Երիտասարդ կինը հանգչում է ջախջախված մեքենայի տանիքի մետաղական բեկորների մեջ. նրա ոտքերը խաչված են, իսկ սպիտակ ձեռնոցով ձախ ձեռքը հանգիստ դրված է կրծքին՝ սեղմած մարգարտյա հուլունքաշարը: Նրա գլուխը թեթևակի թեքված է, աչքերը՝ փակ, իսկ դեմքին չկա վնասվածքի ոչ մի հետք: Առանց համատեքստի նայելիս կարելի է կարծել, թե սա բեմադրված նորաձևության լուսանկար է կամ ֆիլմի կադր: Սակայն այս լուսանկարը պատկերում է սարսափելի ողբերգության անմիջական հետևանքը. 1947 թվականի մայիսի 1-ին 23-ամյա Էվելին Մաքհեյլը ցած նետվեց Նյու Յորքի «Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգ» շենքի 86-րդ հարկի դիտահարթակից՝ ընկնելով ներքևում կայանված լիմուզինի վրա: Հարվածից ընդամենը չորս րոպե անց արված լուսանկարը համաշխարհային ճանաչում ստացավ որպես անհանգստացնող հակասության պատկեր. ինչպես կարող էր բռնի ինքնասպանության պահը վերածվել դասական խաղաղության և վեհության կադրի: Ինչպե՞ս հաջողվեց երիտասարդ լուսանկարչին ֆիքսել այս պահը, և ինչո՞ւ անձնական ողբերգությունը վերածվեց մշակութային հայտնի ֆենոմենի:
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Լուսանկարում Էվելին Մաքհեյլը գտնվում է տեսողական կտրուկ հակադրության կենտրոնում: ՄԱԿ-ին պատկանող լիմուզինի տանիքը, որի վրա ընկել է նա, ամբողջությամբ ջախջախված է, մետաղը ծռված է, իսկ ապակու բեկորները ցրված են շուրջբոլորը: Այս ավերածության ֆոնին Մաքհեյլի մարմինը թվում է անվնաս և անշարժ: Հագնելով ետպատերազմյան ամերիկյան ոճի վերարկու և զգեստ՝ նա թողնում է քնած մարդու, այլ ոչ թե բռնի մահվան ենթարկվածի տպավորություն: Ձեռնոցով ձախ ձեռքը կրծքին է՝ մարգարտյա հուլունքաշարի վրա, իսկ ոտքերը խաչված են զուսպ էլեգանտությամբ: Լույսը թեթև ստվեր է գցում նրա այտոսկրերին՝ ընդգծելով խաղաղ դեմքի արտահայտությունը, որը հակասում է բարձրությունից ընկնելու ուժգին հարվածին: Սույն հակասությունն է, որ ստիպում է դիտողին երկար նայել կադրին՝ փնտրելով պատասխաններ:
Պահը կադրի հետևում
Իրադարձությունները մանհեթենյան այդ գարնանային առավոտյան զարգացան արտակարգ արագությամբ: 1947 թվականի մայիսի 1-ին, առավոտյան ժամը 10:40-ի սահմաններում, «Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգ» շենքի մոտ գտնվող անցորդները նկատեցին բարձրությունից պտտվելով իջնող սպիտակ շարֆ: Վայրկյաններ անց հնչեց հզոր հարվածի ձայն. Մաքհեյլը բախվել էր 350 Հինգերորդ ավենյու հասցեում կայանված դատարկ լիմուզինի տանիքին: Այդ պահին մոտակայքում էր գտնվում Ռոբերտ Ուայլս անունով լուսանկարչության ուսանողը: Լսելով աղմուկը և տեսնելով հավաքվող ամբոխը՝ Ուայլսը վազեց դեպի մեքենան: Հարվածից ընդամենը չորս րոպե անց նա մոտեցավ մեքենային, բարձրացրեց ֆոտոապարատը և սեղմեց կոճակը՝ նախքան ոստիկանության ժամանելը և տարածքը փակելը:
Լուսանկարիչն ու պատմությունը
