Բանակցությունները տապալվեցին՝ ժամկետը մոտենում է
Սպիտակ տան ճոխ սրահներում լարվածության մթնոլորտ էր։ Երկուշաբթի ուշ երեկոյան նախագահ Դոնալդ Թրամփը փակ դռների հետևում հանդիպում անցկացրեց փոխնախագահ ՋեյԴի Վենսի և երկու կուսակցությունների կոնգրեսական ղեկավարների հետ՝ փորձելով վերջին պահին համաձայնության գալ կառավարության ֆինանսավորումն ապահովելու համար։ Սակայն հանդիպումն ավարտվեց փակուղով, և այժմ ԱՄՆ-ն կանգնած է կառավարության մասամբ փակվելու շեմին։
Հոկտեմբերի 1-ի կեսգիշերին ժամկետը սպառվում է, և իրավիճակն ավելի լուրջ է, քան երբևէ։ Ֆինանսավորման համաձայնության բացակայությունը կարող է հանգեցնել հարյուր հազարավոր պետական ծառայողների հարկադիր արձակման, ազգային պարկերի փակման և կարևոր ծառայությունների խաթարման ամբողջ երկրում։ Սակայն այս փակուղու էպիկենտրոնում առողջապահության հարցն է։
Առողջապահական սուբսիդիաները՝ գլխավոր հակասության առանցքում
Հանդիպումից հետո փոխնախագահ Վենսը խոսեց կտրուկ ու բաց։ «Կարծում եմ՝ մենք գնում ենք դեպի կառավարության փակումը, քանի որ դեմոկրատները չեն անում ճիշտ քայլը»,– ասաց նա լրագրողներին՝ իր կողքին կանգնած Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Մայք Ջոնսոնն ու Սենատի մեծամասնության ղեկավար Ջոն Թունը։ Վենսն ընդգծեց, որ դեմոկրատները պահանջում են «անհեթեթ» արտոնություններ, այդ թվում՝ Օբամաքերի հարկային արտոնությունների մշտական երկարացում և առողջապահական սուբսիդիաների ավելացում ցածր եկամուտ ունեցող ամերիկացիների համար։ «Նրանք ցանկանում են հարյուր միլիարդավոր դոլարներ տրամադրել ապօրինի միգրանտների առողջապահության համար, այն դեպքում, երբ ամերիկացիները դժվարությամբ են վճարում իրենց բուժման համար»,– ընդգծեց Վենսը՝ ներկայացնելով հանրապետականների դիրքորոշումը, որ դեմոկրատների առաջարկը հակասում է հանրային տրամադրություններին։
Հանրապետականները հանդես են գալիս «մաքուր» կարճաժամկետ ֆինանսավորման փաթեթի օգտին, որը նախատեսում է կառավարության գործունեությունը շարունակել մինչև նոյեմբերի 21-ը՝ առանց քաղաքական հավելումների ու վիճահարույց ծախսերի (բացառությամբ օրենսդիրների անվտանգության ապահովման միջոցների)։ Նման նախագիծ արդեն անցել է Ներկայացուցիչների պալատում, սակայն Սենատում այն արգելափակվել է, որտեղ դեմոկրատները շարունակում են պաշտպանել առողջապահական և սոցիալական ծրագրերը։
Դեմոկրատները՝ Սենատի փոքրամասնության ղեկավար Չակ Շումերի և Ներկայացուցիչների պալատի փոքրամասնության ղեկավար Հակիմ Ջեֆրիսի գլխավորությամբ, կտրուկ հակադարձում են։ Նրանք մեղադրում են հանրապետականներին՝ առողջապահական կարևոր ծրագրերը կրճատելու համար՝ հղում անելով Թրամփի «Մեծ գեղեցիկ օրինագծին»։ Դեմոկրատները նաև զգուշացնում են, որ Առողջապահության ապահովագրության մասին օրենքի (ACA) արտոնությունների երկարաձգումը չապահովելու դեպքում, արդեն հաջորդ տարում միլիոնավոր ամերիկացիների համար ապահովագրության վճարները կբարձրանան։ «Մենք երբեք չենք աջակցի հանրապետականների կողմնակալ նախագծին, որը շարունակում է կրճատել ամերիկացիների առողջապահական իրավունքները»,– հայտարարեց Ջեֆրիսը՝ հանդիպումից հետո մամուլի ասուլիսում, ինչպես փոխանցում է Al Jazeera։
