Իտալիան կաթվածահար է՝ համատարած գործադուլների և Գազայի նավատորմի միջադեպի բողոքի ակցիաների ֆոնին
Հոկտեմբերի 3-ին Իտալիան հայտնվեց իրադարձությունների կենտրոնում, սակայն ոչ եղանակային, այլ՝ համընդհանուր վրդովմունքի պատճառով։ Միլանի աշխույժ Մալպենսա օդանավակայանից մինչև Հռոմի պատմական փողոցներ և Ջենովայի արդյունաբերական նավահանգիստ, երկիրը պատված էր գործադուլների և ցույցերի ալիքով։ Դրանց պատճառը Իսրայելի կողմից «Global Sumud Flotilla»-ի՝ Գազայի շրջափակումը հաղթահարելու փորձի կասեցումն էր, որի վրա կային տասնյակ իտալացի քաղաքացիներ և պատգամավորներ։ ՄԱԿ-ի տվյալներով, Գազայում տիրում է սովի իրավիճակ՝ գրեթե երկու տարվա պատերազմի հետևանքով։
Տրանսպորտը, կրթությունը և առողջապահությունը՝ կանգնած
Խափանումներն անչափ արագ տարածվեցին։ Իտալիայի խոշորագույն արհմիությունները՝ CGIL և USB, հայտարարեցին 24-ժամյա համազգային գործադուլ, որը համընկավ արդեն նախատեսված մեկ այլ գործադուլի հետ։ Արդյունքում՝ հարյուր հազարավոր աշխատողներ դուրս եկան աշխատանքի։ Օդային, երկաթուղային, ծովային և տեղական տրանսպորտը գրեթե ամբողջությամբ կանգ առավ։ Միլանի մետրոյի օպերատորները նախազգուշացրին ուղևորներին սպասել խափանումների ողջ օրվա ընթացքում, իսկ Trenitalia և Italo երկաթուղային ընկերությունները սպասում էին ուշացումների ու չեղարկումների մինչև ուշ երեկո։
Դպրոցները փակվեցին։ Բժշկական հաստատությունները աշխատում էին նվազագույն կազմով։ Ջենովայի նավահանգստի աշխատողները խոստացան արգելափակել Իսրայելին առնչվող բեռնափոխադրումները, ինչը սպառնում էր փակել Եվրոպայի ամենածանրաբեռնված նավահանգստերից մեկը։ Լիվոռնոյի նավահանգստում առևտրային փոխադրումները նույնպես կանգ առան, ուժեղացնելով ընդհանուր կաթվածահարությունը։
Ճանապարհորդների համար իրավիճակն առավել քան լուրջ էր։ Իտալիայի քաղաքացիական ավիացիայի մարմինը՝ ENAC-ը, հիշեցրեց, որ միայն 7-ից 10-ը և 18-ից 21-ը իրականացվող թռիչքները երաշխավորված են։ Նույնիսկ այդ ժամերին շատերը հայտնվեցին արգելափակված, իսկ փոխվարչապետ Մատեո Սալվինին հայտարարեց․ «Այսօր մեկ միլիոն իտալացիներ կմնան գնացքներում»։
Քաղաքները՝ բողոքի ալիքի կենտրոնում
Մեծ քաղաքները դարձան կրքոտ հասարակական դրսևորումների բեմ։ Հռոմում, որը քաղաքական ընդդիմության կենտրոնն է, մինչև 70,000 ցուցարար պետք է հավաքվեին «Պիացցա դեյ Չինկուէչենտո»-ում՝ Տերմինի երկաթուղային կայարանի դիմաց, այնուհետև երթով շարժվեին դեպի Տրանսպորտի նախարարություն։ Մեծ Բրիտանիայի Արտաքին գործերի նախարարությունը նախազգուշացրեց զբոսաշրջիկներին Հռոմում հաջորդ օրը նախատեսված նոր բազմամարդ հավաքի մասին։
Միլանում բազմահազար մարդիկ շարժվում էին փողոցներով՝ ձեռքին պաղեստինյան դրոշներ և «Ազատություն Պաղեստինին, կանգնեցրեք պատերազմը» խորագրով պաստառներ։ Ֆլեշմոբեր ու երթեր կազմակերպվեցին ամբողջ երկրում՝ հյուսիսից Տուրինում ու Տրենտոյում մինչև հարավ՝ Բարի և Պալերմո։ Տեղական լրատվամիջոցներն ու հեռուստատեսությունը ներկայացնում էին հազարավոր մարդկանց՝ համախմբված բողոքի ալիքի մեջ։
Ցույցի մասնակիցներից էր նաև 19-ամյա ուսանող Ջորդանո Ֆիորամոնտին․ «Մեր քաղաքացիական պարտքն է ցույց տալ, թե որքան զայրացած ու դժգոհ ենք աշխարհում տեղի ունեցողից, մեր կառավարությունից, աջակցել նավատորմին, հատկապես Պաղեստինին ու գազացիներին, ովքեր սպանվում, տանջվում ու խոշտանգվում են»։
Քաղաքական արձագանք. քննադատություն և պատասխան հարվածներ
Իտալիայի կառավարության արձագանքը խիստ էր ու սկզբունքային։ Վարչապետ Ջորջա Մելոնին մեղադրեց արհմիություններին՝ նավատորմի միջադեպը քաղաքական նպատակներով շահարկելու մեջ։ Կոպենհագենում Եվրամիության գագաթնաժողովի ժամանակ նա նավատորմը բնորոշեց որպես «վտանգավոր, անպատասխանատու» նախաձեռնություն՝ պնդելով, որ դրա իրական հետևանքը իտալացիների համար անհարմարություններն են, այլ ոչ թե պաղեստինցիների օգնությունը։ Նրա խոսքը որոշների համար ընկալվեց, սակայն շատերի համար ավելի խորացրեց հակասությունները։
Տրանսպորտի նախարար Մատեո Սալվինին նույնպես քննադատեց շարժումը՝ սպառնալով դատարան դիմել գործադուլը արգելափակելու համար։ «Մենք թույլ չենք տա CGIL-ին և ձախակողմյան ծայրահեղականներին քաոս բերել Իտալիա։ Չենք հանդուրժի հանկարծակի համընդհանուր գործադուլ»,— գրել էր նա։
Միևնույն ժամանակ, Իտալիայի Գործադուլների երաշխավորման հանձնաժողովը գործադուլը համարեց անօրինական՝ 10-օրյա պարտադիր ծանուցման բացակայության պատճառով։ Հանձնաժողովի ղեկավար Պաոլա Բելոչին Corriere della Sera-ին ասաց․ «Սա սովորական գործադուլ չէ, այն մեծ զգացմունքային ազդեցություն ունի և պետք է զգուշությամբ վերաբերվել»։
Արտաքին գործերի նախարարությունը հաստատեց, որ Իսրայելի կողմից ձերբակալված չորս իտալացի պատգամավորներ ազատ են արձակվել և վերադարձի ճանապարհին են։ Նախարար Անտոնիո Տայանիի խոսքով, Իսրայելի ծովային ուժերը այդ շաբաթ ընդհատել են 42 նավ, ձերբակալել ավելի քան 400 ակտիվիստ, որոնց թվում՝ 40 իտալացիներ։
Խորը հակասություններ. Գազայի նավատորմը և Իտալիայի քաղաքական ճեղքերը
Բողոքի ակցիաները միայն մեկ միջադեպի արձագանք չէին, այլ խորացած դժգոհությունների արտահայտություն՝ կապված Իտալիայի արտաքին քաղաքականության և Իսրայել-Պաղեստին հակամարտության հետ։ Շատ իտալացիներ, այդ թվում՝ Հռոմի 60-ամյա ցուցարար Ջուլիանո Ֆերուչին, մեղադրում էին Մելոնիի կառավարությանը՝ իր քաղաքացիներին լքելու և հանրության իրական ցանկությունները չներկայացնելու մեջ։ «Դուք ասում եք, թե քրիստոնյա իտալացի մայր եք, բայց պետք է իմանաք, որ Իսրայելի նկատմամբ ձեր քաղաքականությունը վիրավորում է քրիստոնյաներին, մայրերին և բոլոր այն իտալացիներին, ովքեր չեն զգում իրենց ներկայացված»,— ասաց նա։
