2026 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում լրատվամիջոցների և քաղաքական մեկնաբանների ուշադրության կենտրոնում կրկին հայտնվել է ԱՄՆ Սահմանադրության 25-րդ փոփոխությունը։ Հեռուստատեսային քննարկումների և դիվանագիտական դիտորդների հայտարարությունների ֆոնին արծարծվում են նախագահական լիազորությունների և առաջիկա Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների հետ կապված հարցերը։
Քննարկումներ ամերիկյան հեռուստաեթերում
ABC հեռուստաընկերության «The View» հաղորդաշարի եթերում սեպտեմբերի 8-ին համավարող Սանի Հոսթինը բարձրացրել է 25-րդ փոփոխության կիրառման հնարավորության հարցը, ինչի մասին հայտնել է Fox News-ը։ Հոսթինի պնդմամբ՝ եթե միջանկյալ ընտրությունների արդյունքում հանրապետականները կորցնեն Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի վերահսկողությունը, Նախարարների կաբինետը կարող է դիտարկել փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին որպես սահմանադրական փոխարինող նշանակելու տարբերակը։
Միևնույն ժամանակ, համավարող Ալիսա Ֆարահ Գրիֆինը դեմ է արտահայտվել այդ սցենարին՝ ընդգծելով, որ եթե Կաբինետը նման քայլի չդիմեց 2021 թվականի հունվարի 6-ի իրադարձություններից հետո, ապա պաշտոնավարման երկրորդ ժամկետում նման զարգացումը քիչ հավանական է։
Միջազգային արձագանքն ու առևտրային լարվածությունը
Կանադական CTV News հեռուստաալիքի եթերում սեպտեմբերի 8-ին ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջեյմս Բլանշարը նշել է, որ միջազգային առևտրային հարաբերություններում առաջացած լարվածությունը և հայտարարությունները կարող են ստիպել վարչակազմի պաշտոնյաներին անդրադառնալ Սահմանադրության 25-րդ փոփոխության մեխանիզմներին։
Բլանշարի խոսքով՝ տնտեսական և սակագնային քաղաքականության շուրջ սուր քննարկումներն ազդում են դաշնակցային հարաբերությունների կայունության վրա, ինչը լրացուցիչ մտահոգություններ է առաջացնում արտաքին քաղաքական վերլուծաբանների շրջանում։
Սահմանադրական ընթացակարգերն ու իրավական շեմը
ԱՄՆ Սահմանադրության 25-րդ փոփոխությունը, որն ընդունվել է 1967 թվականին, սահմանում է նախագահի անհնարինության դեպքում լիազորությունների փոխանցման հստակ ընթացակարգ։ 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ փոխնախագահը և Նախարարների կաբինետի մեծամասնությունը պետք է գրավոր հայտարարություն ներկայացնեն Կոնգրեսի ղեկավարությանը։
Սահմանադրագետները նշում են, որ այս մեխանիզմի կիրառումը պահանջում է բացառիկ բարձր իրավական և քաղաքական շեմ։ Եթե նախագահը առարկում է հեռացմանը, ապա Կոնգրեսի երկու պալատներում պահանջվում է ձայների երկու երրորդի մեծամասնությունը, ինչը գործնականում անհնարին է դարձնում ընթացակարգի իրականացումը առանց երկկուսակցական լայն համաձայնության։