ԱՄՆ-Իրաքյան Քրդստան անվտանգային համագործակցության ավարտը
ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը տեղեկացրել է Իրաքի կիսաինքնավար Քրդստանի ղեկավարությանը, որ չի նախատեսում երկարաձգել Փեշմերգայի անվտանգային աջակցության մասին հուշագիրը։ Ինչպես հաղորդում են իրավիճակին ծանոթ չորս աղբյուրներ, որոշումը ուժի մեջ կմտնի 2026թ. սեպտեմբերի 30-ին՝ այն նույն օրը, երբ ԱՄՆ-ը կավարտի իր վերջին զորքերի դուրսբերումը Իրաքից։
Փեշմերգան, որը հաշվվում է մոտ 180,000 զինծառայող, եղել է ԱՄՆ-ի հիմնական գործընկերը «Իսլամական պետություն» (ԻՊ) ահաբեկչական խմբավորման դեմ պայքարում։ 2026 ֆինանսական տարում խմբավորումը ստացել է 61 միլիոն դոլար՝ սպառազինության, վերապատրաստման և աշխատավարձերի համար։ Պենտագոնը 2027թ. բյուջեի հայտում առաջարկել է դադարեցնել այս ֆինանսավորումը՝ պատճառաբանելով, որ ԻՊ-ի պարտությունից հետո ծախսերն այլևս նպատակահարմար չեն, սակայն բյուջեի վերջնական նախագիծը դեռևս գտնվում է Կոնգրեսի քննարկման փուլում։
Անվտանգային մարտահրավերներ և տարածաշրջանային հետևանքներ
Քուրդ պաշտոնյաներն ու փորձագետները նախազգուշացնում են, որ ֆինանսավորման դադարեցումը կարող է իշխանական վակուում ստեղծել Իրաքի հյուսիսում։ Չնայած ԻՊ-ի պաշտոնական պարտությանը, տարածաշրջանը շարունակում է ենթարկվել Իրանի ճնշմանը։ Ըստ «Ժողովրդավարությունների պաշտպանության հիմնադրամի» տվյալների՝ մինչև 2026թ. մայիսի վերջը Իրանը և նրա աջակից խմբավորումները իրականացրել են 158 հրթիռային կամ անօդաչու թռչող սարքերի հարձակում Իրաքյան Քրդստանի տարածքում։
Ամերիկյան համալսարանի Խաղաղության գլոբալ քրդական նախաձեռնության տնօրեն Երևան Սաիդը նշել է. «ԱՄՆ-ը լքում է քրդերին, ովքեր արյուն են թափել՝ օգնելով ամերիկացիներին հասնել իրենց նպատակներին Մերձավոր Արևելքում»։ Փորձագետները մտավախություն ունեն, որ սա կարող է հանգեցնել 2014թ. իրավիճակի կրկնությանը, երբ անվտանգային բացը հնարավորություն տվեց ԻՊ-ին վերահսկողություն հաստատել տարածաշրջանում։
Հարաբերությունների ապագան
Աջակցության դադարեցման ծրագիրը հայտարարվել է Էրբիլում 800 միլիոն դոլար արժողությամբ ԱՄՆ հյուպատոսության բացումից ընդամենը մեկ տարի անց։ Մինչ ԱՄՆ-ը ձգտում է նվազեցնել արտաքին ներգրավվածությունը, քննարկվում են անվտանգության ապահովման այլընտրանքային մեխանիզմներ։ Թեև Սպիտակ տունը և Իրաքի կառավարությունը բանակցում են հնարավոր պաշտպանական պայմանագրի շուրջ, Քրդստանի տարածաշրջանային կառավարության (ՔՏԿ) դերը այդ համաձայնագրում դեռևս հստակ չէ։