Ձերբակալում և իրավական գործընթաց
2026 թվականի նոյեմբերի 19-ին Փրինսթոնի նեյրոգիտության ինստիտուտի երրորդ կուրսի դոկտորանտ Եվա Յի Սին ձերբակալվել է ԱՄՆ Ներգաղթի և մաքսային ծառայության (ICE) կողմից Ռոնալդ Ռեյգանի անվան ազգային օդանավակայանում։ Սին, որը ծագումով Չինաստանից է, վերադառնում էր Նեյրոգիտության ընկերության գիտաժողովից, որտեղ ներկայացրել էր իր հետազոտական աշխատանքը։ Ըստ The Guardian-ի տեղեկությունների՝ նրան տեղափոխել են Վիրջինիա նահանգի Շանթիլի քաղաքում գտնվող ներգաղթային կալանավայր։
Այս միջադեպը հրատապ արձագանք է առաջացրել Փրինսթոնի համալսարանում։ Համալսարանի խոսնակ Մայքլ Հոթչքիսը հաստատել է, որ ուսումնական հաստատությունը Սիի համար ապահովել է իրավական ներկայացուցչություն։ Փրինսթոնի ասպիրանտուրայի դեկան Ռոդնի Փրիսթլին նամակ է հղել ուսանողներին՝ հայտնելով, որ համալսարանը սերտ կապի մեջ է Սիի ընտանիքի և իրավաբանների հետ։ Princeton Alumni Weekly-ի հաղորդմամբ՝ Սիի փաստաբանները հայց են ներկայացրել Վիրջինիայի արևելյան շրջանի դաշնային դատարան՝ վիճարկելով նրա ձերբակալության օրինականությունը։ Դատավոր Էնթոնի Թրենգան նոյեմբերի 20-ին հրամայել է, որ Սիին չտեղափոխեն դատական շրջանից դուրս և պահանջել է ներգաղթային ծառայությունից պատասխան ներկայացնել մինչև նոյեմբերի 25-ը։
Ակադեմիական մտահոգություններ
Եվա Յի Սին ապաստան հայցող է, որի ներգաղթային դատական գործը նշանակված է 2028 թվականի սկզբին։ Նրա ակադեմիական հաջողությունները, ներառյալ ՄՏԻ-ում ստացած կրթությունը և Microsoft AI-ում ու IBM Research-ում աշխատանքային փորձը, նրան դարձրել են իր ոլորտի առաջատար հետազոտողներից մեկը։ Նրա գիտական ղեկավար, պրոֆեսոր Կառլոս Բրոդին հրապարակավ կոչ է արել ընտրված պաշտոնյաներին միջամտել գործին՝ ընդգծելով նրա կարևոր դերը գիտական թիմում։
Այս դեպքը ցույց է տալիս լարվածությունը ԱՄՆ ներգաղթային քաղաքականության և այն միջազգային տաղանդների միջև, որոնք ապահովում են ամերիկյան կենսաբժշկական հետազոտությունների առաջընթացը։ 2026 ֆինանսական տարում ICE-ի կողմից իրականացված ձերբակալությունների ռեկորդային ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ նույնիսկ օրինական հիմքերով երկիր մուտք գործած միջազգային ուսանողները խոցելի են դաշնային քաղաքականության նկատմամբ։
Հետազոտական միջավայրի վրա ազդեցությունը
Նմանատիպ դեպքերը լուրջ հարցեր են առաջացնում ակադեմիական ազատությունների և հետազոտողների անվտանգության վերաբերյալ։ Երբ դոկտորանտները հայտնվում են կալանքի տակ առանց դատական հստակ հիմնավորումների, դա խաթարում է գիտական գործընթացները և ստեղծում անորոշության մթնոլորտ։ Փրինսթոնի դիրքորոշումը ցույց է տալիս, որ համալսարանները ստիպված են ստանձնել ուսանողների իրավունքների պաշտպանի դերը դաշնային մարմինների դեմ։ Առաջիկա նոյեմբերի 25-ի վերջնաժամկետը վճռորոշ կլինի, քանի որ պարզ կդառնա՝ արդյոք իշխանությունները կարող են իրավական հիմնավորում ներկայացնել ձերբակալության համար, թե դատարանը կորոշի ազատ արձակել Սիին։

