Գովազդ

Ռուսաստանի Կրաշենիննիկով հրաբուխի պատմական ժայթքումը 600 տարի անց

Ամենադիտվածներ

Krasheninnikov Volcano

Արագ Ընթերցում

  • Ռուսաստանի Կրաշենիննիկով հրաբուխը ժայթքեց առաջին անգամ 600 տարվա ընթացքում։
  • Ժայթքումը տեղի ունեցավ Կամչատկայի թերակղզում 8.8 մագնիտուդով երկրաշարժից հետո։
  • Մոխրի ամպերը հասան մինչև 8.5 կիլոմետր, ինչի պատճառով հայտարարվեց ավիացիոն նախազգուշացում։
  • Գիտնականները ուսումնասիրում են երկրաշարժի և ժայթքման հնարավոր կապը։

Կրաշենիննիկով հրաբուխը, որը գտնվում է Ռուսաստանի Կամչատկայի թերակղզում, ժայթքել է շաբաթ օրը՝ առաջին անգամ գրեթե 600 տարվա ընթացքում։ Այս սեյսմիկ և հրաբխային իրադարձությունը գրավել է համաշխարհային ուշադրությունը՝ ոչ միայն իր պատմական նշանակության, այլ նաև նախորդող 8.8 մագնիտուդով երկրաշարժի հետ հնարավոր կապի պատճառով։ Փորձագետները ուսումնասիրում են երկու բնական երևույթների միջև կապերը, մինչդեռ պետական կառույցներն ու գիտնականները ուշադիր հետևում են իրավիճակին։

Պատմական ժայթքում Կամչատկայի թերակղզում

Կրաշենիննիկով հրաբուխը, որը գտնվում է Կրոնոցկիի արգելոցում, Կամչատկայի թերակղզու մաս է կազմում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված տարածք, որը հայտնի է իր ակտիվ հրաբուխների մեծ խտությամբ։ Կամչատկայի Հրաբխային ժայթքումների արձագանքման թիմի (ԿՎԵՐՏ) ղեկավար Օլգա Գիրինան նշել է, որ սա հրաբխի առաջին պատմական ժայթքումն է վեց դարերի ընթացքում։ Պատմական տվյալները վկայում են, որ հրաբխի վերջին ակտիվությունը տեղի է ունեցել 1423-ից 1503 թվականների ընթացքում, թեև որոշ աղբյուրներ, ինչպես Սմիթսոնյան հաստատության Գլոբալ հրաբխագիտության ծրագիրը, դրա վերջին ժայթքումը նշում են մոտ 1550 թվականին։

Գովազդ

Ժայթքումը սկսվեց մոխրի կարևոր արտանետումներով, ինչի պատճառով ԿՎԵՐՏ-ը հայտարարեց ավիացիոն կարմիր ազդանշան։ Հրաբխային մոխրի ամպերը հասան 8-8.5 կիլոմետր (մոտ 5 մղոն) բարձրության՝ ըստ արբանյակային պատկերների։ Ավիացիոն նախազգուշացումը հետագայում նվազեցվեց նարնջագույն մակարդակի, սակայն ԿՎԵՐՏ-ը զգուշացրեց, որ մոխրի պայթյունները կարող են հասնել մինչև 10 կիլոմետր (32,800 ոտնաչափ) ցանկացած պահի։ Երկուշաբթի երեկոյան ժայթքումը դեռ շարունակվում էր, և մոխրի ամպերը տարածվում էին ավելի քան 500 կիլոմետր (ավելի քան 300 մղոն) դեպի արևելք՝ Խաղաղ օվկիանոս։ Բարեբախտաբար, բնակեցված տարածքներ չէին ազդվել, և հրաբուխի մոտ զբոսաշրջային խմբեր չէին գրանցվել՝ համաձայն Ռուսաստանի Արտակարգ իրավիճակների նախարարության։

Սեյսմիկ կապեր՝ երկրաշարժ և ժայթքում

Ժայթքումից ընդամենը մի քանի օր առաջ Կամչատկայի թերակղզում տեղի ունեցավ հզոր՝ 8.8 մագնիտուդով երկրաշարժ հուլիսի 30-ին, որն առաջացրեց ցունամիի նախազգուշացումներ Խաղաղ օվկիանոսի տարածաշրջանում, ներառյալ Ճապոնիան, Ֆիլիպինները և Միացյալ Նահանգների որոշ մասեր։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվում էր հրաբուխի մոտ, ինչի պատճառով շատերը ենթադրում են, որ երկու իրադարձությունները կապված են։ Հեռավոր Արևելքի Ռուսական գիտությունների ակադեմիայի հրաբխագիտության և սեյսմոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսեյ Օզերովը նշել է, որ երկրաշարժը հավանաբար «ակտիվացրել է մագմատիկ կենտրոնները» և «լրացուցիչ էներգիա մղել» հրաբխային համակարգին։ Այնուամենայնիվ, մինչդեռ երկրաշարժը կարող էր ուժեղացնել ժայթքումը, այն դժվար թե դրա միակ պատճառը լիներ, քանի որ հրաբուխն արդեն ցույց էր տվել ակտիվության նշաններ։

