Քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման նոր մեթոդ
Իսրայելցի հետազոտողները մշակել են արյունաբանական նոր թեստ, որը 95% ճշգրտությամբ հայտնաբերում է կրծքագեղձի քաղցկեղը վաղ փուլերում։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են 2026 թվականի նոյեմբերի 11-ին Nature գիտական հանդեսում։ Այս նորարարությունը, որը մշակվել է Վայցմանի գիտության ինստիտուտի, Երուսաղեմի հրեական համալսարանի և Կապլան բժշկական կենտրոնի համատեղ ջանքերով, էականորեն գերազանցում է ավանդական մամոգրաֆիային և բիոպսիային, հատկապես խիտ կրծքագեղձի հյուսվածքների դեպքում, որտեղ սովորական պատկերային հետազոտությունները հաճախ սահմանափակված են լինում։
Հետազոտությունը հիմնված է էպիգենետիկական նշագրման վրա՝ բջջային այն հրահանգների վերծանման, որոնք կարգավորում են գեների ակտիվությունը առանց ԴՆԹ-ի հաջորդականությունը փոխելու։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս հայտնաբերել քաղցկեղի նշաններն այն դեպքում, երբ արյան մեջ դրանց կոնցենտրացիան չափազանց ցածր է, ինչը հաճախ հանգեցնում է կեղծ արդյունքների ստանդարտ ախտորոշման ժամանակ։
Էպիգենետիկական հետքերի վերծանում
Պրոֆեսոր Էֆրատ Շեմայի (Վայցմանի ինստիտուտ) և պրոֆեսոր Գայ Ռոնի (Երուսաղեմի հրեական համալսարան) ղեկավարած թիմը կիրառել է մոլեկուլային մանրադիտակի առաջադեմ տեխնոլոգիաներ՝ միլիոնավոր նուկլեոսոմների էպիգենետիկ փոփոխությունները քարտեզագրելու համար։ Վերլուծելով վիրահատական հյուսվածքների նմուշները՝ գիտնականները բացահայտել են եզակի ստորագրություններ, որոնք տարբերում են չարորակ բջիջները առողջներից։ Արհեստական բանականության մոդելները, որոնք ուսուցանվել են 77 քաղցկեղով հիվանդների և 30 առողջ անձանց արյան նմուշների հիման վրա, ապահովել են 95% ճշգրտություն այն ուռուցքների դեպքում, որոնց չափսերը չեն գերազանցել 2 սանտիմետրը։
Հիվանդության կրկնվելու կանխատեսում
Բացի վաղ ախտորոշումից, թիմը հետազոտել է նաև հիվանդության կրկնվելու հավանականությունը, որը հանդիպում է բարեհաջող բուժում ստացած հիվանդների 20-40%-ի մոտ։ Հետևելով ագրեսիվ բջիջների էպիգենետիկ հետքերին՝ գիտնականները կարողացել են 81% ճշգրտությամբ կանխատեսել կրկնվելու ռիսկը։ Սա հնարավորություն է տալիս բժիշկներին առանձնացնել բարձր ռիսկային խմբի հիվանդներին, որոնք նախկինում համարվում էին ցածր ռիսկային։ Պրոֆեսոր Շեման նշել է, որ ներկայումս ուսումնասիրվում են թերապիաներ, որոնք ուղղված են քաղցկեղային բջիջների այս ճկունության նվազեցմանը՝ դրանք զրկելով տարածվելու ունակությունից։