fbpx
Աշխարհ

12:40 3/8/2019

Եթե ես չցանկանամ Չիլիում անգամ մեկ տերև չի շարժվի. բռնապետ Ավգուստո Պինոչետիի մասին

Իշխանավարման տարիներին նա հաճախ նշում էր «Եթե ես չցանկանամ Չիլիում անգամ մեկ տերև չի շարժվի»: Նկարում պատկերված է Հարավային Ամերիկայի ամենասարսափելի բռնապետերից մեկը՝ Ավգուստո Պինոչետը: Չիլիի ռազմական բռնապետ գեներալ Պինոչետը ծնվել է 1915թ. նոյեմբերի 25-ին չիլիական Վալպարասիոյում: Տասնյոթ տարեկան հասակում Պինոչետը սկսել է ռազմական արվեստով զբաղվել: 1930-ականներին նա արդեն իսկ սպայական կոչումներ ուներ:

Հարկ է նշել, որ Պինոչետը Երրորդ Ռեյխի և անձամբ Ֆյուրերի մեծ երկրպագուն էր և ընդունում էր բռնապետական կառավարման կոնցեպցիան: 1948թ. Պինոչետն ընդունվեց հետևակային ակադեմիա, որը հիմնադրվել էր գերմանացիների հետ համագործակցության արդյունքում: Ավարտելով ուսումն ակադեմիայում, Պինոչետը ծառայության անցավ չիլիական բանակում: 1956թ. նա ուղևորվեց Էկվադոր: Մեկ տարի անց նա վերադարձավ Չիլի և շարունակեց ծառայությունը: 1968թ. Պինոչետը ստացավ գեներալի կոչում, ինչպես նաև դարձավ Տագարասա նահանգի նահանգապետ: 1970թ. աշնանը Չիլիում ժողովրդավարական ընտրությունների միջոցով իշխանության եկավ Սալվադոր Ալյենդեն: Պինոչետը, ով Ալյենդեի վաղեմի ընկերն էր, նոր իշխանության մեջ բարձր ռազմական պաշտոններ սկսեց զբաղեցնել: Մասնավորապես, 1972թ. նա ցամաքային զորքերի հրամանատարն էր:

Մեկ տարի անց Պինոչետը կարողացավ իր պաշտոնից հեռացնել բանակի հրամանատար Կառլ Պրատսին: Հետագայում Պրատսն իր հուշերում գրում էր, որ իր հեռանալը ռազմական հեղաշրջման նախօրյակին դավաճանական քայլ էր: Ալյենդեի քաղաքականության հետևանքով չիլիական տնտեսությունը կրախի եզրին հայտնվեց: Իրավիճակից անմիջապես օգտվեցին զինվորականները: 1973թ. ամռանը տեղի ունեցավ պուտչի առաջին փորձը, երբ տանկերը գնդակոծեցին նախագահական նստավայրը: Այն, սակայն, անհաջողությամբ պսակվեց: 1973թ. սեպտեմբերի 11-ին գեներալ Պինոչետը ռազմական հեղաշրջում կազմակերպեց: Այդ օրն առավոտյան չիլիական զինվորական կորպուսների ռադիոկապերում լսվեց հետևյալ արտահայտությունը. «Սանտիագոյում անձրև է տեղում»: Դա ռազմական հեղաշրջման մեկնարկի ազդանշանն էր: Ռազմական հեղաշրջմանը մասնակցել են տարբեր զինվորական ստորաբաժանումներ, գումարած օդուժը: Ռազմական հեղաշրջման արդյունքում «Լա Մոնեդա» նախագահական նստավայրում սպանվեց Այլենդեն, ով կտրականապես հրաժարվում էր հանձնվել:

Այսպիսով իշխանության եկավ Պինոչետը: Իշխանության գալուց հետո Պինոչետը հայտարարեց, որ երկիրը կարգի բերելուց հետո զինվորականությունը կվերադառնա զորանոցներ և երկիրը կրկին ժողովրդավարական ուղու վրա կդրվի: Իրականում, ինչպես զենքի ուժով իշխանության եկած ցանկացած բռնապետի պարագայում, այնպես էլ Պինոչետի դեպքում, այդ խոստումներն առաջին իսկ օրվանից հօդս ցնդեցին: Իշխանության առաջին իսկ օրերից Պինոչետը հայտարարեց «Ներքին պատերազմական» դրության մասին: Սկզբնական շրջանում բանտեր նետվեցին կամ ոչնչացվեցին ռազմական հեղաշրջումը չպաշտպանած զինվորականները: Նրանց թիվը հազարների էր հասնում: Այնուհետև բռնաճնշումների սկսեցին ենթարկվել քաղաքական ընդդիմադիրներն ու սովորական մարդիկ:

Մարդկանց գնդակարահում էին մայրաքաղաք Սանտիագոյի մարզադաշտում: 1974 թվականին Պինոչետն օրենք ընդունեց այն մասին, որ այդուհետ ինքն է իշխանության բարձրագույն կրողն ու օժտված է անսահմանափակ լիազորություններով: 1974թ. ստեղծվեց երկրի գաղտնի ոստիկանությունը, որի գործառույթը քաղաքական ընդդիմադիրների հայտնաբերումն և ոչնչացումն էր: Դա «DINA» կոչվող հատուկ ծառայությունն էր, որը Պինոչետի ռեժիմի հակառակորդներին կարողանում էր անգամ արտասահմանում ոչնչացնել: Տարբեր տվյալներով՝ գաղտնի ոստիկանության մեկուսարաններում տանջամահ էր արվել մինչև 30 հազար մարդ: Հետագայում իշխանափոխությունից հետո նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսվեց որը ձգվեց երկար տարիներ: 2006թ. ռազմական բռնապետը մահացավ հիվանդանոցում:

Հեղինակ՝ Դավիթ Ֆիդանյան

#մասնագիտականԻշխանավարման տարիներին նա հաճախ նշում էր «Եթե ես չցանկանամ Չիլիում անգամ մեկ տերև չի շարժվի»: Նկարում…

Geplaatst door David Fidanyan op Vrijdag 2 augustus 2019

Վերեվ