Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը (ԱԷՄԳ) հաստատել է, որ Սիրիայում՝ նախկին նախագահ Բաշար Ասադի իշխանության օրոք կառուցված գաղտնի միջուկային ռեակտորը նախագծված է եղել միջուկային զենքի համար պիտանի ճեղքվող նյութերի արտադրության համար։ ԱԷՄԳ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսին երկուշաբթի օրը Վիեննայում հայտարարել է, որ ռեակտորի տեխնիկական բնութագրերը «շատ արդյունավետ են եղել միջուկային զենքի պատրաստման համար անհրաժեշտ նյութեր արտադրելու համար»։
Ինչպես հաղորդում է Los Angeles Times-ը, ԱԷՄԳ-ի տեսուչները Սիրիայի նոր կառավարության հրավերով օգոստոսին այցելել են նախկինում չհայտարարված օբյեկտներ։ Տեսուչները ստիպված են եղել քանդել պատեր և անցնել նեղ միջանցքներով՝ հայտնաբերելու համար մոտ 73 տոննա բնական ուրան, որը պահվում էր վառելիքային ձողերի տեսքով։
Սիրիայի միջուկային ծրագիրը երկար ժամանակ կասկածների տեղիք էր տալիս։ 2007 թվականին Դեյր էզ-Զոր նահանգում գտնվող օբյեկտը ենթարկվել է Իսրայելի օդային հարվածի, ինչից հետո ԱՄՆ պաշտոնյաները հայտարարել էին, որ Սիրիան փորձել է գաղտնի կառուցել միջուկային ռեակտոր։ The Guardian-ի փոխանցմամբ՝ ԱԷՄԳ-ի վերջին ստուգումները հաստատում են, որ սառեցման ենթակառուցվածքը համապատասխանում է միջուկային ռեակտորի պահանջներին։
Ներկայումս հայտնաբերված նյութերը գտնվում են ԱԷՄԳ-ի երաշխիքների տակ, իսկ օբյեկտում տեղադրվել են տեսախցիկներ։ Թե արդյոք ուրանը կմնա Սիրիայում, թե կտեղափոխվի այլ երկիր, կորոշի Սիրիայի կառավարությունը՝ գործակալության հետ համագործակցությամբ։
Դիտարկելու հարցեր
Ի՞նչ է հաստատված այս պատմության մեջ
ԱԷՄԳ-ն հաստատել է, որ Ասադի օրոք Սիրիայում կառուցվող ռեակտորը նախատեսված է եղել զենքային նյութերի արտադրության համար ԱԷՄԳ-ն հաստատել է, որ Ասադի օրոք կառուցված սիրիական ռեակտորը նախատեսված է եղել զենքային նյութերի արտադրության համար, ինչի մասին վկայում են նոր հայտնաբերումները։
Ի՞նչին հետևել հաջորդիվ
Ինչպես հաղորդում է Los Angeles Times -ը, ԱԷՄԳ-ի տեսուչները Սիրիայի նոր կառավարության հրավերով օգոստոսին այցելել են նախկինում չհայտարարված օբյեկտներ։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Հրապարակված տեղեկությունները դեռ ամբողջությամբ չեն բացում հաջորդ զարգացումների ընթացքը։
Դիտանկյուններ
ԱԷՄԳ-ի դիրքորոշումը vs Միջուկային անվտանգության փորձագետների դիրքորոշումը
Դիտանկյուն
ԱԷՄԳ-ի դիրքորոշումը
Գործակալությունը այս հայտնագործությունը դիտարկում է որպես ստուգման կարևոր փուլ, որը նախկինում չհայտարարված նյութերը դնում է միջազգային վերահսկողության տակ։ ԱԷՄԳ-ն նպատակ ունի նվազեցնել տարածման ռիսկերը՝ պահպանելով չեզոքություն ուրանի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ։
Միջուկային անվտանգության փորձագետների դիրքորոշումը
Փորձագետները ընդգծում են, որ չնայած հում նյութը անմիջապես զենք չէ, դրա առկայությունը գաղտնի օբյեկտում լուրջ անվտանգային մարտահրավեր է։ Նրանք առաջարկում են նյութը տեղափոխել երրորդ երկիր՝ կայուն վիճակի բերելու և տարածաշրջանային անվտանգությունը ապահովելու համար։