Սեյսմոլոգիայի պրոֆեսոր Հարոլդ Տոբինը Վաշինգտոնի համալսարանում բացատրել է, որ երկրաշարժի սեյսմիկ ալիքները կարող էին «թուլացնել» համակարգը, թույլ տալով հրաբխին ժայթքել։ ԱՄՆ Երկրաբանական ծառայությունը (USGS) հաստատել է, որ խոշոր տարածաշրջանային երկրաշարժերը, հատկապես 6 մագնիտուդից բարձր, երբեմն կարող են հրաբուխներ ակտիվացնել, եթե դրանք արդեն պատրաստ են ժայթքելու։ Սա տեղի է ունենում, երբ մագմայի պալատի ներսում ճնշումը դուրս է գալիս՝ նմանեցնելով գազավորված ըմպելիքի շշի բացմանը։

Տարածաշրջանի վրա ազդեցությունը և գիտական բացահայտումները

Կամչատկայի թերակղզին աշխարհի հրաբխային ակտիվությամբ ամենահայտնի տարածքներից մեկն է՝ ներառելով բազմաթիվ ակտիվ հրաբուխներ, այդ թվում՝ Կլյուչևսկոյը, որը Հյուսիսային կիսագնդի ամենամեծ ակտիվ հրաբուխն է։ Հետաքրքրական է, որ Կլյուչևսկոյն էլ ժայթքեց հուլիսի 30-ի երկրաշարժից անմիջապես հետո՝ ընդգծելով այս տեկտոնիկ ակտիվ տարածքի դինամիկան։

Չնայած Կրաշենիննիկով հրաբխի ժայթքման դրամատիկ բնույթին, Կրոնոցկիի արգելոցի տնօրեն Վսևոլոդ Յակովլևի նման փորձագետները շեշտում են, որ նման իրադարձությունները սովորական են այս տարածաշրջանի համար։ «Իհարկե, հրաբխի ժայթքումը վառ և հետաքրքիր իրադարձություն է, հատկապես գիտնականների համար», նշել է Յակովլևը՝ հավելելով, որ ժայթքումը վտանգ չի ներկայացնում մարդկային կյանքին կամ ենթակառուցվածքներին՝ շնորհիվ հրաբխի հեռավոր վայրում գտնվելու։

Ժայթքումը եզակի հնարավորություն է տալիս գիտնականներին ուսումնասիրելու տեկտոնիկ և հրաբխային ակտիվությունների փոխազդեցությունը։ Կամչատկայի թերակղզու եզակի երկրաբանական հատկությունները դարձնում են այն անգնահատելի բնական լաբորատորիա՝ հասկանալու Երկրի դինամիկ գործընթացները։ Հետազոտողները հատկապես հետաքրքրված են այն մեխանիզմներով, որոնց միջոցով երկրաշարժերը կարող են ազդել հրաբխային ժայթքումների վրա, ինչը մնում է ակտիվ ուսումնասիրության ոլորտ։

Ապագայի տեսլականը

Քանի դեռ Կրաշենիննիկով հրաբուխի ժայթքումը շարունակվում է, մոնիտորինգի ջանքերը շարունակվում են՝ հետևելու դրա զարգացմանը և գնահատելու հնարավոր ռիսկերը։ Թեև անմիջական վտանգը մարդկային բնակչությանը նվազագույն է, այս իրադարձությունը հիշեցնում է բնության ուժի և անկանխատեսելիության մասին։ Այն նաև ընդգծում է տեկտոնիկ և հրաբխային համակարգերի բարդ փոխազդեցությունների վերաբերյալ հետազոտությունները շարունակելու կարևորությունը, ինչը կարող է վերջնականապես բարելավել մեր կարողությունը կանխատեսելու և պատրաստվելու նման իրադարձություններին։

Ի վերջո, Կրաշենիննիկով հրաբուխի ժայթքումը վկայում է մեր մոլորակի ձևավորող դինամիկ ուժերի մասին՝ առաջարկելով ինչպես մարտահրավերներ, այնպես էլ գիտական բացահայտումների հնարավորություններ։

Ամենաթարմ