ԲԵԼԳՐԱԴ (Azat TV) – 2026 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ կիրակնօրյա պատմական արտահերթ ընտրություններում, որոնք իշխանությունից հեռացրին նախկին նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչին, առաջնորդ չունեցող Սերբիայի ուսանողական բողոքի շարժումը պատրաստվում է ձեւավորել նոր կառավարություն։ Մինչ երկիրը սպասում է վարչապետի եւ առանցքային նախարարների պաշտոնական նշանակմանը, ուշադրությունը կենտրոնացել է անցումային գործընթացը գլխավորող նշանավոր գործիչների վրա։ Internazionale-ի հրապարակած Reuters-ի նյութի համաձայն՝ ուսանողական ցուցակում ներառված են ակադեմիկոսներ, մասնագետներ եւ հանրային դեմքեր, որոնք պատրաստ են ստանձնել պետական կառավարման ղեկը Բելգրադում:
Ընտրությունների արդյունքները նշանավորում են խորը քաղաքական շրջադարձ բալկանյան երկրի համար Ալեքսանդր Վուչիչի եւ Սերբիական առաջադիմական կուսակցության 14-ամյա իշխանությունից հետո: Նոր վարչակազմը կանգնած է ներքին հակակոռուպցիոն բարեփոխումների, տնտեսական քաղաքականության եւ ազգային դիրքավորման վերաբերյալ կարեւոր որոշումների առջեւ, իսկ միջազգային գործընկերներն արդեն սկսել են շփումները: Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոշտան X-ում գրել է, որ զրուցել է շարժման ներկայացուցիչների հետ՝ շեշտելով առանց հապաղելու նոր կառավարություն ստեղծելու առաջնահերթությունը:
Դեյան Սոսկիչի տնտեսական տեսլականը
Ուսանողական ցուցակի առանցքային դեմքերից է կենտրոնական բանկի նախկին կառավարիչ Դեյան Սոսկիչը՝ 59-ամյա տնտեսագետ եւ Բելգրադի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Սոսկիչը ղեկավարել է կենտրոնական բանկը 2010-2012 թվականներին, սակայն հրաժարական էր տվել ի նշան բողոքի օրենսդրական փոփոխությունների դեմ, որոնք, ըստ նրա, վտանգում էին հաստատության անկախությունը: Քարոզարշավի ընթացքում Սոսկիչն ընդգծել է, որ հանրային ֆինանսների խոհեմ կառավարումն անհրաժեշտ է աշխատավարձերի եւ կենսաթոշակների մշտական աճի կայուն հիմք ստեղծելու համար:
Սոսկիչը երկար տարիներ քննադատել է նախկին վարչակազմի օրոք առկա ինստիտուտային թույլ կողմերն ու համակարգային կոռուպցիան՝ պնդելով, որ դրանք խոչընդոտում են ներքին եւ արտաքին ուղղակի ներդրումներին։ Քարոզարշավի ժամանակ նա առաջարկել է կարգավորել դինարի փոխարժեքը, որը գործում է եվրոյի նկատմամբ վերահսկվող լողացող փոխարժեքի ռեժիմով, արտահանման մրցունակությունը բարձրացնելու համար: Միեւնույն ժամանակ, կառավարամետ լրատվամիջոցները նախկինում քննադատել էին նրա պաշտոնավարման ընթացքում դինարի արժեզրկումը, ինչին Սոսկիչը հակադարձել էր՝ այն որակելով որպես պարտադիր դրամավարկային քաղաքականության հետեւանք, այլ ոչ թե անձնական ձախողում:
Առողջապահական բարեփոխումներ եւ տարածաշրջանային շահեր
Սրտաբան եւ համալսարանի պրոֆեսոր Իլիա Սրդանովիչը՝ 55 տարեկան, դարձավ ուսանողական շարժման գլխավոր թեկնածուն, երբ սեպտեմբերին հաստատվեց ընտրական ցուցակը: Սրդանովիչը քաղաքականություն մտավ հակակոռուպցիոն ցույցերի ժամանակ եւ հանդես եկավ առողջապահական համակարգի ապակենտրոնացման խոստումով։ FoNet գործակալությանը տված հարցազրույցում նա նշել էր, որ իր քաղաքական նպատակն է ավելի լավ Սերբիա կառուցելը:
Չնայած բարեփոխումների օրակարգին՝ Սրդանովիչը պահպանում է ավանդական դիրքորոշում ազգային հարցերի շուրջ։ Նա շեշտել է, որ Կոսովոն, որը անկախություն է հռչակել 2008 թվականին, շարունակում է մնալ Սերբիայի անբաժանելի մասը։ Նա նաեւ հայտարարել է, որ Եվրամիությանն ինտեգրվելը ներկայումս առաջնահերթություն չէ, եւ նոր վարչակազմի անհապաղ ուշադրությունը պետք է կենտրոնացած մնա ներքին հակակոռուպցիոն բարեփոխումների վրա:
Սպորտային ադմինիստրացիա եւ ակադեմիական առաջնորդություն
Դեյան Բոդիրոգան՝ 53 տարեկան, Հարավսլավիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականի նախկին ավագ եւ Եվրոլիգայի ներկայիս նախագահ, ներկայացնում է ուսանողական շարժման մյուս հենասյունը։ Նա ընտրությունները բնութագրել է որպես պայքար «առեւանգված երկրի վերադարձի համար»՝ ակտիվորեն մասնակցելով հանրահավաքներին։
Միեւնույն ժամանակ, 64-ամյա օրգանական քիմիայի պրոֆեսոր Ռադոմիր Սաիչիչը, ով Սերբիայի գիտությունների եւ արվեստների ակադեմիայի անդամ է, գլխավորել է ուսանողների հաղթանակի տոնակատարությունը շտաբում։ Սաիչիչը, որի հետազոտությունները ներառում են քիմիաթերապիայի եւ հակավիրուսային բուժումների մշակում, Վուչիչի հրաժարականը պահանջող ակադեմիկոսներից էր։ Տեղական վերլուծաբանները նրան համարում են նաեւ նախագահական առաջիկա ընտրությունների հավանական թեկնածու: