Առաջին հայացքից լուսանկարը թվում է ձմեռային լեռնային արշավի սովորական դրվագ։ Ծանր կուրտկաներով, սվիտերների մի քանի շերտերով և ինքնաշեն արևային ակնոցներով մի խումբ երիտասարդներ հավաքվել են ձյունապատ լեռան ֆոնին։ Նրանք դիրքավորվել են ինքնաթիռի մնացորդների կողքին՝ նայելով լուսանկարչական ապարատին, կարծես ուսանողներ լինեն դահուկային արձակուրդում։ Սակայն երբ դիտողի հայացքը կադրի կենտրոնից տեղափոխվում է դեպի աջ ներքևի անկյուն, պատրանքը վայրկենաբար փշրվում է։ Ձյան շերտի վրա, բաց երկնքի տակ, ընկած է մսից լրիվ մաքրված մարդկային ողնաշար և կողոսկրեր։ Այդ մեկ սարսափելի դետալը սովորական կադրը վերածում է մարդկային գոյատևման պատմության ամենադաժան վիզուալ վկայություններից մեկի։
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Լուսանկարն արված է Անդերի անհյուրընկալ լանդշաֆտում՝ աչքերի բարձրության վրա։ Միջին պլանում մի քանի երիտասարդներ կանգնած և նստած են երկշարժիչավոր ինքնաթիռի ջախջախված ֆյուզելյաժի առջև։ Նրանց հագին տարբեր հագուստներ են՝ բաճկոններ, բրդյա հաստ տաբատներ, իսկ աչքերին՝ ինքնաթիռի ապակիների պլաստիկից պատրաստված ակնոցներ՝ ձնային կուրությունից պաշտպանվելու համար։ Նրանցից ոմանք ուղիղ նայում են տեսախցիկին՝ ցրտահարված դեմքերով։ Շրջապատող տարածքը ձյան և սառույցի անվերջանալի սպիտակություն է։ Սակայն աջ ներքևի առաջնապլանում, նույն լեռնային պայծառ լույսի տակ, ընկած են զոհված ուղևորի կմախքի մնացորդները։ Կենդանի մնացած տղամարդկանց հանգիստ կեցվածքի և մարդկային մսի սպառման ակնհայտ ապացույցի միջև եղած հակադրությունը ստեղծում է անտանելի հոգեբանական լարվածություն։
Կադրի հետևում գտնվող պահը
Լուսանկարն արվել է 1972 թվականի ուշ աշնանը Արգենտինայի և Չիլիի սահմանին գտնվող «Արցունքների սառցադաշտում» (Valle de las Lágrimas)՝ մոտ 3570 մետր բարձրության վրա։ 1972 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ուրուգվայի ռազմաօդային ուժերի Fairchild FH-227D ինքնաթիռը, որը Մոնտեվիդեոյից Սանտյագո էր տեղափոխում «Old Christians» ռեգբիի թիմին, վատ եղանակի պատճառով բախվեց լեռան գագաթին և կործանվեց։ 45 ուղևորներից և անձնակազմի անդամներից 12-ը զոհվեցին վթարի պահին կամ դրանից անմիջապես հետո։ Հաջորդ շաբաթների ընթացքում մինչև -30 աստիճան ցուրտը, ծանր վնասվածքները և հոկտեմբերի 29-ին տեղի ունեցած ձնահոսքը, որը ծածկեց ֆյուզելյաժը, խլեցին ևս 13 մարդու կյանք։
Հայտնվելով լիովին ամայի տարածքում, որտեղ չկար ոչ բուսականություն, ոչ կենդանական աշխարհ, փրկվածները արագ սպառեցին ուղեբեռում գտնված շոկոլադն ու գինին։ Երբ ռադիոյով լսեցին, որ 11 օր անց պաշտոնական որոնումները դադարեցվել են, խումբը կանգնեց սարսափելի ընտրության առջև։ Երկար քննարկումներից հետո նրանք փոխադարձ համաձայնության եկան. եթե որևէ մեկը մահանա, մյուսները իրավունք կունենան օգտագործել նրա մարմինը որպես սնունդ։ Այս լուսանկարը փաստագրում է այն դաժան 72 օրերից մեկը, երբ անտրոպոֆագիան դարձել էր նրանց ճամբարում գոյատևման միակ միջոցը։
Լուսանկարիչը և ծագումնաբանությունը
Կադրն արվել է փրկվածներից մեկի անձնական գրպանի տեսախցիկով։ Թիմի մի քանի անդամներ, այդ թվում՝ Էդուարդո Ստրուխը, Ռոյ Հարլին և Նանդո Պարադոն, իրենց հետ տեսախցիկներ էին վերցրել Չիլիում կայանալիք խաղերը նկարելու համար։ Անդերում անցկացրած ամիսների ընթացքում նրանք օգտագործում էին ժապավենի մնացորդները՝ նկարահանելով իրենց առօրյան, ձնային կացարանների կառուցումը և խմբակային լուսանկարները՝ տրամադրությունը բարձր պահելու համար։
Սառցադաշտում ցածր ջերմաստիճանի շնորհիվ ժապավենները կատարյալ պահպանվեցին։ Երբ Նանդո Պարադոն և Ռոբերտո Կանեսան դեկտեմբերի կեսերին 10-օրյա ծանր անցում կատարեցին լեռներով և հասան Չիլի, նրանք տեղեկացրին 14 փրկվածների մասին։ 1972 թվականի դեկտեմբերի 22-23-ին Չիլիի ՌՕՈւ ուղղաթիռներով իրականացված փրկարարական գործողության ժամանակ տղաները իրենց հետ իջեցրին անձնական իրերը, այդ թվում՝ տեսախցիկները։ Ժապավենները հանձնվեցին հայտի գործակալություններին, և կադրերը շուտով հայտնվեցին համաշխարհային մամուլում։
Պատմական համատեքստը
Երբ 16 երիտասարդները 72 օր անց ողջ վերադարձան, միջազգային մամուլը սկզբում դա որակեց որպես «հրաշք Անդերում»։ Սակայն մի քանի օր անց չիլիական և միջազգային թերթերում հայտնվեցին լուսանկարներ, որտեղ ձյան վրա մարդկային մնացորդներ էին երևում։ Սա առաջացրեց սկանդալային ալիք և մարդակերության մասին դաժան ասեկոսեներ։
Լրատվամիջոցների ճնշումը թոթափելու համար փրկվածները 1972 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Մոնտեվիդեոյի Stella Maris քոլեջում հրավիրեցին պատմական մամուլի ասուլիս։ Խմբի ներկայացուցիչ Պանչո Դելգադոն բացատրեց, որ երբ սնունդն իսպառ սպառվել էր, իրենք զոհված ընկերների մարմիններին նայում էին որպես Սուրբ Հաղորդության խորհրդանիշ՝ կյանքի վերջին նվեր, որպեսզի մյուսները կարողանային ողջ մնալ։ Նրանց ազնիվ ու արժանապատիվ խոսքը փոխեց հանրային կարծիքը։ Կաթոլիկ եկեղեցին հետագայում հայտարարեց, որ փրկվածները որևէ մեղք չեն գործել ծայրահեղ անհրաժեշտության պայմաններում։
Ինչու է այն կարևոր մինչ օրս
Այս լուսանկարը մնում է մարդկային ոգու և գոյատևման բացառիկ վկայություն։ Ի տարբերություն բեմադրված պատմական կադրերի, սա անձնական լուսանկար է՝ արված հենց զոհերի կողմից իրենց հիշողության համար։ Աջ անկյունում պատահաբար հայտնված մարդկային ողնաշարը հիշեցնում է դաժան իրականության մասին. գոյատևումը սանձարձակ հերոսություն չէր, այլ ամենօրյա ծանր պայքար, որը պահանջում էր կոտրել մարդկային ամենամեծ տաբուները։ Տասնամյակներ անց այս կադրը շարունակում է մնալ ապրելու բնազդի և համախմբվածության ուժի խորհրդանիշ։