Սեպտեմբերի 5-ին, 2025թ., նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրեց հրամանագիր, որով ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարությունը վերանվանվում է «Պատերազմի նախարարություն»։ Այս որոշումը մեծ աղմուկ է առաջացրել՝ ընդգծելով վարչակազմի առաջնահերթություններն ու ուղերձները։
Պատմական համատեքստ՝ Պատերազմից Պաշտպանության
Պատերազմի նախարարությունը հիմնադրվել է 1789թ.-ին Ջորջ Վաշինգտոնի օրոք՝ պատասխանատվություն կրելով ԱՄՆ բանակի համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, 1947թ.-ին, այն վերակազմավորվեց և վերանվանվեց Ազգային Ռազմական Հաստատություն, ապա՝ Պաշտպանության նախարարություն՝ արտացոլելով հետպատերազմյան շեշտադրումը հավաքական անվտանգության վրա։ BBC News-ի հաղորդմամբ՝ Թրամփի վարչակազմը պնդում է, որ «Պատերազմի նախարարություն» անունը ավելի լավ է արտացոլում ուժն ու վճռականությունը։
Սակայն քննադատները դա համարում են հնացած և վտանգավոր մտածելակերպի խորհրդանիշ։ Նյու Ջերսիի դեմոկրատ սենատոր Էնդի Քիմը այս քայլը որակել է որպես «մանկական գաղափար»՝ ընդգծելով, որ ամերիկացիները կարևորում են խաղաղությունն ու հակամարտությունների կանխումը։ Սակայն նախագահ Թրամփը վստահ է, որ Կոնգրեսը կաջակցի այս փոփոխությանը, եթե դրա համաձայնությունը անհրաժեշտ լինի։
Փոփոխության պատճառները
Նախագահ Թրամփը բազմիցս արտահայտել է դժգոհություն ներկայիս անունից՝ նշելով, որ այն ընդգծում է միայն պաշտպանական կարողությունները։ Al Jazeera-ի փոխանցմամբ՝ Թրամփը նշել է. «Պաշտպանությունը չափազանց պաշտպանական է։ Մենք ուզում ենք լինել պաշտպանական, բայց նաև հարձակողական, եթե անհրաժեշտ լինի»։ Թրամփը և պաշտպանության նախարար Պիտ Հեգսեթը քննադատել են նախարարության ուշադրությունը բազմազանության և հավասարության ծրագրերի վրա՝ պահանջելով «պատերազմական էթոս» և կենտրոնացում «պատերազմի վարման» վրա։
Այս վերանվանումը դիտարկվում է որպես վարչակազմի ջանք՝ ամրապնդելու ԱՄՆ ռազմական դիրքորոշումը գլոբալ աճող լարվածության պայմաններում, հատկապես Չինաստանի հետ։ Հինգշաբթի օրը, հրամանագիրը ստորագրելուց մեկ օր առաջ, Թրամփը նվազեցրել է մտահոգությունները՝ նշելով, որ վերանվանումը արտացոլում է ԱՄՆ-ի պատմական հաղթանակների ժառանգությունը։
Իրականացում և ծախսեր
NPR-ի ստացած հրամանագրի համաձայն՝ «Պատերազմի նախարարություն» անունը սկզբնական փուլում կծառայի որպես Պաշտպանության նախարարության երկրորդական անվանում՝ մինչ վարչակազմը կձգտի օրենսդրական հաստատման։ Հեգսեթը, որը սոցիալական մեդիայում արդեն իրեն կոչում է «Պատերազմի նախարար», հանձնարարություն է ստացել առաջարկել օրենսդրական և գործադիր քայլեր՝ անցմանն աջակցելու համար։
Վերանվանման ֆինանսական հետևանքները զգալի են։ ԱՄՆ մեդիան կանխատեսում է միլիարդավոր դոլարների ծախսեր՝ հաշվի առնելով նշանների, էմբլեմների, էլեկտրոնային հասցեների և համազգեստների փոփոխությունները։ KCRW-ի հաղորդմամբ՝ վերջերս միայն ինը ռազմաբազաների վերանվանման համար ծախսվել է 39 միլիոն դոլար։ Չնայած այս մտահոգություններին՝ վարչակազմը մանրամասն ծախսային հաշվետվություն չի ներկայացրել։
Ռեակցիաներ և լայն ազդեցություն
Այս հայտարարությունը առաջացրել է բևեռացված արձագանք։ Աջակիցները պնդում են, որ փոփոխությունը արտացոլում է ԱՄՆ ռազմական ռազմավարության անհրաժեշտ փոփոխությունը գլոբալ անորոշության շրջանում։ Ընդդիմադիրները դա դիտարկում են որպես քաղաքական որոշում, որը կարող է վնասել ազգի խաղաղության և կայունության իմիջին։
Հայտարարության ժամանակը նույնպես ուշագրավ է՝ հաշվի առնելով, որ այն արվել է Չինաստանի կողմից նոր ռազմական հնարավորությունների ցուցադրումից անմիջապես հետո։ Վերլուծաբանները ենթադրում են, որ վերանվանումը նպատակ ունի ուժ և վճռականություն ցուցադրել թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին լսարաններին։
Պաշտպանության նախարարության վերանվանումը «Պատերազմի նախարարություն» նոր էջ է բացում ԱՄՆ ռազմական պատմության մեջ։ Կհաջողվի՞ արդյոք այս քայլը իր նպատակին հասնել՝ ցույց կտա ժամանակը։