ՄԱԿ-ի Իրանի հարցերով անկախ փաստահավաք առաքելությունը հայտարարել է, որ ունի հիմնավոր ապացույցներ այն մասին, որ Միացյալ Նահանգները փետրվարին Իրանում իրականացված ռազմական գործողությունների ընթացքում ռազմական հանցագործություններ է կատարել։ The Daily Star-ի փոխանցմամբ՝ զեկույցը, որը ներկայացվելու է Ժնևում ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին, առանձնացնում է Մինաբ քաղաքի «Շաջարե Թայյեբե» տարրական դպրոցի և Լամերդ քաղաքի մարզական կենտրոնի վրա հարձակումները։
Մինաբի դեպքի վերաբերյալ զեկույցում նշվում է, որ հարձակման հետևանքով զոհվել է ավելի քան 150 մարդ, այդ թվում՝ շուրջ 120 դպրոցական։ Հետաքննիչները եզրակացրել են, որ ամերիկյան ուժերը չեն ստուգել հետախուզական տվյալները թիրախի վերաբերյալ և դրսևորել են անպատասխանատու վերաբերմունք՝ հարվածելով քաղաքացիական օբյեկտի։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հունիսին հայտարարել էր, որ դպրոցի վրա հարձակումը կանխամտածված չի եղել, սակայն Պենտագոնը դեռևս չի հրապարակել իր ներքին հետաքննության արդյունքները։
Զուգահեռաբար, ՄԱԿ-ի առաքելությունը Իրանի իշխանություններին մեղադրել է մարդկության դեմ հանցագործությունների մեջ՝ անցած տարվա դեկտեմբերից սկսված հակակառավարական ցույցերի դաժան ճնշման համար։ Փաստաթղթում նշվում է, որ Իրանի ուժային կառույցները կիրառել են անօրինական սպանություններ, խոշտանգումներ և կամայական ձերբակալություններ։ Թեև առաքելությունը չի կարողացել անկախ ստուգել զոհերի թվաքանակը, այն ընդգծել է, որ պաշտոնական 3,038 զոհերի և 25,000 վիրավորների վերաբերյալ տվյալները, ամենայն հավանականությամբ, իրականությունից հեռու են։ Թեհրանը, իր հերթին, մերժում է բոլոր մեղադրանքները՝ պնդելով, որ գործողությունները ուղղված են եղել «ահաբեկիչների և խռովարարների» դեմ։
Դիտարկելու հարցեր
Ո՞րն է լինելու ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի հաջորդ քայլը՝ կապված այս զեկույցի հետ։
Զեկույցը պաշտոնապես կներկայացվի Խորհրդին, որից հետո անդամ պետությունները կքննարկեն հնարավոր դիվանագիտական կամ իրավական հետևանքները։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Անորոշ է, թե արդյոք Խորհուրդը կստեղծի պատասխանատվության մեխանիզմ, թե հարցը կփոխանցվի միջազգային դատարաններին։
ԱՄՆ զինվորականները հրապարակե՞լ են իրենց ներքին հետաքննության արդյունքները։
Ոչ։ Թեև Պենտագոնը խստացրել է Մինաբի դպրոցի հարձակման հետաքննությունը, նախնական արդյունքներ դեռևս չեն հրապարակվել։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Պենտագոնի ամբողջական զեկույցի հրապարակման ժամկետները դեռ հայտնի չեն։
Դիտանկյուններ
ՄԱԿ-ի առաքելության տեսակետը vs Իրանի կառավարության տեսակետը
Դիտանկյուն
ՄԱԿ-ի առաքելության տեսակետը
Առաքելությունը շեշտում է ԱՄՆ ուժերի կողմից թիրախները չստուգելու փաստը և Իրանի պետական բռնության համակարգված բնույթը։ Այս դեպքերի արձանագրումով առաքելությունը ազդարարում է, որ երկու կողմերն էլ խախտել են միջազգային իրավական նորմերը, ինչը կարող է հիմք դառնալ հետագա իրավական հետապնդումների համար։
Իրանի կառավարության տեսակետը
Թեհրանը ՄԱԿ-ի զեկույցը ներկայացնում է որպես կողմնակալ փաստաթուղթ՝ պնդելով, որ իր գործողությունները եղել են պաշտպանական՝ արտաքին ուժերի աջակցությամբ իրականացվող անկայունացման դեմ։ Մերժելով եզրակացությունները՝ իշխանությունները ձգտում են պահպանել ներքին վերահսկողությունը, թեև դա կարող է մեծացնել միջազգային մեկուսացումը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ժամանել է Հյուսիսային Կարոլինա՝ աջակցելու սենատորի հանրապետական թեկնածու Մայքլ Ուոթլիին, քանի որ ընդլայնվում է վաղաժամ քվեարկությունը:
