ՆՅՈՒ ՅՈՐՔ (Azat TV) – ԱՄՆ դաշնային դատավորը երկուշաբթի՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, վճռել է, որ Թրամփի վարչակազմն ապօրինի և հակասահմանադրական կերպով է հեռացրել դաշնային դատախազ Մորին Կոմիին 2025 թվականի հուլիսին, ինչպես հաղորդում է BBC-ն: Մանհեթենի դաշնային շրջանային դատավոր Ջեսի Ֆուրմանը մերժել է գործադիր իշխանության լայնածավալ տեսությունը՝ նշելով, որ աշխատանքից ազատումը խախտել է քաղաքացիական ծառայության կանոնները, դատավարական նորմերը և իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը: Դատարանը պահանջել է հետադարձ ուժով վերականգնել նրան պաշտոնում և վճարել աշխատավարձը մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը, երբ նա անցել էր մասնավոր հատված:
Բարձրաստիճան դատական այս գործը հարուցվել էր Մորին Կոմիի՝ ՀԴԲ նախկին տնօրեն Ջեյմս Կոմիի դստեր կողմից ներկայացված հայցի հիման վրա, ով պնդում էր, որ իրեն անօրինական կերպով են հեռացրել Նյու Նյուդորքի հարավային շրջանի դատախազությունից: Իր 55-էջանոց որոշման մեջ դատավոր Ֆուրմանն ընդգծել է, որ թեև գլխավոր դատախազն իրավասություն ունի ազատելու դաշնային դատախազներին, այդ գործընթացը պետք է իրականացվի խիստ ընթացակարգերով և հիմնավոր պատճառներով:
Դատական անդրադարձ գործադիր իշխանության լիազորություններին
Դատավոր Ֆուրմանը կտրուկ մերժել է Արդարադատության նախարարության փաստարկները, որոնք հիմնված էին Սահմանադրության II հոդվածով նախագահական լայն լիազորությունների վրա: Դատարանն արձանագրել է, որ դաշնային դատախազները գործում են այնպիսի իրավական շրջանակներում, որոնք պաշտպանում են կարիերայի քաղաքացիական ծառայողներին քաղաքական դրդապատճառներով հետապնդումներից: CNBC TV18-ի տվյալներով՝ դատավճիռն ուղղակիորեն վիճարկել է վարչակազմի կադրային քաղաքականությունը դաշնային իրավապահ համակարգում:
Որպես դաշնային դատախազ աշխատելիս Մորին Կոմին վարել է երկրի ամենաբարդ և բարձր հնչեղություն ունեցող քրեական գործերից մի քանիսը: Նրա գործերի թվում են եղել սեռական բնույթի հանցագործություններ կատարած Ջեֆրի Էպշեյնի, նրա գործընկեր Գիսլեյն Մաքսվելի և հիփ-հոփ մագնատ Շոն «Դիդի» Քոմբսի դեմ հարուցված մեղադրանքները: Դատարանը նշել է, որ նա իր պաշտոնավարման ընթացքում անընդհատ ստացել է բարձր գնահատականներ իր վերադասներից և գործընկերներից:
Իրավական հետևանքները և նախարարության արձագանքը
Դատարանի որոշման հրապարակումից հետո ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը հայտարարել է վճիռը վերաքննարկելու մտադրության մասին: Նախարարության խոսնակը հայտնել է BBC-ին, որ վարչակազմը համաձայն չէ դատավոր Ֆուրմանի եզրակացությունների հետ և «ժամանակին կբողոքարկի որոշումը»։ Քանի որ Կոմին 2025 թվականի դեկտեմբերին արդեն ընդունվել էր մասնավոր աշխատանքի, դատարանի վերականգնման որոշումն ուղեկցվում է ֆինանսական և վարչական փոխհատուցման պահանջներով՝ ներառելով աշխատավարձի վճարումը 2025 թվականի հուլիսից մինչև նրա հեռանալը:
Կոմիի փաստաբանական թիմը դատավճիռը որակել է որպես կարևոր հաղթանակ օրենքի գերակայության համար: BBC-ին տրված պաշտոնական հայտարարության մեջ նրա փաստաբանները նշել են. «Այս դժվարությամբ ձեռք բերված հաղթանակը պատկանում է տիկին Կոմիին, բոլոր քաղաքացիական ծառայողներին և օրենքի գերակայության համար պայքարողներին»: