ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի (ՄԻԽ) 63-րդ նստաշրջանի նախաշեմին (սեպտեմբերի 7-հոկտեմբերի 9, 2026թ.) միջազգային առաջատար իրավապաշտպան կազմակերպությունները՝ ներառյալ Human Rights Watch-ը, Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովը և Խոշտանգումների դեմ պայքարի համաշխարհային կազմակերպությունը, հրապարակել են համատեղ կոչ՝ ուղղված Թունիսում օրենքի գերակայության և մարդու իրավունքների ճգնաժամին։
Կազմակերպությունները փաստում են, որ 2021 թվականի հուլիսի 25-ից ի վեր նախագահ Կաիս Սաիդը համակարգված կերպով քայքայել է 2011 թվականի հեղափոխությունից հետո հաստատված ժողովրդավարական ինստիտուտները։ Դատական բարձր խորհրդի (ԴԲԽ) լուծարումը և դրա փոխարինումը ժամանակավոր մարմնով նախագահին թույլ է տվել անմիջական վերահսկողություն սահմանել դատավորների նշանակման և կարգապահական գործընթացների նկատմամբ։ Արդարադատության նախարարությունը, ըստ հաղորդագրության, այժմ գործում է առանց որևէ իրավական վերահսկողության։
Գովազդ
Նյութը պատրաստվել է miragenews.com-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Քաղաքացիական հասարակության նկատմամբ ճնշումները
Զեկույցում առանձնահատուկ տեղ է հատկացված «Կիբերհանցագործությունների մասին» 2022-54 օրենքին, որը պաշտոնական Թունիսն օգտագործում է լրագրողներին, իրավապաշտպաններին և քաղաքական ընդդիմախոսներին լռեցնելու համար։ Իրավաբան Սոնյա Դահմանիի դատապարտումը՝ բանտային պայմանների քննադատության համար, ներկայացվում է որպես խոսքի ազատության դեմ պայքարի վառ օրինակ։ Բացի այդ, իշխանությունները հետապնդում են փախստականներին օգնություն տրամադրող ՀԿ-ների աշխատակիցներին՝ նրանց մեղադրելով «անօրինական» գործունեության մեջ։
Անցումային արդարադատության ճգնաժամը
Թունիսի անցումային արդարադատության գործընթացը, որը եզակի էր Հյուսիսային Աֆրիկայում, փաստացի կանգ է առել։ Ճշմարտության և արժանապատվության հանձնաժողովի նախկին նախագահ Սիհեմ Բենսեդրինիի դատապարտումը 25 տարվա ազատազրկման՝ իր պաշտոնական պարտականությունների կատարման համար, ՄԱԿ-ի կառույցներին կոչ է անում անհապաղ միջամտել և պահանջել Թունիսից հարգել մարդու իրավունքների միջազգային նորմերը։
Դիտարկելու հարցեր
Ի՞նչ են կոնկրետ ակնկալում իրավապաշտպանները ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդից։
Նրանք պահանջում են, որ անդամ պետությունները բարձրացնեն այս հարցերը նստաշրջանների ժամանակ, անմիջականորեն համագործակցեն Թունիսի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ և դիվանագիտական ճնշում գործադրեն՝ պահանջելով համագործակցել ՄԱԿ-ի իրավապաշտպան մեխանիզմների հետ։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Անորոշ է, թե արդյոք ՄԻԽ-ը կընդունի պաշտոնական բանաձև կամ կսկսի անկախ հետաքննություն։
Ինչպե՞ս է Թունիսի կառավարությունը արձագանքում այս քննադատություններին։
Կառավարությունը պնդում է, որ իր գործողությունները անհրաժեշտ են կարգուկանոն հաստատելու և կոռուպցիայի դեմ պայքարելու համար՝ ներքին ընդդիմախոսներին հաճախ ներկայացնելով որպես պետական անվտանգության սպառնալիք։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Ինչպե՞ս կփոխազդի պաշտոնական Թունիսը ՄԻԽ-ի առաջիկա նստաշրջանին, դեռևս անորոշ է։
Դիտանկյուններ
Իրավապաշտպան կազմակերպությունների տեսակետը vs Թունիսի կառավարության տեսակետը
Դիտանկյուն
Իրավապաշտպան կազմակերպությունների տեսակետը
Իրավապաշտպանների համար Թունիսում տիրող իրավիճակը 2011 թվականի ժողովրդավարական անցման ամբողջական փլուզումն է։ Նրանք դատական համակարգի անկախության ոչնչացումը դիտարկում են որպես գործադիր իշխանության անպատժելիությունն ապահովելու միտումնավոր ռազմավարություն։
Թունիսի կառավարության տեսակետը
Նախագահ Սաիդի վարչակազմն իր գործողությունները ներկայացնում է որպես ձախողված քաղաքական համակարգի «ուղղում»։ Դատական և քաղաքական ընդդիմախոսներին որպես կոռումպացված կամ պետական անվտանգության համար սպառնալիք ներկայացնելով՝ կառավարությունը հիմնավորում է արտակարգ հրամանագրերի կիրառումը։
Այրված և լքված իրաքյան տանկերի հսկայական դաշտը սառած մնացել է անապատում՝ որպես 1991 թվականի Պարսից ծոցի պատերազմի վճռական ավարտի և Սադդամ Հուսեյնի զրահատանկային դիվիզիաների կործանման հուշարձան։