Դաշնային քաղաքականության փոփոխությունները կասեցնում են պատվաստումների վերանայումները
ԱՄՆ-ում պատվաստանյութերի հանձնարարականները հայտնվել են երկարատև անորոշության մեջ, ինչը սահմանափակում է հիվանդների հասանելիությունը և մեծացնում գրպանային ծախսերը՝ Առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների դաշնային նախարարության (HHS) կողմից իրականացված լայնածավալ քաղաքականության փոփոխությունների հետևանքով (The Guardian): Գործակալության ղեկավար Ռոբերտ Ֆ. Կենեդի կրտսերը խոշոր վերափոխումներ է կատարել ազգային պատվաստումների քաղաքականության մեջ՝ մեկ երրորդով կրճատելով մանկական պատվաստումների հանձնարարականները և փորձելով վերակազմավորել Իմունիզացման պրակտիկայի խորհրդատվական կոմիտեն (ACIP) իր ընտրած անձանցով։ Չնայած դաշնային դատավորի որոշմամբ կասեցվել էին այդ փոփոխությունները՝ պատշաճ վարչական ընթացակարգեր չպահպանվելու պատճառով, Կենեդին մինչև օրս չի առաջադրել կոմիտեի թափուր տեղերը զբաղեցնող նոր անդամների։
Արդյունքում խորհրդատվական մարմինը մնում է անգործունակ, ինչի հետևանքով նոր հաստատված պատվաստանյութերը՝ ներառյալ Moderna-ի mRNA գրիպի դեմ պատվաստանյութը, որը Սննդամթերքի և դեղամիջոցների վարչության (FDA) կողմից օգոստոսին հավանության է արժանացել 50 և բարձր տարիքի անձանց համար, զրկված են ACIP-ի պաշտոնական հանձնարարականներից։ Պաշտոնական ուղեցույցների բացակայությունն ստեղծում է լուրջ ֆինանսական և վարչական խոչընդոտներ ԱՄՆ-ի հիվանդների համար, քանի որ առևտրային ապահովագրական ընկերությունները պարտավորված չեն ամբողջությամբ փոխհատուցել նոր պատվաստանյութերը մինչև պաշտոնական ACIP հանձնարարականի հրապարակումը։
Իրավական և հանրային առողջապահության փորձագետները զգուշացնում են, որ կարգավորող այս խոչընդոտները կարող են տևել տարիներ։ Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի (UCLA) իրավագիտության պրոֆեսոր և Առողջապահական իրավունքի ծրագրի տնօրեն Լինդսի Ուայլին նշել է, որ ապահովագրական ընկերությունների համար սահմանված պահանջները գործում են խիստ օրենսդրական ժամանակացույցով։ Սովորաբար, երբ պատվաստանյութը ստանում է ACIP հանձնարարական, առողջապահական ծրագրերը մինչև հաջորդ պլանային տարվա սկիզբը ժամանակ ունեն ներառելու պարտադիր ծածկույթը։ Եթե հանձնարարականը ձգձգվի դեկտեմբերից հետո, ապա պարտադիր փոխհատուցման պահանջները հետ են մղվում ամբողջ մեկ տարով, ինչի պատճառով հիվանդները կարող են սպասել մինչև 2029 թվականի հունվարը։
Հիվանդների վրա ազդեցությունը և գրպանային ծախսերի խոչընդոտները
Կարգավորող ճգնաժամի վարչական և ֆինանսական հետևանքներն արդեն իսկ զգացվում են երկրի տարբեր շրջաններում։ 63-ամյա Ռոն Քրոնինգը, ով տառապում է ասթմայով և սեզոնային ծանր ալերգիաներով, հոկտեմբերին այցելել է իր բժշկին, որը խորհուրդ է տվել ստանալ Moderna-ի նոր mRNA գրիպի պատվաստանյութը։ Թեև կլինիկական փորձարկումները ցույց են տալիս, որ այն ապահովում է ավելի բարձր պաշտպանություն, քան ավանդական պատվաստանյութերը, նա բախվել է անսպասելի ֆինանսական դժվարությունների՝ գտնելով իր տարածքում միակ դեղատունը, որն ունեցել է այդ պատվաստանյութը։
«Ես կարծում էի, թե դա սխալ է, քանի որ կյանքումս երբեք չեմ ստիպված եղել վճարել գրիպի պատվաստման համար»,- ասել է Քրոնինգը՝ զարմանք հայտնելով 40 դոլար համավճարի պահանջի կապակցությամբ (The Guardian): Երբ նա պարզաբանումներ է պահանջել, ապահովագրական ընկերությունը բացատրել է, որ գանձումը պայմանավորված է ACIP հանձնարարականի բացակայությամբ: Որպես Օկլահոմայում նահանգային մակարդակով պատվաստումների ծրագրերով զբաղված թոշակառու հանրային առողջապահության աշխատակից՝ Քրոնինգն ընդգծել է, որ նույնիսկ չափավոր ֆինանսական խոչընդոտները նվազեցնում են պատվաստումների ցուցանիշները.
Թեև ապահովագրական ընկերությունները սովորաբար պահպանում են անցումային ժամանակաշրջան FDA-ի հաստատումից հետո նոր պատվաստանյութերն ընդգրկելու համար, ներկայիս անորոշությունը վերացնում է ամբողջական ներդրման կանխատեսելի ժամանակացույցը։ Միակ բացառությունը վերաբերում է Covid-19-ի դեմ պատվաստումներին, որոնց համար Կոնգրեսը սահմանել է պարտադիր փոխհատուցում ACIP-ի հանձնարարականից հետո 15 օրվա ընթացքում։
Համակարգային լայնածավալ ռիսկեր և իրավական հակամարտություններ
Դաշնային խորհրդատվական մարմնի շուրջ ստեղծված փակուղին լայնածավալ հետևանքներ է ունեցել նահանգային առողջապահական համակարգերի և կարգավորող դաշտի վրա։ Որոշ նահանգներ արգելում են տեղական դեղագործներին իրականացնել պատվաստումներ առանց հստակ ACIP հավանության: Ավելին, մինչև կոմիտեի լուծարումն ընդունված որոշումները մնում են իրավական անորոշության մեջ. RSV-ի դեմ նոր կանխարգելիչ ներարկումների վերաբերյալ 2025 թվականի սեպտեմբերի հանձնարարականը բախվել է կիրարկման վեճերի, չնայած խոշոր ապահովագրողները հիմնականում շարունակում են փոխհատուցել դրանք:
Դաշնային մարմինները բողոքարկել են պատվաստումների հանձնարարականների կոմիտեն լուծարելու մասին դատարանի որոշումը, սակայն իրավաբանները նշում են, որ ոչինչ չի խոչընդոտում վարչակազմին սկսելու նոր անդամների նշանակման իրավական ընթացակարգը։ Մինչ օրս որևէ նման թեկնածություն չի առաջադրվել։ Կենեդիի նախկին փաստաբան Արոն Սիրին հանրային հայտարարության մեջ նշել է, որ Արդարադատության նախարարությունն ու Սպիտակ տունն ամեն ինչ անում են կոմիտեի անգործությունը պահպանելու համար։