Nature հեղինակավոր հանդեսում հրապարակված նոր հետազոտությունը հիմնովին փոխում է պատկերացումները վարակիչ հիվանդությունների ծագման վերաբերյալ։ Օքսֆորդի համալսարանի գենոմիկայի մասնագետ Ռուայրի Մաքլեոդի գլխավորած թիմը Սիբիրի Անգարա գետի ավազանում գտնվող չորս նախապատմական գերեզմանոցներից հայտնաբերել է Yersinia pestis բակտերիայի հետքեր՝ մոտ 5500 տարվա հնությամբ։ Այս հայտնագործությունը հերքում է այն տեսությունը, թե ժանտախտի համաճարակները պահանջում էին բնակչության բարձր խտություն և նստակյաց գյուղատնտեսություն։
Հետազոտողները վերլուծել են 46 կմախքների ԴՆԹ-ն, որոնցից 18-ի մոտ հայտնաբերվել է ժանտախտի հարուցիչը։ Մինչ այժմ ընդունված էր համարել, որ վարակը տարածվել է միայն նեոլիթյան դարաշրջանի գյուղատնտեսական բնակավայրերում, որտեղ մարդիկ ապրում էին ընտանի կենդանիների և կրծողների հետ կողք կողքի։ Սակայն այս սիբիրյան որսորդ-հավաքչական համայնքները, որոնք մշտապես տեղաշարժվում էին, ցույց են տալիս, որ հիվանդությունը կարող էր ավերիչ լինել նույնիսկ փոքր և մեկուսացված խմբերում։
Համաճարակաբանական վերլուծություն
Գիտնականները կարծում են, որ հնագույն մարդիկ վարակվել են մարմոտների հետ անմիջական շփման միջոցով, որոնք տարածաշրջանում սննդի հիմնական աղբյուր էին։ Հետաքրքիր է, որ այս հնագույն շտամը չի ունեցել այն գենը, որը ժամանակակից ժանտախտին թույլ է տալիս գոյատևել լվերի օրգանիզմում։ Սա ենթադրում է, որ վարակի փոխանցման մեխանիզմը եղել է կենդանուց մարդուն կամ մարդուց մարդուն անմիջական ճանապարհով։
«Մենք տեսնում ենք ընտանեկան խմբերի ախտահարում, ինչը վկայում է մարդուց մարդուն վարակի փոխանցման մասին», – նշում է Մաքլեոդը։ Զոհերի թվում եղել են մեծ թվով երեխաներ (8-ից 11 տարեկան), ինչը ցույց է տալիս հիվանդության ծանր ընթացքը։ Բայկալ լճի մերձակայքում հայտնաբերված այս գերեզմանոցները, որոնք տասնամյակներ շարունակ հանելուկ էին հնագետների համար, այժմ ստացել են իրենց գիտական բացատրությունը։ Այս բացահայտումը ոչ միայն փոխում է հիվանդության ժամանակագրությունը, այլև հաստատում է, որ մարդկությունը ժանտախտի հետ առնչվել է շատ ավելի վաղ, քան ենթադրվում էր՝ մինչև քաղաքակրթությունների ձևավորումը։