Գիտնականները ճշգրտել են Երկրի ամենահին խառնարանի տարիքը Ավստրալիայում

Արևմտյան Ավստրալիայի երկրաբանական գաղտնիքը

Քըրթինի համալսարանի (Curtin University) գիտնականների խումբը հրապարակել է նոր հետազոտություն, որը հաստատում է Արևմտյան Ավստրալիայի Պիլբարա շրջանում գտնվող «North Pole Dome» կառույցի՝ Երկրի ամենահին հայտնի աստերոիդային խառնարան լինելու փաստը։ Geology գիտական հանդեսում հրապարակված արդյունքների համաձայն՝ երկնաքարի հարվածը տեղի է ունեցել մոտ 3 միլիարդ տարի առաջ՝ Արքեյան դարաշրջանում, երբ Երկրի վրա նոր էին սկսում ձևավորվել առաջին մայրցամաքները։

Այս բացահայտումը վերջակետ է դնում տարիքային երկարատև վեճերին, որոնց ընթացքում գնահատականները տատանվում էին 500 միլիոն տարվա սահմաններում։ Հետազոտության ղեկավար, պրոֆեսոր Քրիս Քըրքլենդի խոսքով՝ թիմին հաջողվել է հստակեցնել իրադարձության ժամանակագրությունը՝ օգտագործելով «հանքային ժամացույցի» մեթոդը։

Հետազոտական մեթոդաբանությունը

Գիտնականները վերլուծել են ցիրկոնի և ապատիտի բյուրեղները, որոնք հայտնաբերվել են խառնարանի տարածքում։ Ցիրկոնի բյուրեղների մեջ հայտնաբերվել են անսովոր՝ ճյուղավորված, կմախքային ձևեր, որոնք բնորոշ են երկնաքարի հարվածի ժամանակ առաջացած ծայրահեղ ջերմությանը և ճնշմանը։ «Մենք կարողացանք առանձնացնել հարվածի պահը նրա երկարատև երկրաբանական պատմությունից», – նշել է պրոֆեսոր Քըրքլենդը։

Ապատիտի և ցիրկոնի անկախ թվագրումը տվել է նույն արդյունքը, ինչը, ըստ հետազոտողների, անհերքելի ապացույց է հանդիսանում։ Պիլբարա շրջանը, որը հայտնի է իր հին ապարներով, գիտնականների համար «ժամանակի պարկուճ» է, որը թույլ է տալիս ուսումնասիրել մոլորակի ձևավորման վաղ փուլերը։

Գիտական բանավեճեր

Չնայած հրապարակված տվյալների հիմնավորվածությանը, գիտական հանրության շրջանում շարունակվում են քննարկումները։ Որոշ մասնագետներ, այդ թվում՝ Հարվարդի համալսարանի գիտաշխատող Ալեք Բրեները, թերահավատորեն են մոտենում արդյունքներին։ Քննադատները պնդում են, որ հանքանյութերի փոփոխությունները կարող էին պայմանավորված լինել ոչ թե երկնաքարի հարվածով, այլ տեղանքի բարդ հիդրոթերմալ գործընթացներով։ Բրեների խոսքով՝ մոտակայքում գտնվող 2,77 միլիարդ տարեկան ապարները պարունակում են նմանատիպ կառույցներ, ինչը ենթադրում է, որ հարվածը պետք է տեղի ունեցած լիներ ավելի ուշ ժամանակահատվածում։

Այնուամենայնիվ, Քըրթինի համալսարանի թիմը պնդում է, որ իրենց մեթոդաբանությունը թույլ է տվել հստակ տարանջատել հարվածի հետքերը հետագա երկրաբանական փոփոխություններից։ Այս բացահայտումը կարևոր է ոչ միայն Ավստրալիայի պատմության, այլև Երկրի վաղ շրջանի պայմանները հասկանալու համար, երբ մոլորակը գրեթե ամբողջությամբ ծածկված էր օվկիանոսով։