Ամերիկյան գեղեցկության մրցույթների համակարգում իրավական լուրջ հակամարտություն է հասունացել. «Միսս Հյուսիսային Կարոլինա ԱՄՆ 2026» տիտղոսակիր Բրիթանի Բոլթինհաուսը քաղաքացիական հայց է ներկայացրել դատարան՝ զրպարտության մեղադրանքով ընդդեմ «Միսս ԱՄՆ» կազմակերպության և նահանգային տնօրենների։ Օգոստոսի 24-ին Հյուսիսային Կարոլինայի Դուպլինի բարձրագույն դատարան ներկայացված հայցադիմումի համաձայն՝ 27-ամյա ձեռնարկատերը պնդում է, որ մրցույթի ղեկավարությունը կազմակերպել է հանրային արշավ, որը կործանել է իր հեղինակությունը՝ օգտագործելով տարիներ առաջ սոցիալական ցանցերում կատարված հրապարակումները որպես պատրվակ, մինչդեռ իրական նպատակը եղել է իր պահպանողական քրիստոնեական համոզմունքների համար պատժելը։
Հայցադիմումում որպես պատասխանող կողմ ներգրավված են «JKN Universe LLC» ընկերությունը (որը հանդես է գալիս «Miss USA» և «Miss Universe» բրենդների ներքո), «Միսս ԱՄՆ»-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Թոմ Բրոդյորը, նահանգային արտոնագրատեր «A Blaize Productions LLC» ընկերությունը, ինչպես նաև նահանգային տնօրեններ Արիանա և Նիկ Բլեյզները։ Հայցվորը դատարանում չի վիճարկում իրեն թագից զրկելու կազմակերպության իրավական լիազորությունը, ինչը տեղի է ունեցել հունիսի 28-ին նրա հաղթանակից անմիջապես հետո՝ Մայամիում կայանալիք «Միսս ԱՄՆ» ազգային մրցույթից շաբաթներ առաջ։ Փոխարենը, իրավական վեճը կենտրոնանում է այն ձևակերպումների վրա, որոնցով ուղեկցվել է իր հեռացումը, ինչը, ըստ նրա, զրպարտություն է և համաձայնեցված գործողություն՝ ուղղված իր հեղինակությանն ու ֆինանսական դրությանը վնաս հասցնելուն։
Վեճի էությունը. հին հրապարակումներն ընդդեմ քաղաքական հայացքների
Հանրային սկանդալն սկսվել է այն բանից հետո, երբ համացանցային օգտատերերը հայտնաբերել են Բոլթինհաուսի՝ տարիներ առաջ կատարած հրապարակումները։ Հայցադիմումի համաձայն՝ նա 2017 թվականին (դեռահաս տարիքում) հինգ անգամ սոցիալական ցանցերում օգտագործել է ռասայական վիրավորանք պարունակող բառ, և ևս մեկ անգամ՝ 2019 թվականին։ Դատական փաստաթղթերում Բոլթինհաուսը նշում է, որ այդ ժարգոնային բառն օգտագործել է առանց որևէ մեկին վիրավորելու մտադրության և պնդում է, որ անցյալի այդ հրապարակումները չեն արտացոլում իր իրական կերպարը և իրեն չեն դարձնում «ռասիստ, հոմոֆոբ կամ տրանսֆոբ»։ Ռասիզմի մեղադրանքները հերքելու համար հայցում նշվում է, որ նա ունի խառը ծագում, ներգաղթյալների դուստր է և իր հանգուցյալ նախապապը՝ Անտոնիո Սոսա Ֆիգերոան, ծագումով եղել է աֆրո-լատինամերիկացի (Հոնդուրասից) և իրեն համարել է սևամորթ։
Այդուհանդերձ, Բոլթինհաուսը պնդում է, որ հին հրապարակումների վրա կենտրոնանալը սոսկ հարմար պատրվակ էր։ Ըստ նրա՝ իրեն տիտղոսից զրկելու իրական դրդապատճառը եղել է կազմակերպիչների անհանդուրժողականությունը իր պահպանողական քրիստոնեական հավատքի և քաղաքական գործունեության նկատմամբ։ Հայցադիմումում մանրամասն ներկայացված են նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփին նրա հանրային աջակցությունը, 2021 թվականի հունվարի 6-ին Վաշինգտոնում Թրամփի ելույթին ներկա գտնվելը, պահպանողական մեկնաբան Չարլի Քըրքին սատարելը և սոցցանցերում Ջո Բայդենի կողմից «Տրանսգենդերների տեսանելիության օրվա» հռչակման դեմ արտահայտվելը։ Բոլթինհաուսը նշում է, որ նահանգային տնօրեն Նիկ Բլեյզն իրեն ուղղակիորեն ասել է, որ հաղթանակը չեղարկվում է «հրապարակումներիդ ամբողջության պատճառով», ինչը, ըստ հայցվորի, ներառել է նաև իր քաղաքական և կրոնական խոսքի իրավունքը։
