Նյու Յորքում հարյուրավոր փոքր սուպերմարկետներ, բոդեգաներ և անկախ խանութատերեր ներկայացնող ոչ առևտրային ասոցիացիան դատական հայց է ներկայացրել քաղաքապետ Զոհրան Մամդանիի և քաղաքային վարչակազմի դեմ: Հայցվորները պահանջում են դադարեցնել համայնքային բյուջեից ֆինանսավորվող հինգ սուպերմարկետների բացման ծրագիրը, ինչը նոր էտապ է բացում մանրածախ շուկայում պետական միջամտության շուրջ ընթացող իրավական և քաղաքական վեճում:
2026 թվականի օգոստոսի 24-ին ներկայացված այս հայցը երրորդ խոշոր դատական գործն է քաղաքապետ Մամդանիի պաշտոնավարման առաջին վեց ամիսների ընթացքում: Փոքր բիզնեսի ներկայացուցիչները պնդում են, որ քաղաքապետարանի կողմից սուբսիդավորվող խանութները, որոնք նախատեսում են հիմնական սննդամթերքը վաճառել շուկայականից 30%-ով էժան, ստեղծում են անօրինական մրցակցային առավելություն և սպառնում են տարիներ շարունակ գործող անկախ խանութների գոյությանը:
Դատական հայց ընդդեմ համայնքային խանութների ցանցի
Քաղաքապետարանի կողմից 2026 թվականի հուլիսին ներկայացված ծրագրով նախատեսվում է առաջին համայնքային սուպերմարկետը բացել 2027 թվականին Բրոնքսի Հանթս Փոյնթ (Hunts Point) թաղամասում, իսկ մնացած չորսը՝ մինչև 2030 թվականը: Ծրագիրն իրականացվում է Նյու Յորքի Տնտեսական զարգացման կորպորացիայի (EDC) միջոցով, որը քաղաքային տարածքները վարձակալության է տրամադրում արտոնյալ պայմաններով՝ ծածկելով գործառնական ծախսերի մի մասը:
Քաղաքապետարանի հաշվարկներով՝ այս նախագիծը թույլ կտա նյույորքյան ընտանիքների ամսական սննդի ծախսերը նվազեցնել միջինում 15%-ով կամ շուրջ 90 դոլարով: Այն ուղղված է քաղաքի այն թաղամասերին, որտեղ բնակչության ավելի քան 30%-ը բախվում է պարենային անանվտանգության խնդրին: Սակայն դատարան դիմած անկախ խանութատերերը նշում են, որ պետական սուբսիդիաներով գործող խանութների հայտնվելը հավասարազոր է այնպիսի հսկաների մուտքին, ինչպիսին Walmart-ն է, ինչին քաղաքային իշխանությունները տարիներ շարունակ դեմ են եղել:
Մամդանիի սոցիալական ծրագրերի դեմ ուղղված հայցերը
Խանութատերերի դատական հայցը Մամդանիի վարչակազմի դեմ ուղղված իրավական արշավի միայն մեկ մասն է.
- Երկրորդ բնակարանների հարկ (Pied-à-terre): Օգոստոսի սկզբին թանկարժեք երկրորդային բնակարանների տերերը դատական հայց ներկայացրին, ինչի արդյունքում Սթեյթեն Այլենդի դատավորը ժամանակավորապես կասեցրեց հարկատեսակի կիրառումը:
- Վարձավճարների սառեցում: Տանտերերի ասոցիացիաները դատարանում վիճարկում են շուրջ 1 միլիոն կարգավորվող բնակարանների համար վարձավճարների բարձրացման արգելքը:
- Համայնքային խանութներ: Այժմ իրավական վեճը բնակարանային և հարկային ոլորտից տեղափոխվել է նաև մանրածախ առևտրի դաշտ:
Տնտեսական ցուցանիշները և բիզնես համայնքի դիրքորոշումը
Դատական գործընթացներին զուգահեռ, 2026 թվականի երկրորդ քառորդում Նյու Յորքի տնտեսությունն արձանագրել է 10,8 միլիարդ դոլարի վենչուրային ներդրումներ, ինչը 102%-ով ավելի է 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ: Բացի այդ, վեց ամսում քաղաքում ստեղծվել է ավելի քան 21,700 ишատեղ:
Չնայած դրան, խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչները բաժանված են երկու ճամբարի: RXR ընկերության ղեկավար Սքոթ Ռեխլերը և UBS Americas-ի նախկին ղեկավար Ռոբերտ Վուլֆը կոչ են անում համագործակցել քաղաքապետարանի հետ: Մյուս կողմից, Vornado-ի ղեկավար Ստիվեն Ռոթը կտրուկ քննադատում է քաղաքապետի հարկային քաղաքականությունը, իսկ Ֆլորիդայի Առևտրի պալատը Times Square-ում տեղադրված վահանակներով փորձում է նյույորքյան ընկերություններին ներգրավել դեպի հարավային նահանգներ: