Պատմական տեղաշարժ Մագդեբուրգում
ՄԱԳԴԵԲՈՒՐԳ (Azat TV) – «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) աջ ծայրահեղական կուսակցությունը պատմական հաղթանակ է տանում Սաքսոնիա-Անհալթ երկրամասի խորհրդարանական ընտրություններում՝ համաձայն ARD և ZDF հանրային հեռուստաընկերությունների հրապարակած էկզիտպոլերի արդյունքների։ Կուսակցությունը ստացել է ձայների 44,5%-ը՝ ավելի քան կրկնապատկելով 2021 թվականի իր ցուցանիշը (20.8%): Այս արդյունքը կործանարար հարված է Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի աջ կենտրոնամետ «Քրիստոնեա-դեմոկրատական միություն» (CDU) կուսակցության համար, որի աջակցությունը 37,1%-ից նվազել է մինչև 18,5%-ի։ Ընտրությունների արդյունքները երկրամասը կանգնեցնում են քաղաքական անորոշության առջև և լրջորեն հարվածում կանցլեր Մերցի դիրքերին դաշնային մակարդակում։
Ընտրողների մասնակցությունը ժամը 16:00-ի դրությամբ հասել է 65,3%-ի, ինչը զգալիորեն գերազանցում է հինգ տարի առաջ նույն ժամին գրանցված 41,0%-ը։ Մասնակցության այս կտրուկ աճը վերագրվում է AfD-ի 35-ամյա թեկնածու Ուլրիխ Զիգմունդի կողմից իրականացված խիստ բևեռացված քարոզարշավին։ Զիգմունդը, որն իր հայրենի Տանգերմյունդե քաղաքում քվեարկության էր եկել կապույտ Simson մոպեդով, կարողացել է մոբիլիզացնել կուսակցության ընտրազանգվածը՝ առաջ քաշելով ներգաղթի դեմ պայքարի, զանգվածային արտաքսումների և պետական հաստատությունների արմատական վերակառուցման ծրագրեր։
Նյութը պատրաստվել է jpost.com-ի և aa.com.tr-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Զիգմունդի վերելքը և 100-օրյա ծրագիրը
«Անկախ վաղվա ընտրությունների արդյունքներից, մենք արդեն պատմություն ենք կերտել», – հայտարարել է Զիգմունդը Մագդեբուրգում կայացած նախընտրական հանրահավաքի ժամանակ։ Նրա «100-օրյա ծրագիրը» նախատեսում է անօրինական կարգավիճակ ունեցող անձանց անհապաղ արտաքսում, արտաքսման կենտրոնների ընդլայնում և ապաստան հայցողների համար պարտադիր աշխատանքի ներդրում՝ նպաստներ ստանալու դիմաց։ Զիգմունդի նախընտրական ծրագիրը նաև նպատակաուղղված է հանրակրթական դպրոցների և մշակութային հաստատությունների վերափոխմանը ավանդական արժեքների հիման վրա, ինչպես նաև հանրային հեռարձակման համակարգի խորը բարեփոխմանը։
Զիգմունդը բացառել է որևէ կոալիցիայի ձևավորումը այլ կուսակցությունների հետ՝ պնդելով, որ AfD-ն չի կարող կառավարել այն քաղաքական գործիչների հետ, ովքեր վերջին երեք տասնամյակում «քանդել են երկիրը»։ Դրա փոխարեն, նրա քարոզարշավը նպատակ ուներ հավաքել 45% կամ ավելի ձայներ՝ խորհրդարանում (Լանդտագ) բացարձակ մեծամասնություն ապահովելու համար։
CDU-ի անկումը և Շուլցեի բարդ ընտրությունը
Գործող երկրամասային վարչապետ Սվեն Շուլցեի (CDU) համար այս արդյունքները իսկական աղետ են։ 47-ամյա պահպանողական գործիչը պաշտոնը ստանձնել էր միայն 2026 թվականի հունվարին՝ երկարամյա Ռայներ Հազելոֆի հեռանալուց հետո։ CDU-ն Սաքսոնիա-Անհալթը կառավարում է 2002 թվականից ի վեր տարբեր կոալիցիոն գործընկերների հետ։ Այժմ Շուլցեն կանգնած է կա՛մ ծայրահեղ անկայուն փոքրամասնության կառավարություն ստեղծելու, կա՛մ շաբաթներ տևող բարդ բանակցությունների առջև։ Ազատ դեմոկրատական կուսակցության (FDP) 3% և Զահրա Վագենկնեխտի դաշինքի (BSW) 4% ցուցանիշները նշանակում են, որ նրանք կարող են չանցնել 5%-ի շեմը, ինչը էլ ավելի է սահմանափակում Շուլցեի հնարավորությունները։
Շուլցեի համար հնարավոր տարբերակներից մեկը CDU-ի, SPD-ի (որը ստացել է մոտ 8,5-10%) և հնարավոր է նաև Կանաչների (6%) մասնակցությամբ փոքրամասնության կառավարությունն է։ Նման կառավարությունը ստիպված կլինի գոյատևել քվեարկությունից քվեարկություն՝ հույսը դնելով այլ ուժերի պասիվ աջակցության վրա։ Թեև սոցիալիստական «Ձախ» կուսակցությունը (մոտ 9-11,5%) տեսականորեն կարող է ապահովել այդ աջակցությունը, Շուլցեն կատեգորիկ բացառել է իր կառավարության կախվածությունը Ձախերից։
Գերմանիայի կանցլերի ճգնաժամը
Մագդեբուրգի ընտրությունների արձագանքները արդեն հասել են Բեռլին։ Ֆրիդրիխ Մերցը, ով կանցլեր էր ընտրվել 2025 թվականի մայիսին, իր ռազմավարության հիմքում դրել էր AfD-ի աջակցությունը կիսով չափ կրճատելու խոստումը՝ որդեգրելով խիստ միգրացիոն քաղաքականություն։ Սաքսոնիա-Անհալթի արդյունքները ցույց են տալիս, որ այս մարտավարությունը ձախողվել է՝ լեգիտիմացնելով AfD-ի հռետորաբանությունը և ընտրողներին ուղղորդելով դեպի աջ ծայրահեղականները։ ARD-ի վերջին հարցումը ցույց է տալիս, որ ընտրողների 83%-ը դժգոհ է Մերցի աշխատանքից, ինչը ամենացածր ցուցանիշն է Գերմանիայի գործող կանցլերների պատմության մեջ։
CDU-ի գլխավոր քարտուղար Ֆրանցիսկա Հոպերմանը խոստովանել է պարտության ծանրությունը՝ այն անվանելով «չափազանց բարդ արդյունք մեզ համար»։ Թեև Բեռլինի Ազատ համալսարանի քաղաքագետ Կարստեն Կոշմիդերը կարծում է, որ Մերցը կամավոր հրաժարական չի տա, նրա նկատմամբ ճնշումը կտրուկ կմեծանա։ Եթե CDU/CSU դաշինքի ներսում ընդդիմությունը ուժեղանա, դաշնային խորհրդարանը տեսականորեն կարող է նոր կանցլեր ընտրել առանց Բունդեսթագը ցրելու։ Սեպտեմբերի 20-ին Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիայում կայանալիք ընտրությունները, որտեղ AfD-ն կրկին առաջատար է 35%-ով, կլինեն հաջորդ լուրջ փորձությունը դաշնային կառավարության համար։
«Սանիտարական պատնեշի» փլուզման սպառնալիքը
Արևելյան երկրամասում AfD-ի հնարավոր իշխանությունը լուրջ անհանգստություն է առաջացրել անվտանգության մարմիններում։ Թյուրինգիայի ներքին գործերի նախարար Գեորգ Մայերը (SPD) նախազգուշացրել է, որ AfD-ի ներկայացուցչի կողմից Սաքսոնիա-Անհալթի ներքին գործերի նախարարության ղեկավարումը կլինի «ակնհայտ անվտանգության ռիսկ ողջ Գերմանիայի համար»։ Քանի դեռ ձայների հաշվարկը շարունակվում է, Բեռլինի քաղաքական վերնախավը ստիպված է առերեսվել այն իրողության հետ, որ աջ ծայրահեղականների շուրջ ստեղծված սանիտարական պատնեշը կանգնած է փլուզման եզրին՝ ազդարարելով գերմանական քաղաքական դաշտի խորքային վերափոխումը 2029 թվականի դաշնային ընտրություններից առաջ։