Ռոբերտ Ուայլսի մասին շատ քիչ բան է հայտնի: Լինելով լուսանկարչության ուսանող՝ նա պատահաբար հայտնվել էր ճիշտ տեղում ճիշտ պահին: Ուայլսն իր լուսանկարը փոխանցեց մամուլի գործակալություններին, և օրերի ընթացքում այն տարածվեց ամբողջ երկրով մեկ: Լուսանկարի ամենամեծ հրապարակումը տեղի ունեցավ 1947 թվականի մայիսի 12-ին, երբ LIFE ամսագիրը այն տպագրեց ամբողջ էջով՝ «Շաբաթվա լուսանկար» (Picture of the Week) խորագրի ներքո: Ուայլսը հետագայում չդարձավ հայտնի ֆոտոլրագրող, և այս կադրը մնաց նրա միակ, բայց համաշխարհային ճանաչում ստացած գործը լուսանկարչության պատմության մեջ:
Պատմական համատեքստը և Էվելինի վերջին նամակը
Լուսանկարի խորությունը հասկանալու համար անհրաժեշտ է նայել պատկերից անդին: Էվելին Մաքհեյլը ծնվել էր Կալիֆոռնիայի Բերկլի քաղաքում 1923 թվականի սեպտեմբերի 20-ին: Նրա մանկությունն անցել էր մոր ծանր դեպրեսիայի և ծնողների ամուսնալուծության ֆոնին: Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին Կանանց բանակային կորպուսում կարճատև ծառայությունից հետո Էվելինը տեղափոխվել էր Լոնգ Այլենդ և հաշվապահ աշխատում Մանհեթենում: 1947 թվականին նա նշանված էր Բարի Ռոդսի հետ, և նրանք պատրաստվում էին ամուսնանալ հունիսին: Ապրիլի 30-ին նա այցելել էր նշանածին, իսկ մայիսի 1-ի առավոտյան վերադարձել Նյու Յորք, կանգ առել Governor Clinton հյուրանոցում, գրել վերջին նամակը և գնել «Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի» դիտահարթակի տոմս:
Դիտահարթակում թողած իր վերարկուի մեջ գտնված նամակում Էվելինը գրել էր. «Ես չեմ ցանկանում, որ իմ ընտանիքից կամ ընտանիքից դուրս որևէ մեկը տեսնի իմ մարմնի որևէ մասը: Կարո՞ղ եք այրել իմ մարմինը: Աղաչում եմ ձեզ և իմ ընտանիքին՝ ինձ համար հոգեհանգիստ կամ հիշատակի արարողություն չանել: Նշանածս խնդրեց ամուսնանալ հունիսին, բայց ես չեմ կարծում, որ լավ կին կդառնամ որևէ մեկի համար: Նրա համար ավելի լավ կլինի առանց ինձ: Ընդունեք, որ ես ունեմ մորս հակումները»: Համաձայն նրա կամքի՝ մարմինը դիակիզվեց առանց արարողության: Սակայն ճակատագրի հեգնանքով, նրա մարմնի լուսանկարը դարձավ աշխարհում ամենաշատ դիտված կադրերից մեկը:
Ինչու է այն կարևոր մինչ օրս
Էվելին Մաքհեյլի ողբերգությունը մամուլում ստացավ «ամենագեղեցիկ ինքնասպանություն» անվանումը: Այս ձևակերպումը ցույց է տալիս ողբերգության գեղագիտացման վտանգավոր երևույթը՝ բարձրացնելով բարոյական հարցեր լրագրության և մասնավոր կյանքի սահմանների վերաբերյալ: Տասնամյակներ անց այս լուսանկարը դարձավ փոփ-արտի խորհրդանիշ. 1963 թվականին Էնդի Ուորհոլը ներառեց այն իր Death and Disaster շարքում՝ անվանելով Suicide (Fallen Body): Այսօր էլ լուսանկարը մնում է պատմական և մշակութային քննարկումների առարկա՝ որպես անձնական ողբերգության և հանրային հիշողության բախման ցնցող վկայություն:

