Քաղաքական և տնտեսական բախման կետը
ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը (ԴՊՀ) կանգնած է չափազանց բարդ տնտեսական և քաղաքական ընտրության առջև։ Ֆինանսական շուկաները գրեթե լիակատար վստահությամբ կանխատեսում են բազային տոկոսադրույքի բարձրացում, ինչը կլինի առաջին նման քայլը վերջին երեք տարիների ընթացքում։ Ինչպես հաղորդում է CNN-ը, այս որոշումը չափազանց զգայուն իրավիճակ է ստեղծում ԴՊՀ նորանշանակ նախագահ Քևին Ուորշի համար, որին նախագահ Դոնալդ Թրամփն ընտրել էր հենց տոկոսադրույքները նվազեցնելու և վարկավորման ծախսերը կրճատելու ակնկալիքով։
Սպասվող որոշումը հստակորեն ի ցույց է դնում Սպիտակ տան և անկախ կենտրոնական բանկի միջև առկա տարաձայնությունները։ Նախագահ Թրամփը շարունակաբար պահանջում է նվազեցնել տոկոսադրույքները՝ տնտեսական աճը խթանելու համար՝ վերջերս կրկին պնդելով, որ ԱՄՆ-ն պետք է ունենա աշխարհում ամենացածր տոկոսադրույքները։ Սակայն, քանի որ գնաճը շարունակում է մնալ ԴՊՀ-ի սահմանած 2% թիրախային ցուցանիշից բարձր, իսկ Մերձավոր Արևելքում շարունակվող հակամարտությունը բարձրացնում է էներգակիրների գները, դրամավարկային քաղաքականություն մշակողները հակված են խստացման քայլերին:
Տնտեսության գերտաքացում և սպառողական ճնշումներ
Ուոլ Սթրիթն ակնկալում է, որ մինչև 2026 թվականի վերջ ԴՊՀ-ն տոկոսադրույքը կբարձրացնի երկու անգամ՝ այս ամիս և դեկտեմբերին։ Թեև մեկանգամյա բարձրացումը դժվար թե լուրջ վնաս հասցնի տնտեսությանը, վերլուծաբանները մտահոգված են երկարաժամկետ ազդեցությամբ, եթե գնաճը արագորեն չնվազի։ Տնտեսագետները նախազգուշացնում են, որ տոկոսադրույքների կտրուկ բարձրացումը կարող է դանդաղեցնել տնտեսությունը այնպիսի պահի, երբ այն արդեն իսկ թուլության նշաններ է ցույց տալիս:
Moody’s-ի գլխավոր տնտեսագետ Մարկ Զանդին սոցիալական ցանցերում նշել է, որ ԴՊՀ-ի կողմից քաղաքական սխալ թույլ տալու հավանականությունը բավականին մեծ է։ Ըստ նրա՝ գնաճն արագորեն նվազեցնելու համար դրամավարկային քաղաքականության չափազանց կոշտ խստացումը կարող է հանգեցնել զանգվածային կրճատումների, գործազրկության աճի և տնտեսական անկման բացասական շղթայի:
Ամերիկացի սպառողներն արդեն իսկ զգալի ֆինանսական ճնշումների են ենթարկվում։ Թեև օգոստոսին աշխատատեղերի աճը կտրուկ արագացել է, իսկ գործազրկության մակարդակը պահպանվել է ցածր՝ 4,1% մակարդակում, տնտեսության մյուս շարժիչները սկսել են դանդաղել։ Սպառողների վստահության ինդեքսը գտնվում է պատմական նվազագույնին մոտ արժեքներում, իսկ Նյու Յորքի ԴՊՀ-ի տվյալներով՝ ավելի ու ավելի շատ քաղաքացիներ ուշացնում են հիփոթեքային և ավտովարկերի վճարումները:
Պարտատոմսերի շուկան և արհեստական բանականության գործոնը
Դեռևս մինչև ԴՊՀ-ի պաշտոնական որոշումը, պարտատոմսերի շուկան արդեն սկսել է թանկացնել վարկավորումը։ ԱՄՆ 10-ամյա պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը երեքշաբթի օրը գերազանցել է 5%-ը՝ հասնելով 2007 թվականից ի վեր ամենաբարձր մակարդակին։ Սա ինքնաբերաբար բարձրացնում է հիփոթեքի և բիզնես վարկերի տոկոսադրույքները՝ լրացուցիչ բեռ դառնալով տնային տնտեսությունների համար։
Միևնույն ժամանակ, տնտեսական աճի զգալի մասը վերջին շրջանում ապահովվել է արհեստական բանականության (ԱԲ) ոլորտում իրականացվող հսկայական ներդրումների հաշվին, որոնց մի մասը ֆինանսավորվում է վարկային միջոցներով։ Allianz Trade-ի մակրոտնտեսական հետազոտությունների ղեկավար Բյորն Գրիսբախը նշում է, որ թեև մեկ կամ երկու տոկոսադրույքի բարձրացումը չի հանգեցնի աշխատաշուկայի կտրուկ անկման, սակայն ԱԲ ոլորտում ներդրումային բումի հնարավոր դանդաղումը կարող է էապես մեծացնել տնտեսական ռիսկերը: