ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը երկուշաբթի օրը ստորագրել է գործադիր հրամանագրեր, որոնք կտրուկ կրճատում են Յուտա նահանգում գտնվող «Բիրս Իրս» (Bears Ears) և «Գրանդ Սթերքեյս-Էսքալանթ» (Grand Staircase-Escalante) ազգային հուշարձանների տարածքները: Ինչպես հաղորդում է Utah News Dispatch-ը, այս որոշումը հանգեցնում է պահպանվող տարածքների մոտ 90%-ի կրճատմանը, ինչը Թրամփի նախագահության օրոք երկրորդ նմանատիպ քայլն է:
Կրճատումների մասշտաբը
Յուտայի նահանգապետ Սփենսեր Քոքսի գրասենյակի տվյալներով՝ նոր հրամանագրերով «Բիրս Իրս»-ի տարածքը կրճատվել է մինչև մոտ 121,000 ակր, իսկ «Գրանդ Սթերքեյս-Էսքալանթ»-ինը՝ մինչև 182,000 ակր: Ընդհանուր առմամբ, դաշնային պաշտպանության տակից հանվել է շուրջ 3 միլիոն ակր տարածք, որը նախկինում պաշտպանված էր «Հնությունների մասին» օրենքով (Antiquities Act):
Սպիտակ տանը կայացած արարողության ժամանակ, որին ներկա էին Յուտայի հանրապետական պատվիրակներն ու նահանգապետ Քոքսը, նախագահ Թրամփը հայտարարել է, որ ինքը «շատ երջանիկ է» այս որոշման համար: Հանրապետականները, այդ թվում՝ սենատոր Մայք Լին, պնդում են, որ նախկին նախագահների կողմից սահմանված հուշարձանների սահմանները չափազանց մեծ էին և խոչընդոտում էին հողօգտագործմանը:
Իրավական և հասարակական դիմադրություն
Որոշումը լուրջ դժգոհություն է առաջացրել բնապահպանական կազմակերպությունների և բնիկ ժողովուրդների ցեղերի շրջանում: «Բիրս Իրս»-ի միջցեղային կոալիցիան դատապարտել է այս քայլը՝ նշելով, որ իրենց հետ խորհրդակցություններ չեն անցկացվել, ինչը խախտում է դաշնային կառավարության պարտավորությունները: Կոալիցիայի համանախագահ Դավինա Սմիթ-Իջեսան ընդգծել է, որ այդ տարածքները ոչ միայն պետական հողեր են, այլև իրենց նախնիների հոգևոր ժառանգությունը:
Իրավական պայքարն արդեն սկսվել է: Southern Utah Wilderness Alliance-ը հայտարարել է, որ պատրաստվում է դատական հայց ներկայացնել՝ պնդելով, որ նախագահը չունի օրենսդրական լիազորություն՝ միակողմանիորեն կրճատելու ազգային հուշարձանների տարածքները: Այս իրավիճակը նոր փուլ է բացում դաշնային հողերի կառավարման շուրջ տասնամյա վեճերում, որոնք հաճախակի են դարձել տարբեր վարչակազմերի օրոք: