Կորպորատիվ շահույթը՝ սպառողների հաշվին
ԱՄՆ Գերագույն դատարանի կողմից նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի «Ազատագրման օր» (Liberation Day) մաքսատուրքերն անօրինական ճանաչելուց հետո՝ խոշոր կորպորացիաները սկսել են ստանալ միլիարդավոր դոլարների դաշնային փոխհատուցումներ։ 2026 թվականի նոյեմբերի 16-ին ProPublica-ի կողմից հրապարակված հետաքննությունը պարզել է, որ առնվազն ինը խոշոր ընկերություններ այս գումարներն ուղղում են իրենց ղեկավար կազմի խրախուսական վճարումներին և բոնուսներին՝ փոխանակ սպառողներին վերադարձնելու այն գումարները, որոնք վերջիններս վճարել են մաքսատուրքերի գործողության ընթացքում գների բարձրացման պատճառով։
The Guardian-ի տվյալներով՝ 2026 թվականի օգոստոսից ի վեր Թրամփի վարչակազմն արդեն փոխհատուցել է մոտ 100 միլիարդ դոլար, ինչը կազմում է հավաքագրված 131 միլիարդ դոլար մաքսատուրքերի մոտ 60%-ը։ Թեև ընկերությունները նախկինում հիմնավորում էին գների բարձրացումը հենց մաքսատուրքերի ազդեցությամբ, այժմ նրանց ֆինանսական հաշվետվությունները ցույց են տալիս, որ այդ փոխհատուցումները դիտարկվում են որպես կորպորատիվ եկամուտ։
Ֆինանսների բաշխումը
Stanley Black & Decker ընկերությունը, որն արտադրում է կենցաղային գործիքներ, նույնպես հայտնվել է այդ ցուցակում։ Ընկերությունը նախկինում բազմիցս բարձրացրել է գները՝ հղում անելով ներմուծման վճարներին։ ProPublica-ի համաձայն՝ ընկերությունը ակնկալում է ստանալ առնվազն 298 միլիոն դոլար փոխհատուցում, որի մի մասն ուղղվելու է ղեկավարների «փոփոխական խրախուսական վճարումներին»։
Նմանատիպ իրավիճակ է նաև The TJX Companies-ում (TJ Maxx և Marshalls խանութների սեփականատերը), որը հաստատել է 331 միլիոն դոլարի փոխհատուցում ստանալու փաստը։ Ընկերության խոսնակը հայտնել է, որ այդ միջոցները թույլ են տվել 112 միլիոն դոլար հատկացնել տարեվերջյան խրախուսական վճարումների և բոնուսների համար։
Տնտեսական հետևանքները
Այս փոխհատուցումների վերաբերյալ թափանցիկության պակասը շարունակում է մտահոգություններ առաջացնել։ Թրամփի վարչակազմը հանրայնորեն չի հրապարակել այն ընկերությունների ցանկը, որոնք ստանում են մոտ 170 միլիարդ դոլարի ընդհանուր փոխհատուցում: Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի գնահատմամբ՝ մաքսատուրքերի հետևանքով առաջացած ծախսերի մոտ 26%-ը փոխանցվել է սպառողներին, իսկ Yale Budget Lab-ի հաշվարկներով՝ միջին ամերիկյան տնային տնտեսությունը տարեկան կորցրել է մոտ 900 դոլար։
Իրավաբանները նշում են, որ այս միջոցների օգտագործումը բոնուսների համար էթիկական խնդիրներ է առաջացնում։ Սիրաքյուսի համալսարանի կորպորատիվ իրավունքի պրոֆեսոր Գրեգորի Ժերմենը ProPublica-ին տված հարցազրույցում նշել է, որ դա «ամենաանարդար» ճանապարհն է, քանի որ գումարները վերադարձվել են ոչ թե ղեկավարների արդյունավետ աշխատանքի, այլ կառավարության սխալ քաղաքականության հետևանքով։