Միասնության ցուցադրություն՝ խոր տարաձայնությունների ներքո
Թեև հանրապետականները հանդես եկան միասնական՝ Վենսը, Ջոնսոնը, Թունը և Բյուջեի վարչության տնօրեն Ռաս Վոութը միասին հանդես եկան մամուլի առջև, սակայն ներքին հակասությունները խորն են։ Թունը դեմոկրատների մոտեցումը որակեց որպես «պատանդառություն»՝ նշելով, որ հանրապետականները պատրաստ են քննարկել ACA արտոնությունների հարցը, բայց միայն այն դեպքում, երբ կառավարության ֆինանսավորումը երաշխավորված կլինի։ «Մենք պատրաստ ենք քննարկել նրանց հարցերը, բայց այս պահին սա պարզապես առևանգում է»,– ասաց Թունը՝ ցուցադրելով հանրապետականների առաջարկած նախագիծը։
Դեմոկրատները իրավիճակը այլ կերպ են տեսնում։ Շումերը նշեց, որ, կարծես, առաջին անգամ նախագահ Թրամփը լրջորեն լսեց առողջապահության հետ կապված խնդիրները։ «Նրա դեմքից ու հայացքից զգացվեց, որ նա առաջին անգամ լսեց այս ամենը»,– ասաց Շումերը՝ ակնարկելով որոշակի հույսի նշույլ՝ ապագա փոխզիջման համար։ Սակայն նա պնդեց, որ առողջապահական հարցը պետք է լուծվի հենց հիմա, քանի որ «երբ ասում են՝ հետո, նշանակում է՝ երբեք»։
Կոնգրեսում շատերի համար այս փակուղին ոչ միայն քաղաքականության, այլ նաև կամքի ուժի փորձություն է։ Դեմոկրատները, լինելով փոքրամասնություն, կառավարական փակման սպառնալիքը դիտարկում են որպես ազդեցության եզակի լծակ՝ հանրապետականներից զիջումներ կորզելու համար։ Իսկ Սպիտակ տունն ու հանրապետական առաջնորդները իրենց հերթին մեղադրում են դեմոկրատներին՝ միլիոնավոր ամերիկացիների կյանքի ու բարեկեցության հաշվին քաղաքական խաղեր խաղալու մեջ։
Փակման մարդկային գինը
Եթե համաձայնություն չկայանա մինչև ժամկետի սպառումը, ազդեցությունը կլինի անմիջական և լայնածավալ։ Անհրաժեշտ ծառայությունների աշխատակիցները՝ օդային երթևեկության վերահսկիչներից մինչև սահմանապահներ, կշարունակեն աշխատել առանց վարձատրության, իսկ հարյուր հազարավոր ուրիշներ կհայտնվեն հարկադիր արձակման մեջ։ Ազգային պարկերն ու հուշարձանները կարող են փակվել։ Սննդի ու բնակարանային աջակցության ծրագրերը կբախվեն խափանումների։ Սպիտակ տունը նույնիսկ զգուշացրել է զանգվածային կրճատումների հնարավորության մասին, ինչը գերազանցում է սովորական հարկադիր արձակման չափանիշները։
Սովորական ամերիկացիների համար այս փակման սպառնալիքը պարզապես Վաշինգտոնի քաղաքական թատերականություն չէ, այլ իրական վտանգ իրենց ապրուստի և բարեկեցության համար։ Առողջապահության թեման, որը վաղուց արդեն անհանգստացնում է շատերին, դարձել է այս ճգնաժամի գլխավոր բախման կետը՝ երկու կողմն էլ իրար մեղադրելով մատչելիության ու հասանելիության վտանգի համար։
Քանի որ Սենատը պատրաստվում է նորից քվեարկել կարճաժամկետ ֆինանսավորման նախագծի վերաբերյալ, Սպիտակ տանը լարվածությունն ակնհայտ է։ Բոլորի մտքում նույն հարցն է՝ կկարողանա՞ն արդյոք օրենսդիրները ժամանակին փոխզիջում գտնել, որ կառավարությունը շարունակի գործել։
Այս փակուղին վկայում է, թե որքան խորն է Վաշինգտոնի պառակտումը՝ առողջապահության հարցի շուրջ։ Ոչ մի կողմ չի պատրաստվում զիջել, և կառավարության փակման սպառնալիքը ցույց է տալիս քաղաքական լծակների սահմանները՝ մարդկանց համար առաջացնելով իրական ու զգալի հետևանքներ, երբ փոխզիջումը անհասանելի է մնում։