Աշխարհաքաղաքական շրջադարձ Շենժենում
2026 թվականի նոյեմբերի 18-ին Չինաստանի Շենժեն քաղաքում անցկացվող Ասիական-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (ԱՏՀ) գագաթնաժողովը վերածվեց արևմտյան տնտեսական գերիշխանության դեմ ուղղված դիվանագիտական հարթակի: Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդես եկան առևտրային պաշտպանողականության և միջազգային պատժամիջոցների սուր քննադատությամբ՝ նախապատրաստելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ սպասվող եռակողմ հանդիպման համար: Ինչպես հաղորդում է The Daily Asian Age-ը, գագաթնաժողովն արդեն համեմատվում է 1945 թվականի Յալթայի կոնֆերանսի հետ, ինչը մտահոգություններ է առաջացնում գլոբալ ազդեցության գոտիների հնարավոր վերաձևման վերաբերյալ:
Գագաթնաժողովի ժամանակագրությունը համընկնում է գերտերությունների միջև լարվածության աճի հետ: Նախքան եռակողմ բանակցությունները, Դոնալդ Թրամփը ժամանեց Չինաստան՝ Մանիլայում տարածաշրջանային դաշնակիցների հետ հանդիպումներից հետո: Սի Ցզինպինի կողմից Թրամփին օդանավակայանում անձամբ դիմավորելը, որը դիվանագիտական արձանագրության համար հազվադեպ երևույթ է, դիտորդների կողմից գնահատվում է որպես կայունության և փոխադարձ հարգանքի ցուցադրում՝ նախքան առևտրի, միջուկային սպառազինության և Ուկրաինայում ու Իրանում ընթացող հակամարտությունների շուրջ բանակցությունները:
Բազմաբևեռ աշխարհակարգի հռետորաբանությունը
Գագաթնաժողովի ընթացքում Սի Ցզինպինը փորձեց Չինաստանը ներկայացնել որպես «կանոնների վրա հիմնված բազմակողմ առևտրային համակարգի» հիմնական երաշխավոր: Թեև ԱՄՆ-ն ակտիվորեն կիրառում է մաքսատուրքեր և արտահանման սահմանափակումներ, Սի-ն ընդգծեց, որ Չինաստանը կշարունակի բացել իր շուկաները՝ դիմակայելով միակողմանի գործողություններին: Այս հռետորաբանությունը նպատակ ունի գրավել Գլոբալ Հարավի երկրների ուշադրությունը, որոնք դժգոհ են արևմտյան ֆինանսական ինստիտուտների գերիշխանությունից:
Վլադիմիր Պուտինը հանդես եկավ ավելի կոշտ դիրքորոշմամբ՝ Արևմուտքի երկրներին անվանելով «նախկին հեգեմոններ»: Նա պնդեց, որ Ռուսաստանի դեմ կիրառված պատժամիջոցները ձախողվել են և չեն կարող կանգնեցնել երկրի տնտեսական աճը: Պուտինի խոսքով՝ արևմտյան տնտեսական գործիքները կորցրել են իրենց վախեցնելու ուժը, ինչը Ռուսաստանի և Չինաստանի համար ազդակ է՝ ամրապնդելու բազմաբևեռ աշխարհակարգը և նվազեցնելու կախվածությունը դոլարից:
Ռիսկեր և հետևանքներ
Եռակողմ հանդիպումը վճռորոշ է միջազգային հարաբերությունների համար: ԱՄՆ-ի համար մարտահրավերն այն է, թե ինչպես հավասարակշռել իր արտաքին քաղաքականությունը՝ պահպանելով տարածաշրջանային կայունությունը: Միևնույն ժամանակ, Չինաստանն ու Ռուսաստանը օգտագործում են իրենց դիվանագիտական մերձեցումը՝ կարգավիճակը փոխելու համար: Փոքր պետությունների շրջանում մտահոգություն կա, որ գերտերությունները կարող են իրենց շահերը հաշվի չառնել: Ճապոնիայի վարչապետ Սանաե Տակաիչիի նկատմամբ ցուցաբերված սառը ընդունելությունը ցույց է տալիս տարածաշրջանում առկա խորը ճեղքվածքները: Հինգշաբթի օրը կայանալիք հաջորդ հանդիպումները ցույց կտան, թե արդյոք այս հարթակը կհանգեցնի գլոբալ համագործակցության նոր շրջանակի, թե կխորացնի առկա բաժանումը Արևելքի և Արևմուտքի միջև:

