1944 թվականի հունիսին Նորմանդիայում Դաշնակիցների վայրէջքից հետո ամերիկացի ռազմական լուսանկարիչները Ֆրանսիայի հյուսիսում արձանագրում էին հազարավոր գերեվարված զինվորների: Այդ կադրերի շարքում առանձնանում է մի սև-սպիտակ լուսանկար, որն առաջին իսկ հայացքից հարցեր է առաջացնում. գերմանական Վերմախտի համազգեստով երիտասարդ ասիացի տղամարդը նայում է տեսախցիկից հեռու: Նրա դեմքի ասիական դիմագծերի և նացիստական Գերմանիայի ռազմական համազգեստի համադրությունը ստեղծում է պատմական մեծ առեղծված: Ինչպե՞ս էր Ասիայից սերված զինվորը հայտնվել Ատլանտյան պատնեշի վրա՝ իր հայրենիքից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու:
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Լուսանկարում պատկերված է մոտ 20-25 տարեկան երիտասարդ: Նա կրում է գերմանական զինվորական կիպել՝ մարտերից և գերությունից մաշված ու կեղտոտված վիճակում: Գլուխը բաց է, մազերը՝ թաց ու անկանոն: Նրա հայացքում արտացոլված է հոգնածություն, անորոշություն և լռին օտարացում շրջապատող իրադարձություններից: Ֆոնում մշուշոտ երևում են ամերիկացի զինվորներ և ռազմական տեխնիկա, ինչը վկայում է, որ կադրն արվել է Նորմանդիայում դաշնակիցների կողմից ստեղծված ռազմագերիների հավաքակայանում:
Կադրի հետևում գտնվող պահը
Լուսանկարն արվել է 1944 թվականի հունիսին Նորմանդիայում՝ ամենայն հավանականությամբ «Յուտա» լողափի կամ Շերբուրգ նավահանգստի մոտակայքում: Հունիսի 6-ի վայրէջքից անմիջապես հետո ամերիկյան 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի զինվորները, դիրքեր գրավելիս, հանդիպեցին ոչ գերմանացի ռազմագերիների: Ամերիկացիները, ովքեր սպասում էին միայն գերմանական զորքերի դիմադրությանը, զարմանքով հայտնաբերեցին գերմանական համազգեստով ճապոնացի կամ ասիացի զինվորների, որոնք չէին խոսում ոչ անգլերեն, ոչ էլ գերմաներեն:
Լուսանկարիչը և արխիվային ծագումը
Լուսանկարն արվել է ԱՄՆ բանակի ազդանշանային կորպուսի (U.S. Army Signal Corps) ռազմական լուսանկարչի կողմից, ով փաստագրում էր Եվրոպայում ընթացող ռազմական գործողությունները: Լուսանկարը պահպանվել է ԱՄՆ Լուսանկարչական ազգային արխիվում՝ սկզբնապես կրելով ընդհանուր նկարագրություն՝ «Գերմանական համազգեստով ճապոնացի գերի»: Տասնամյակներ անց՝ 2002 թվականի դեկտեմբերին, հարավկորեական hisորական հրապարակումներում այս լուսանկարը կապվեց Յան Կյոնջոն անունով մարդու պատմության հետ: Հայտնի ռազմական պատմաբաններ Էնթոնի Բիվորը և Ստիվեն Զալոգան իրենց աշխատություններում ներառեցին այս պատմությունը՝ լուսանկարը դարձնելով համաշխարհային ճանաչում ունեցող խորհրդանիշ:
Երեք բանակների լեգենդար պատմությունը
Ըստ տարածված պատմական վարկածի՝ Յան Կյոնջոնը ծնվել է Կորեայում՝ ճապոնական տիրապետության տարիներին: 1938 թվականին, 18 տարեկանում, նրան զորակոչել են Ճապոնական կայսերական Կվանտունյան բանակ Մանջուրիայում: 1939 թվականին Խալխին Գոլի ճակատամարտում նա գերեվարվել է Կարմիր բանակի կողմից և ուղարկվել աշխատանքային ճամբար: 1942 թվականին, երբ ԽՍՀՄ-ը կրում էր մարդկային ահռելի կորուստներ, նրան զորակոչել են Կարմիր բանակ և ուղարկել Արևելյան ճակատ: 1943 թվականի սկզբին Խարկովի ճակատամարտում նա գերի է ընկել գերմանացիներին, որոնք նրան ներառել են Վերմախտի «Արևելյան լեգեոնների» (Ostlegionen) կազմում և ուղարկել Նորմանդիա: D-Day-ի ժամանակ ամերիկացիների կողմից երրորդ անգամ գերեվարվելուց հետո նա տեղափոխվել է Բրիտանիայի, ապա ԱՄՆ-ի ռազմագերիների ճամբար, իսկ պատերազմից հետո ապրել է Իլինոյսում՝ երբեք չխոսելով իր ռազմական անցյալի մասին:
Փաստեր, առասպելներ և պատմաբանների վեճը
Չնայած այս պատմության հուզիչ բնույթին, որն ընկած է նաև 2011 թվականի հարավկորեական «Իմ ճանապարհը» (My Way) ֆիլմի հիմքում, պատմաբանները զգուշացնում են, որ կոնկրետ այս լուսանկարի և Յան Կյոնջոն անունով անհատի կապը հաստատող պաշտոնական փաստաթղթեր չկան: Ռազմական հետազոտող Մարտին Մորգանը նշում է, որ արխիվներում չկան պահպանված ապացույցներ, որոնք կհաստատեն կոնկրետ այս երիտասարդի ինքնությունը: Այնուամենայնիվ, պատմական փաստ է, որ հազարավոր ասիացիներ ծառայել են գերմանական Արևելյան լեգեոններում, և այս լուսանկարը պահպանում է իր պատմական արժեքը:
Ինչու է այն կարևոր այսօր
Անկախ նրանից՝ լուսանկարում Յան Կյոնջոնն է, թե մեկ այլ անանուն կորեացի զինվոր, կադրը մնում է ցնցող վկայություն: Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է համաշխարհային պատերազմի ահռելի մեքենան իր ալիքների մեջ առնում անպաշտպան մարդկանց՝ նրանց նետելով հայրենիքից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող ճակատամարտեր: