Բուրբենքի օդանավակայանի կառավարման աշտարակը մնաց անաշխատանք․ ոլորտի ճգնաժամի ակնհայտ ցուցանիշ
Երկուշաբթի երեկոյան Կալիֆոռնիայի Հոլիվուդի Բուրբենքի օդանավակայանը հայտնվեց աննախադեպ իրավիճակում․ ժամը 16:15-ից մինչև 22:00 օդանավակայանի կառավարման աշտարակը մնաց առանց թռիչքների կառավարման աշխատակիցների։ Այս իրավիճակը, որը պայմանավորված էր կառավարության փակմամբ, դարձավ ավիացիոն ենթակառուցվածքի խորացող ճգնաժամի ամենավառ խորհրդանիշներից մեկը (Los Angeles Times)։
Սա ոչ թե վարժանք էր, ոչ էլ տեխնիկական անսարքություն։ Պատճառը տարիներ շարունակ կուտակված կադրային խնդիրներն են, քաղաքական փակուղին և պետական աշխատողների չվճարվող աշխատանքը։ Բուրջում աշխատակիցների բացակայության պայմաններում, օդանավակայանի թռիչքները վերահսկվում էին Սան Դիեգոյում գտնվող Southern California TRACON-ի՝ հեռակառավարման կենտրոնի կողմից։ Թեև անվտանգության ընթացակարգերն ապահովում էին, որ ոչ մի թռիչք չի իրականացվի առանց վերահսկման, հետևանքները զգացվեցին անմիջապես․ թռիչքների ուշացումներ, անհանգիստ ուղևորներ և ակնհայտ բացահայտում՝ համակարգը աշխատում է լարվածության եզրին։
Ինչու է սա տեղի ունեցել․ քաղաքական փակուղու մարդկային գինը
Պատճառը կառավարության փակումն է, որը մտել է վեցերորդ օրը։ Վաշինգտոնում բանակցությունները փակուղի են մտել․ Սենատն արդեն մի քանի անգամ ձախողվել է հաստատել բյուջեն։ Երկու հիմնական կուսակցությունները սպասում են միմյանց քայլին, մինչդեռ իրական հետևանքները դրսևորվում են օդանավակայաններում ու աշխատողների կյանքում (CBS News)։
Թռիչքների կառավարման աշխատակիցները համարվում են անփոխարինելի կադրեր, ուստի նրանք պարտավոր են շարունակել աշխատանքը—even առանց աշխատավարձի։ Դա ոչ միայն իրավական, այլև բարոյական պարտականություն է, սակայն ճնշումը գնալով աճում է։ Շատերը սկսում են արձակուրդ վերցնել հիվանդության պատճառաբանությամբ՝ ֆինանսական և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Արդյունքը՝ անաշխատանք աշտարակներ, ինչպես Բուրբենքում, և համակարգ, որը մի կերպ դիմանում է։
Ավիացիոն խորհրդատու Մայք ՄաքՔերոնը նշում է․ «Նման դեպքեր նախկինում էլ են եղել՝ օրինակ, էլեկտրականության անջատման ժամանակ, սակայն միշտ կարճաժամկետ լուծումներով։ Որքան երկար տևի այս իրավիճակը, այնքան համակարգն ավելի փխրուն կդառնա»։
Թվերն ու փաստերը՝ ճգնաժամի մասին
Թվերը խոսուն են․ երկուշաբթի երեկոյան Բուրբենքի օդանավակայանում գրանցվել է 25 ժամանումների ուշացում, 17 մեկնման ուշացում և ընդհանուր 12 չեղարկված թռիչք։ Միջին ուշացումը գերազանցել է երկու ու կես ժամը, իսկ որոշ դեպքերում մոտեցել է չորս ժամին (Los Angeles Times)։ Նմանատիպ խնդիրներ արձանագրվել են նաև Դենվերում, Նյուարկում և Լաս Վեգասում (ABC7 News)։
Խնդիրը նոր չէ։ Թռիչքների կառավարման ոլորտում տարիներ շարունակ կադրային պակաս կա։ Նոր աշխատակցի ուսուցումը երկարատև գործընթաց է՝ հինգ ամիս ակադեմիական ուսուցում և մինչև չորս տարի փորձառություն իրական աշխատանքի ժամանակ։ Չնայած կադրերի արագ ներգրավման փորձերին, ԱՄՆ-ում մոտ 2,000 աշխատակցի պակաս կա։ Կառավարության փակումը էլ ավելի է խորացնում խնդիրը՝ դանդաղեցնելով նոր աշխատողների ուսուցումն ու ընդունումը։
ԱՄՆ թռիչքների կառավարման աշխատակիցների միությունը՝ NATCA-ն, ընդգծում է․ «Գրեթե 11,000 սերտիֆիկացված աշխատակից շարունակում է աշխատել առանց աշխատավարձի՝ շաբաթական մինչև վեց օր, 10-ժամյա հերթափոխներով, ցուցաբերելով բացառիկ նվիրվածություն՝ միլիոնավոր ուղևորների անվտանգ տեղափոխմանը։»
Անվտանգություն, վստահություն և համակարգի փխրունություն
Հարց է ծագում՝ արդյոք վտանգ կար։ Մասնագետները նշում են, որ առայժմ՝ ոչ։ Գոյություն ունեն ընթացակարգեր՝ օդային տարածքը հեռակառավարման կենտրոնի միջոցով ապահովելու համար։ Սակայն Բուրբենքի դեպքը ցույց է տալիս համակարգի փխրունությունը։ Մի օղակի խնդիրները կարող են շղթայական ազդեցություն ունենալ՝ ուշացումներ, բաց թողնված թռիչքներ, իսկ եթե խնդիրը չլուծվի, հնարավոր անվտանգության սպառնալիքներ։
Ավիացիայի պրոֆեսոր Ջեֆրի Փրայսը զգուշացնում է․ «Որքան երկար տևի այս իրավիճակը, այնքան ուղևորները ավելի շատ կզգան դրա հետևանքները»։ 2018-2019 թվականների փակման ժամանակ Մայամիի օդանավակայանը ստիպված էր փակել մեկ տերմինալ՝ աշխատակիցների զանգվածային բացակայության պատճառով։ Այսօր համակարգի կայունությունը կախված է հազարավոր աշխատակիցների անձնական զոհողություններից։
Քաղաքական մեղադրանքներ և հանրային արձագանք
Քաղաքական մեղադրանքները չուշացան։ Կալիֆորնիայի նահանգապետ Գեվին Նյուսոմը մեղադրեց նախագահ Թրամփին՝ նշելով․ «Բուրբենքի օդանավակայանը ժամը 16:15-ից մինչև 22:00 մնաց առանց թռիչքների կառավարման աշխատակիցների՝ ձեր կառավարության փակման պատճառով»։ Փոխադրումների նախարար Շոն Դաֆին իր հերթին մեղադրեց դեմոկրատներին՝ պնդելով, որ հենց նրանց անզիջում դիրքորոշումն է երկարաձգում ճգնաժամը։
Քաղաքական դաշտում մեղադրանքները փոխանակվում են, մինչդեռ հետևանքները շարունակում են ազդել հազարավոր պետական աշխատողների վրա, ովքեր կամ արձակուրդում են, կամ աշխատում են առանց վարձատրության։ Սպիտակ տան նոր շրջաբերականը նույնիսկ կասկածի տակ է դնում, արդյոք բոլոր աշխատակիցները կապահովվեն հետվճարով՝ չնայած 2019-ի օրենքին։ Սա լրացուցիչ անհանգստություն է ավելացնում ոլորտի մասնագետների համար։
Առաջիկա օրերը՝ ինչ է սպասվում
Ուղևորներին խորհուրդ է տրվում զգուշավորություն․ ուշացումները և չեղարկումները կարող են հաճախակիանալ, եթե կառավարական փակումը շարունակվի։ Ավիացիոն ոլորտի համար սա ահազանգ է․ համակարգի «փխրունությունը» տեսական չէ, այլ իրականություն, որն արդեն խաթարում է միլիոնավոր մարդկանց կյանքը։
Թռիչքների կառավարման աշխատակիցների համար սա դիմացկունության փորձ է և պահանջ՝ համակարգային բարեփոխումների։ Միության ուղերձը հստակ է․ կադրային ճգնաժամը նոր չէ, սակայն փակումը այն հասցրել է գագաթնակետի։ Անհրաժեշտ է արագացնել ուսուցումն ու ընդունումը, սակայն նույնքան կարևոր է նաև քաղաքական կամքը՝ նման ճգնաժամերը կանխելու համար։
Բուրբենքի օդանավակայանի դեպքը պարզապես ժամանակավոր անհարմարություն չէ, այլ լուրջ նախազգուշացում։ Երբ երկրի օդային անվտանգությունը կախված է չվճարվող, գերծանրաբեռնված մասնագետների անձնազոհությունից և քաղաքական գործիչների ժամանակավոր համաձայնությունից, ակնհայտ է՝ համակարգը պահանջում է խորքային բարեփոխումներ։ Ամերիկյան ավիացիոն ցանցի կայունությունը հիմնված է ոչ միայն տեխնոլոգիայի կամ ընթացակարգերի, այլև այն մարդկանց վրա, ովքեր ապահովում են յուրաքանչյուր թռիչքի անվտանգությունը։ Երբ նրանց բարեկեցությունն է վտանգված, վտանգված է բոլորիս ճանապարհը։