ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրապարակայնորեն կոչ է արել Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիին դադարեցնել հեռահար անօդաչու թռչող սարքերի հարվածները ռուսական նավթավերամշակման գործարաններին՝ պնդելով, որ այդ գործողությունները լուրջ խափանումներ են առաջացնում գլոբալ էներգետիկ շուկաներում։ Կիրակի օրը լրագրողների հետ զրույցում Թրամփն ուղղակիորեն կապել է ռազմական գործողությունները դիզելային վառելիքի աճող դեֆիցիտի հետ՝ ազդարարելով Վաշինգտոնի դիրքորոշման հնարավոր փոփոխության մասին։
Թրամփի հայտարարությունը Իռլանդիայից
ԱՄՆ նախագահն իր հայտարարությունն արել է Իռլանդիայում գտնվելու ժամանակ, որտեղ նա մասնակցում էր իր գոլֆի ակումբներից մեկում անցկացվող Irish Open մրցաշարին։ Լրագրողի հարցին, թե արդյոք նա խոսել է Զելենսկիի հետ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ ունեցած վերջին զրույցից հետո, Թրամփը պատասխանել է՝ կոչ անելով ուկրաինական առաջնորդին անհապաղ փոխել թիրախների առաջնահերթությունը։
«Պարոն Զելենսկին պետք է մի բան անի։ Նա պետք է դադարեցնի Ռուսաստանում դիզելային վառելիքի ոչնչացումը»,- Թրամփի խոսքերն է մեջբերում CBS News լրատվականը։ «Թող նա հարվածի այլ թիրախների, բայց ոչ դիզելային վառելիքին, քանի որ նա դիզելային վառելիքի պակասուրդ է առաջացնում»։
Այս պահանջը հնչում է հակամարտության համար կարևոր փուլում։ Ամիսներ շարունակ Ուկրաինան կիրառում է հեռահար ԱԹՍ-ներ՝ Ռուսաստանի տարածքի խորքում գտնվող նավթային և գազային ենթակառուցվածքներին հարվածելու համար։ Կիևը պնդում է, որ դա անհրաժեշտ է Կրեմլի պատերազմական եկամուտները կրճատելու և ռուսական բանակի մատակարարումները խափանելու համար։ Սակայն տնտեսական հետևանքներն արդեն զգալի են դարձել միջազգային մակարդակով՝ հանգեցնելով վառելիքի սահմանափակումների հենց Ռուսաստանի ներսում։
ԱԹՍ-ների փոխադարձ հարվածներ և հրդեհներ նավթային օբյեկտներում
Թրամփի հայտարարություններին զուգահեռ երկու երկրները շարունակել են անօդաչուների փոխադարձ հարվածները։ Թաթարստանի Նիժնեկամսկ քաղաքում, որտեղ տեղակայված են Ռուսաստանի խոշորագույն նավթաքիմիական և վերամշակման գործարանները, ԱԹՍ-ների հարվածների հետևանքով զոհվել է երկու քաղաքացիական անձ, ևս 14-ը վիրավորվել են։ Քաղաքապետ Ռադմիր Բելյաևը հաստատել է, որ հարվածից հետո ձեռնարկություններից մեկում հրդեհ է բռնկվել։
Միևնույն ժամանակ, Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության հետախուզության գլխավոր վարչությունը (ՀԳՎ) հայտարարել է Կրասնոդարի երկրամասի Սլավյանսկ-նա-Կուբան քաղաքի խոշոր նավթավերամշակման գործարանին հարվածելու մասին։ Ըստ հետախուզության՝ հարված է հասցվել նավթի մշակման տեխնոլոգիական սարքավորմանը և պահեստարաններին։ Տեղական իշխանությունները հաստատել են ձեռնարկությունում հրդեհի բռնկումը և նավթատարի վնասումը, սակայն ուղղակիորեն չեն մեկնաբանել ուկրաինական կողմի հայտարարությունները։
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է գիշերվա ընթացքում 389 ուկրաինական ԱԹՍ խոցելու մասին։ Մյուս կողմից, ռուսական ուժերը շարունակել են հարվածները Ուկրաինայի էներգետիկ համակարգին՝ ձմռանն ընդառաջ բնակչությանը հոսանքազրկելու և Կիևի հակաօդային պաշտպանության սակավաթիվ միջոցները սպառելու նպատակով։ Հարվածներ են գրանցվել Օդեսայի նավահանգստում և Լեհաստանի սահմանի մոտակայքում։
Դիվանագիտական գործընթացը և հոկտեմբերյան բանակցությունները
Սպիտակ տան կողմից գործադրվող հրապարակային ճնշումը համընկնում է ԱՄՆ միջնորդների ակտիվ ջանքերի հետ։ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը կիրակի օրը հայտարարել է, որ Մոսկվան չի բացառում հոկտեմբերին խաղաղության բանակցությունների վերսկսումը՝ Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և ԱՄՆ-ի մասնակցությամբ։
Անցած շաբաթավերջին ԱՄՆ հատուկ բանագնացներ Ջարեդ Կուշները և Սթիվ Ուիթքոֆը Մոսկվայում հանդիպել էին Պուտինի հետ, որից հետո մեկնել էին Կիև՝ Զելենսկիի հետ բանակցությունների։ Կուշները նշել է, որ տարածքային հարցը մնում է գլխավոր խոչընդոտը, և իրենց խնդիրն է գտնել «կրեատիվ լուծում», որը չի ոտնահարի Ուկրաինայի ցանկությունները, բայց թույլ կտա կողմերին առաջ շարժվել հակամարտության դադարեցման հարցում։