Մելոնիի վարանողական մոտեցումը Իսրայելին քննադատելու հարցում, ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփի քաղաքականությանը համահունչ դիրքորոշումը և կառավարության անտարբերությունը պաղեստինցիների տառապանքների հանդեպ, վերջին շաբաթներին առաջացրել են դժգոհության ալիք։ Նավատորմի միջադեպը, իր հուզիչ պատկերներով ու հնչեղությամբ, դարձավ լայնամասշտաբ քննարկումների խթան։
Որոնք են բողոքի ազդեցությունները առօրյայի վրա
Սովորական քաղաքացիների և զբոսաշրջիկների համար հարցը հիմնականում գործնական էր՝ ինչպես տեղաշարժվել խառնաշփոթի պայմաններում։ Ցույցերի վայրերում ճանապարհները փակվում էին, երթևեկությունն ուշանում էր։ Չնայած որոշ կարևոր տրանսպորտային ծառայություններ՝ հատկապես Սիցիլիա, Սարդինիա և այլ կղզիներ կապող երթուղիները, պահպանվում էին, մեծամասնությանը խորհուրդ էր տրվում ստուգել ժամանակացույցերը, կանխատեսել ուշացումներ և ճանապարհի համար լրացուցիչ ժամանակ հատկացնել։
Ուրբաթ օրվա գործողություններից հետո պարզ դարձավ, որ սա մեկանգամյա դեպք չէ։ Տրանսպորտի նախարարության օրացույցում մինչև տարեվերջ նախատեսված են ևս 40 գործադուլ, այդ թվում՝ Հռոմի Ֆյումիչինո, Պիզայի, Ֆլորենցիայի և Միլանի Լինատե օդանավակայաններում։ Խափանումների հեռանկարն ակնհայտ էր։
Միջազգային արձագանք և առաջիկա հեռանկարները
Իտալիայի ցույցերը մաս էին կազմում ավելի լայն միջազգային շարժման, որի շրջանակներում նման գործողություններ իրականացվեցին եվրոպական մայրաքաղաքներում։ Պահանջները նույնն էին՝ ավելի մեծ համերաշխություն Գազայի հետ, կառավարությունների պատասխանատվություն և արտաքին քաղաքականության վերանայում։
Իտալիան, հաղթահարելով վերջին տարիների իր ամենամեծ գործադուլը, հայտնվել է ընտրության առաջ՝ բողոքի ավանդույթների ու կառավարման պահանջների, համերաշխության ու խափանումների միջև։
Իտալիայի գործադուլներն ու բողոքի ակցիաները բացահայտում են երկիր, որը պայքարում է իր խղճի և քաղաքական ինքնության հետ։ Գազայի նավատորմի միջադեպը միայն ծուղակն էր, իսկ բողոքի ալիքը սնվում է խորացած դժգոհություններով՝ արտաքին քաղաքականության, աշխատավորների իրավունքների և հանրային դժգոհության դրսևորման իրավունքի շուրջ։ Կառավարության և արհմիությունների հակամարտության պայմաններում Իտալիայի ապագան կախված է նրանից, թե արդյոք այս էներգիան կդառնա կառուցողական փոփոխության հիմք, թե հերթական խափանումների ու փոխադարձ մեղադրանքների շրջան։ Աղբյուրներ՝ Euronews, France24, AGI։