Մրցույթի կազմակերպիչների դիրքորոշումը
«Միսս ԱՄՆ» կազմակերպությունը և նրա նահանգային ներկայացուցչությունը պնդում են, որ իրենց որոշումը կայացվել է բացառապես տիտղոսի հեղինակությունը պահպանելու նպատակով։ Օգոստոսի 5-ին Instagram-ում հրապարակված հայտարարության մեջ «A Blaize Productions»-ը նշել է, որ Բոլթինհաուսի գործունեությունը որպես «Միսս Հյուսիսային Կարոլինա ԱՄՆ» ավարտվել է «վերջերս ի հայտ եկած տեղեկատվության մանրակրկիտ ուսումնասիրությունից հետո», որը չի համապատասխանում կազմակերպության արժեքներին։ «Միսս ԱՄՆ»-ի գլխավոր տնօրեն Թոմ Բրոդյորը հաստատել է այս դիրքորոշումը՝ հայտարարելով, որ իրենց կազմակերպությունը չի հանդուրժում ռասիզմ, հոմոֆոբիա, տրանսֆոբիա կամ ցանկացած արտահայտություն, որը վիրավորում է մարդու արժանապատվությունը։ Բոլթինհաուսի հեռացումից հետո տիտղոսը փոխանցվել է երկրորդ տեղը զբաղեցրած Մայլա Հեդլիին։
Դատական վեճի առանցքային կետերից մեկը վերաբերում է հանրային ներողության տեքստին։ Բոլթինհաուսը պնդում է, որ գլխավոր տնօրեն Թոմ Բրոդյորը ստահոդ հայտարարություն է արել, թե իբր կարդացել է իր կողմից գրված ներողության տեքստը, որտեղ նա ընդունում է սխալը։ Ըստ հայցադիմումի՝ այդ տեքստն ամբողջությամբ գրվել է «A Blaize Productions»-ի կողմից՝ առանց Բոլթինհաուսի մասնակցության կամ համաձայնության։ Նա պնդում է, որ չհաստատված հայտարարությունն իրեն վերագրելը եղել է կազմակերպիչների կողմից իրենց առևտրային շահերն ու արտոնագիրը փրկելու փորձ՝ ի հաշիվ իր հեղինակության։
Իրավական հետևանքները և ֆինանսական վնասը
Կենտրոնանալով զրպարտության, այլ ոչ թե պայմանագրի խախտման վրա՝ Բոլթինհաուսի փաստաբանները թիրախավորում են կազմակերպիչների հանրային հայտարարությունները։ Հյուսիսային Կարոլինայի օրենսդրության համաձայն՝ զրպարտության փաստը հաստատելու համար անհրաժեշտ է ապացուցել, որ պատասխանող կողմը տարածել է կեղծ, զրպարտչական տեղեկություններ, որոնք իրական վնաս են հասցրել։ Քանի որ Բոլթինհաուսը պահանջում է տույժերի և վնասների փոխհատուցում, դատարանը պետք է գնահատի, թե արդյոք պատասխանողները գործել են չարամտորեն՝ գիտակցելով տեղեկատվության կեղծ լինելը։
Ֆինանսական կորուստները զգալի են։ Բացի տիտղոսից զրկվելուց, Բոլթինհաուսը պնդում է, որ սկանդալն իրեն զրկել է հովանավորչական խոշոր պայմանագրերից և ազգային հեռուստատեսային եթերում հանդես գալու հնարավորությունից։ Լինելով երկու ընկերությունների սեփականատեր՝ նա նաև նշում է, որ իրեն հանրայնորեն որպես ռասիստ ներկայացնելը լուրջ հարված է հասցրել իր գործարար համբավին։ Հայցվորը պահանջում է հարցի քննություն երդվյալ ատենակալների դատարանի կողմից։