Ազգային գրքի հիմնադրամի պարզաբանումը
2026 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ազգային գրքի հիմնադրամը հրապարակեց պաշտոնական հայտարարություն՝ արձագանքելով «ոչ գեղարվեստական գրականություն» անվանակարգի եզրափակիչ փուլ անցած Աբդելռահման ԷլԳենդիի մասնակցության վերաբերյալ հարցերին։ Քննադատության առանցքում ԷլԳենդիի «Huna: A Memoir of Revolution, Prison, and Becoming» հուշագրության համապատասխանությունն է հիմնադրամի կողմից 2024 թվականի փետրվարին սահմանված չափանիշներին։ Կանոնների համաձայն՝ հեղինակները պետք է լինեն ԱՄՆ քաղաքացիներ կամ մրցույթի մեկնարկի պահին՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, ունենան իրենց հիմնական բնակավայրը Միացյալ Նահանգներում։
Վիճաբանությունը սրվել է այն բանից հետո, երբ ԷլԳենդին The New Yorker-ում հրապարակված իր էսսեում նշել է, որ չի կարողացել մուտքի վիզա ստանալ ԱՄՆ՝ մրցանակաբաշխության արարողությանը մասնակցելու համար։ Հեղինակը հայտնել է, որ 2025 թվականի ապրիլին լքել է ԱՄՆ-ն՝ վախենալով ձերբակալությունից, և այժմ բնակվում է Եվրոպայում։ Իրավական փորձագետները և քննադատները կասկածի տակ են դնում նրա մրցութային իրավասությունը՝ հաշվի առնելով բնակության վայրի փոփոխությունը։
Հիմնադրամի դիրքորոշումը և հրատարակիչների արձագանքը
Ազգային գրքի հիմնադրամը պնդում է, որ ԷլԳենդին լիովին համապատասխանում է պահանջներին։ Հիմնադրամի ներկայացուցիչները նշել են, որ ստացել են հրատարակիչ Hogarth-ի տրամադրած տեղեկատվությունը, ըստ որի՝ հեղինակը հանդիսանում է ԱՄՆ օրինական և հարկ վճարող ռեզիդենտ, ով երկրից հեռացել է անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ Հիմնադրամը հայտարարել է, որ այս հանգամանքը բավարար է մրցույթի չափանիշներին համապատասխանելու համար։
Այնուամենայնիվ, որոշումների կայացման գործընթացի թափանցիկության բացակայությունը քննադատության առիթ է դարձել։ Ինչպես հաղորդում է DNYUZ-ը, իրավաբան Էնդրյու Լուստիգմանը նշել է, որ մրցույթի կանոնները պետք է անփոփոխ լինեն հայտերի ընդունումից հետո։ Հիմնադրամի խոսնակ Ալե Ռոմերոն պարզաբանել է, որ ներկայումս գոյություն չունի դիմումների քննարկման պաշտոնական կարգ, և որ հարցերը լուծվում են հրատարակիչների հետ գաղտնի քննարկումների միջոցով։ Մյուս եզրափակիչ փուլ անցած հեղինակները հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ՝ աջակցելով ԷլԳենդիին և դատապարտելով ներգաղթային քաղաքականության խստացումները։

