Արագ Ընթերցում
- Թրամփը սպառնում է 50% սակագին սահմանել ԵՄ ներմուծման ապրանքների վրա։
- ԵՄ-ի հետ բանակցությունները կանգ են առել՝ առաջացնելով նոր սպառնալիքներ։
- Apple-ի համար նախատեսվում է 25% սակագին, եթե iPhone-ները չարտադրվեն ԱՄՆ-ում։
- ԵՄ-ն դեռևս արձագանք չի տվել, սակայն հնարավոր են հակադարձ քայլեր։
- Փորձագետները զգուշացնում են, որ ԱՄՆ-ում արտադրված iPhone-ը կարժենա 3500 դոլար։
Թրամփի նոր սակագնային սպառնալիքները ԵՄ-ի հասցեին
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կրկին սրում է առևտրային լարվածությունը՝ առաջարկելով 50% սակագին սահմանել Եվրոպական միության (ԵՄ) ներմուծման ապրանքների վրա։ Սակագինները նախատեսվում է ուժի մեջ մտնել 2025թ. հունիսի 1-ից։ Թրամփը այս հայտարարությունն արեց սոցիալական ցանցերում՝ դժգոհելով ԵՄ-ի «անարդար» առևտրային գործելակերպից։
Թրամփի բողոքները կապված են ԵՄ-ի առևտրային անհավասարակշռության, ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ) քաղաքականության և ամերիկյան ընկերությունների դեմ դատական գործերի հետ։ Նախագահի խոսքով՝ ԵՄ-ն զգալիորեն ավելի շատ է արտահանում ԱՄՆ, քան ներմուծում, ինչը, ըստ նրա, պետք է շտկվի։
Apple-ի և ԱՄՆ արտադրության խնդիրը
Թրամփը առանձին հայտարարությամբ թիրախավորեց Apple ընկերությունը՝ սպառնալով 25% սակագին սահմանել iPhone-ների վրա, որոնք արտադրված չեն ԱՄՆ-ում։ Նախագահը նշել է, որ նախկինում արդեն տեղեկացրել է Apple-ի գործադիր տնօրեն Թիմ Քուքին, որ սպասում է, որ iPhone-ները արտադրվեն ԱՄՆ-ում։ «Եթե դա չկատարվի, Apple-ը պետք է վճարի առնվազն 25% սակագին»,- նշել է Թրամփը Truth Social-ում։
Apple-ը երկար տարիներ հիմնվել է Չինաստանում և վերջերս՝ Հնդկաստանում, իր արտադրության վրա։ Փորձագետները զգուշացնում են, որ iPhone-ների արտադրությունը ԱՄՆ-ում տեղափոխելը կլինի ֆինանսական և լոգիստիկ բարդ խնդիր։ Wedbush Securities-ի վերլուծաբան Դեն Այվսի խոսքով՝ ԱՄՆ-ում արտադրված iPhone-ի արժեքը կարող է հասնել 3500 դոլարի, ինչը դժվար կլինի սպառողների համար։
Շուկայի արձագանքը
Թրամփի հայտարարությունների հետևանքով ֆինանսական շուկաները արձագանքեցին կտրուկ անկումով։ Dow Jones Industrial Average-ը նվազեց ավելի քան 300 կետով։ Apple-ի բաժնետոմսերը նույնպես անկում ապրեցին՝ նվազելով ավելի քան 3%-ով։
Տնտեսագետները զգուշացնում են, որ սակագնային այս միջոցները կարող են խորացնել գնաճը և խաթարել գլոբալ մատակարարման շղթաները։ ԵՄ-ն, որը նախկինում սպառնացել էր հակադարձ սակագիններով, քննարկում է իր արձագանքը։ ԵՄ առևտրի հանձնակատար Մարոշ Շևչովիչը նախատեսում է քննարկում անցկացնել ԱՄՆ առևտրային ներկայացուցչի հետ։
ԱՄՆ-ԵՄ առևտրային վեճերի պատմական համատեքստը
ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն ունեն առևտրային հարաբերությունների լարված պատմություն։ Վեճերը կապված են եղել սուբսիդիաների, սակագնային և կարգավորող ստանդարտների հետ։ Թրամփի վարչակազմը հաճախակի է օգտագործել սակագինները որպես առևտրային գործարքների բանակցման գործիք։
2025թ. ապրիլին Թրամփը ժամանակավոր դադար էր տվել սակագնային սպառնալիքներին՝ 90-օրյա բանակցային ժամկետ տրամադրելու նպատակով։ Սակայն ԵՄ-ի հետ առաջընթացը եղել է նվազագույն, և երկու կողմերը փոխադարձ մեղադրանքներ են հնչեցրել։
Ազդեցությունը Հայաստանի և տարածաշրջանի վրա
Թեև Թրամփի սակագնային սպառնալիքները ուղղված են ԵՄ-ին և Apple-ին, դրանց ազդեցությունը կարող է տարածվել նաև այլ տարածաշրջաններ, ներառյալ Հայաստանը։ ԵՄ-ն Հայաստանի խոշորագույն առևտրային գործընկերներից մեկն է, և Եվրոպայում տնտեսական խաթարումները կարող են անուղղակիորեն ազդել հայկական արտահանման և ներմուծման վրա։
Հայաստանի քաղաքական գործիչները կարող են տեսնել այս իրավիճակը որպես զգուշացում՝ չկախված միակ առևտրային գործընկերոջից։ Այլ տարածաշրջանների հետ առևտրային հարաբերությունների բազմազանեցումը կարող է ռազմավարական առաջնահերթություն դառնալ գլոբալ անորոշությունների պայմաններում։
Քանի դեռ մոտենում է 2025թ. հունիսի վերջնաժամկետը, բոլորի ուշադրությունը կենտրոնացած է ԵՄ-ի և Apple-ի արձագանքի վրա։ Վիճակը լարված է՝ ոչ միայն ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի, այլև գլոբալ շուկաների և մատակարարման շղթաների համար։
Աղբյուր՝ Npr, Cbc, Opb, Punchng