Ուկրաինայում պատերազմը շարունակում է սրվել, քանի որ Ռուսաստանը հայտարարում է արևելյան շրջաններում նոր տարածքներ գրավելու մասին, իսկ ՄԱԿ-ը դատապարտում է անօդաչու սարքերի ու հրթիռների մեծամասշտաբ հարձակումները, որոնք բարձրացրել են միջազգային մտահոգությունները։ Այս զարգացումները տեղի են ունենում դիվանագիտական ջանքերի ձախողման և քաղաքացիական զոհերի թվի աճի ֆոնին՝ ավելի խորացնելով տարածաշրջանում հումանիտար ճգնաժամը։
Ռուսաստանը հայտարարում է նոր տարածքներ գրավելու մասին
Հուլիսի 6-ին, կիրակի օրը, Ռուսաստանը հայտարարեց Ուկրաինայի արևելյան երկու բնակավայրերի՝ Դոնեցկի մարզի Պիդդուբնեի և Խարկովի մարզի Սոբոլիվկայի գրավման մասին։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության համաձայն՝ այս տարածքները «ազատագրվել են» Մոսկվայի շարունակվող ռազմական գործողությունների շրջանակներում։ Պիդդուբնեն, որը գտնվում է Դնեպրոպետրովսկի մարզից ընդամենը յոթ կիլոմետր հեռավորության վրա, մինչ պատերազմը ուներ մոտ 500 բնակիչ։ Սոբոլիվկան, իր հերթին, գտնվում է Խարկովի շրջանի ռազմավարական նշանակություն ունեցող Կուպյանսկ քաղաքի մոտ։
Պատերազմի ուսումնասիրության ինստիտուտը (ISW) նշել է, որ այս առաջխաղացումները համահունչ են Ռուսաստանի ավելի լայն շրջապատման ռազմավարությանը՝ ուղղված Ուկրաինայի պաշտպանական ամրությունների վրա։ ISW-ի վերջին վերլուծությունը ընդգծել է, որ Ռուսաստանը կենտրոնանում է փոքր, տակտիկական հաջողությունների վրա՝ ավելի լայն տարածքներ գրավելու փոխարեն։ Այս մոտեցումը նպատակ ունի Ուկրաինայի ուժերին ծանրաբեռնել բազմաթիվ ճակատներում։
Ուկրաինան դեռ պաշտոնապես չի մեկնաբանել այս վերջին տարածքային պահանջները։ Սակայն ուկրաինացի զինվորների վրա շարունակական ճնշումները ընդգծում են լայն ռազմաճակատի պաշտպանության դժվարությունները՝ ավելի լավ ռեսուրսավորված հակառակորդի դեմ։ The Moscow Times-ի համաձայն՝ հունիսին Ռուսաստանի տարածքային ձեռքբերումները ամենամեծն են եղել 2024 թվականի նոյեմբերից ի վեր՝ ցույց տալով ռազմական արշավի նոր թափը։
ՄԱԿ-ը դատապարտում է անօդաչու սարքերի զանգվածային հարձակումները
Հուլիսի 4-5-ի գիշերը ռուսական անօդաչու սարքերի և հրթիռների հարձակումները, որոնք ուղղված էին Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևին, առաջացրել են միջազգային նոր մտահոգություններ։ Ուկրաինայի իշխանությունները հայտնել են, որ հարձակումների հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ, վիրավորվել՝ 23-ը, և վնասվել են շենքեր ու ենթակառուցվածքներ։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը շաբաթ օրը դատապարտեց այս հարձակումները՝ անվանելով դրանք «վտանգավոր սրացում»։ ՄԱԿ-ի խոսնակը հայտարարեց. «Գլխավոր քարտուղարը խիստ մտահոգված է քաղաքացիական զոհերի աճով»։ Հարձակումները նաև խաթարեցին Զապորոժիեի ատոմակայանի էլեկտրամատակարարումը՝ նոր մտահոգություններ առաջացնելով միջուկային անվտանգության հարցում։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին այս հարձակումները անվանեց «դիտավորյալ զանգվածային և ցինիկ»։
Iran Front Page-ի հաղորդմամբ՝ հարձակումները տեղի են ունեցել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հեռախոսազրույցից հետո։ Թրամփը հիասթափություն է արտահայտել Պուտինի հետ զրույցից՝ նշելով, որ վերջինս չի ցանկանում դադարեցնել հակամարտությունը։
Միջազգային արձագանքներ և դիվանագիտական ձախողումներ
Միջազգային հանրությունը խիստ արձագանքել է այս զարգացումներին։ Հրադադարի հաստատման ջանքերը, որոնք գլխավորում է ԱՄՆ-ն, հիմնականում ձախողվել են։ Զելենսկին իր վերջին հեռախոսազրույցը Թրամփի հետ անվանել է «ամենաարդյունավետը»՝ կենտրոնանալով Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության ուժեղացման վրա։ Այնուամենայնիվ, այս միջոցառումները բախվում են լոգիստիկ և քաղաքական խոչընդոտների։
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերը նախատեսում են համանախագահել Ուկրաինայի «վստահության ուժի» վերաբերյալ քննարկումները։ Մինչդեռ Եվրոպական հետախուզական ծառայությունները հայտնում են, որ Ռուսաստանը ուժեղացնում է քիմիական նյութերի օգտագործումը՝ խախտելով միջազգային կոնվենցիաները։
Հումանիտար հետևանքները
Պատերազմի մարդկային գինը շարունակում է աճել։ Միկոլայիվում, որը Ուկրաինայի հարավային քաղաքներից է, կիրակի օրը տեղի ունեցած հարձակումները վնասել են նավահանգստային ենթակառուցվածքները։ Քաղաքապետ Վիտալի Քիմը հարձակումները անվանել է քաղաքային տնտեսական կապերի ուղղակի վնաս։ Ընդհանուր առմամբ, խաղաղ բնակիչները բախվում են անդադար հարձակումների հոգեբանական և ֆիզիկական հետևանքներին։
Մինչդեռ Ուկրաինայում Ամերիկյան առևտրի պալատը հայտնել է, որ իր անդամ կազմակերպությունների ավելի քան 50%-ը զգացել են ուղղակի վնասներ իրենց շենքերին և ենթակառուցվածքներին։ Պատերազմի տնտեսական ազդեցությունը շարունակում է տարածվել ողջ տարածաշրջանում։
Ուկրաինայի հակամարտության չորրորդ տարում խաղաղության հեռանկարները մնում են անորոշ։ Տարածքային մարտերի սրացմամբ և դիվանագիտական ջանքերի ձախողմամբ՝ միջազգային հանրությունը կանգնած է ճգնաժամի հաղթահարման նոր մարտահրավերների առջև։