Բունդեսլիգայի հսկաների զարմանքը՝ Նյուքասլի համարձակ քայլից
Ֆուտբոլային տրանսֆերային պատուհանում հազվադեպ է, որ մի գործարք դառնում է սկանդալի պատճառ: Սակայն այս ամառ հենց դա է տեղի ունեցել, երբ գերմանացի հարձակվող Նիկ Վոլտեմադեն Շտուտգարտից տեղափոխվեց Նյուքասլ Յունայթեդ՝ գործարքով, որն իր արձագանքը գտավ թե՛ Բունդեսլիգայում, թե՛ Պրեմիեր լիգայում: Միայն գումարը՝ մոտ 69 միլիոն ֆունտ, արդեն բավական էր ուշադրություն գրավելու համար։ Բայց իրական աղմուկն առաջացրեց գերմանական ֆուտբոլի ամենաազդեցիկ դեմքերի արձագանքը:
Ռումենիգեի կոշտ քննադատությունը․ «Այդքան վճարել է մի հիմար»
Բավարիայի լեգենդ և վերահսկիչ խորհրդի անդամ Կարլ-Հայնց Ռումենիգեն չխնայեց խոսքերը, երբ նրան հարցրին Նյուքասլի՝ Վոլտեմադեի համար վճարած ռեկորդային գումարի մասին։ «Blickpunkt Sport»-ի եթերում Ռումենիգեն հիշեց այն պահը, երբ ՎՖԲ Շտուտգարտի պահանջները հայտնվեցին իր սեղանին։ «Բացասական եմ խոսելու․ երբ Վոլտեմադեի պատմությունն ու Շտուտգարտի պահանջները ի հայտ եկան, ես, Ուլի Հյոնեսը և մյուսները ասացինք․ «Տղաներ, մենք արդեն հասել ենք այնպիսի թվերի, որոնք պարզապես անընդունելի են»:»
Նա շարունակեց․ «Մենք չպետք է կատարենք ցանկացած պահանջ՝ ինչ-որ մեկին ուրախացնելու համար, հատկապես Շտուտգարտի ֆինանսավորողներին։ Ես կարող եմ շնորհավորել Շտուտգարտի մարդկանց, որ գտել են՝ թույլ տվեք այստեղ չակերտներ բացել՝ «մի հիմար», ով այդքան գումար է վճարել։ Մենք Բավարիայում նման քայլ երբեք չէինք անի»:»
Այս արտահայտությունը արագ տարածվեց գերմանական և անգլիական մամուլում՝ նոր ալիք տալով Պրեմիեր լիգայի ֆինանսական գերակշռության և տրանսֆերային շուկայի անհավասարակշռության մասին քննարկումներին։ ChronicleLive և Bavarian Football Works առաջիններից էին, որ արձագանքեցին այս սուր գնահատականին։
Բավարիայի բաց թողնված շանսը՝ թե՞ խոհեմ քայլ
Այս հրապարակային քննադատությունների ետևում թաքնված է հաշվարկված ընտրություն։ Բավարիան՝ Գերմանիայի տրանսֆերային առաջատարը, հետաքրքրված էր Վոլտեմադեով։ Սակայն Շտուտգարտի գնահատականը՝ 75 միլիոն եվրո և ևս 5 միլիոն բոնուսներով, չափազանց բարձր էր մյունխենցիների համար։ Ուլի Հյոնեսը բաց տեքստով ասաց․ «Մենք Վոլտեմադեի համար առաջարկեցինք 55 միլիոն եվրո, մինչդեռ Շտուտգարտը ցանկանում էր 75 միլիոն։ Վերջում նա գնաց Նյուքասլ՝ 90 միլիոնով։ Նյուքասլի արածը ֆուտբոլի հետ կապ չունի։ Այսօր ամեն ինչ դարձել է մոնոպոլիա»։
Սպորտային տնօրեն Քրիստոֆ Ֆրոյնդն էլ իր հերթին նշեց․ «Բավարիան Բավարիա է՝ շատ մեծ ակումբ։ Վերջնական որոշումը միշտ ֆուտբոլիստինն է։ Ֆինանսապես Պրեմիեր լիգան այլ մակարդակում է։ Քննարկումներ կան, հարաբերություններ՝ նույնպես։ Բայց վերջում ամեն ինչ որոշում է խաղացողը՝ ինչն է լավագույնը իր կարիերայի համար։ Մենք այլևս չենք կարող միջամտել»։
Այս խոսքերում կա թաքնված հաշտություն՝ գիտակցում, որ Պրեմիեր լիգայի ֆինանսական ուժն արդեն փոխում է գլոբալ տրանսֆերային կանոնները։ Այլևս միայն հեղինակությունը բավարար չէ Եվրոպայի ամենավառ տաղանդներին գրավելու համար։
Վոլտեմադեն՝ «Ես չեմ որոշել իմ գինը»
Քննադատությունների և աղմուկի մեջ Նիկ Վոլտեմադեն պահպանել է հանգստություն։ Երիտասարդ հարձակվողը, ով ընդամենը երկու տարի առաջ հանդես էր գալիս Գերմանիայի երրորդ լիգայում՝ Էլվերսբերգի կազմում, շեշտել է, որ չի կարող պատասխանատու լինել այդքան բարձր տրանսֆերային արժեքի համար։ «Ես չեմ որոշել իմ գինը, չեմ կարող ոչինչ անել։ Ուղղակի ուզում եմ ֆուտբոլ խաղալ, իսկ ինչ են վճարում ակումբները՝ իմ որոշումը չէ»։
Այնուամենայնիվ, Վոլտեմադեն շնորհակալություն է հայտնել Նյուքասլին՝ վստահության համար․ «Ինձ համար շատ կարևոր է, որ ակումբը հավատացել է ինձ այնքան, որ այդքան գումար է վճարել։ Այս ակումբը ինձ լավ զգացողություն է տալիս»։
Այսպիսի հասուն արձագանք է տալիս մի ֆուտբոլիստ, ով հանկարծ հայտնվել է միջազգային ուշադրության կենտրոնում և այժմ կրում է մեծ սպասումներ թե՛ Անգլիայում, թե՛ Գերմանիայում։
Պրեմիեր լիգայի ուժն ու տրանսֆերային նոր իրողությունները
Այս պատմության հիմքում ավելի խոր հարց է՝ տրանսֆերային գները դուրս են եկել վերահսկողությունից, թե՞ սա ժամանակակից ֆուտբոլի նոր իրականությունն է։ Պրեմիեր լիգայի հսկայական հեռարձակման իրավունքներն ու օտարերկրյա ներդրումները վաղուց են թույլ տալիս անգլիական ակումբներին գերազանցել մայրցամաքային մրցակիցներին։ Բայց նման գործարքները՝ ինչպես Վոլտեմադեի դեպքում, երբ խաղացողի բարձրակարգ փորձն այսքան սահմանափակ է, վերստին հարցադրումներ են առաջացնում՝ արդյոք սա կայուն է, արդյոք արժեքը համարժեք է, և ինչ է կատարվում խաղի էության հետ։
Հյոնեսի մոնոպոլիայի համեմատությունը նոր չէ, բայց ավելի հրատապ է հնչում։ Բունդեսլիգայի հսկաների համար մարտահրավերն արդեն միայն չեմպիոնության համար պայքարը չէ, այլ նաև տաղանդների համար գլոբալ մրցակցությունն ու ֆինանսական անհավասարությունը։
Նյուքասլի համար այս գործարքը հռչակագիր է։ Տարիներ շարունակ ստվերում մնալուց հետո ակումբի նոր սեփականատերերը վճռել են կոտրել ստատուս-քվոն՝ անկախ արժեքից։ Տեսնենք, արդյոք այս ռիսկը կհատուցվի խաղադաշտում։ Բայց ակնհայտ է՝ տրանսֆերային շուկայի շուրջ բանավեճը դեռ երկար չի հանդարտվի։
Նիկ Վոլտեմադեի տրանսֆերը պարզապես ռեկորդային գործարք չէ․ այն հակամարտության կետ է՝ հին ավանդույթների ու նոր ֆինանսական հոսքերի միջև։ Բավարիայի դժգոհությունը ոչ միայն հաշվապահական է, այլև մշակութային։ Բայց որքան աճում է Պրեմիեր լիգայի հզորությունը, այդքան մեծանում է եվրոպական հսկաների մարտահրավերը՝ մրցակցելու տաղանդների համար և երիտասարդ ֆուտբոլիստների՝ ապացուցելու, որ իրենք արժանի են վճարված յուրաքանչյուր պեննիի՝ անկախ այն բանից, թե ով է ստորագրում չեկը։