրա Սալադիեի գլխավորությամբ անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ նեանդերթալցիները փայտը օգտագործել են ոչ միայն վառելիքի, այլև զենքերի, գործիքների և նույնիսկ կացարանների կառուցման համար:
Հետազոտությունը ընդգրկում է 16 հնագիտական շերտ և մոտ 62,000-ից 40,000 տարվա ժամանակահատված: Abric Romaní-ի գտածոները եզակի են իրենց ժամանակագրական խորությամբ, ինչը թույլ է տալիս հետևել փայտամշակման կիրառմանը հազարամյակների ընթացքում: Ի տարբերություն այլ հնավայրերի, այստեղ փայտի օգտագործումը եղել է ամենօրյա կյանքի կայուն մաս, այլ ոչ թե պատահական երևույթ:
Պահպանման եզակի մեխանիզմը
Փայտե իրերի պահպանումը հնարավոր է դարձել տեղանքի երկրաբանական առանձնահատկությունների շնորհիվ: Կալցիումի կարբոնատի կուտակումները փայտի շուրջ ձևավորել են բնական կաղապարներ տրավերտինային ապարների մեջ: Երբ փայտը ժամանակի ընթացքում փտել է, դրա տեղում մնացել են ճշգրիտ դրոշմներ, որոնք թույլ են տալիս հնագետներին ուսումնասիրել նեանդերթալցիների գործունեությունը՝ քարե գործիքների, օջախների և կենդանիների ոսկորների հետ միասին:
Զենքեր և կառուցվածքային լուծումներ
Հայտնաբերված 597 կտորներից 13-ը ունեն մարդու կողմից մշակման ակնհայտ հետքեր: Դրանց թվում են երկու փայտե նիզակներ՝ 2.45 և 1.99 մետր երկարությամբ, որոնք ունեն մանրակրկիտ սրված ծայրեր: Հետաքրքիր է նաև մահակի նմանվող մի առարկա, որն ունի հստակ բռնակ և սրածայր ծայր, սակայն դրա հստակ նշանակությունը դեռևս անհայտ է: Բացի զենքերից, գիտնականները հայտնաբերել են կեղևից պատրաստված տարաներ և ձողեր, որոնք կարող էին օգտագործվել որպես սննդի պատրաստման հարթակներ: 5.10 մետր երկարությամբ ուղիղ փայտե իրը վկայում է այն մասին, որ նեանդերթալցիները կարող էին փայտի միջոցով ձևափոխել իրենց կացարանները՝ ցուցադրելով ճարտարագիտական հմտություններ, որոնք նախկինում չէին վերագրվում այս տեսակին: