Ասադի օրոք Սիրիայում կառուցվող ռեակտորը նախատեսված է եղել միջուկային զենքի համար. ՄԱԳԱՏԷ

Տեխնիկական բնութագիրը և միջուկային սպառնալիքը

ՄԱԳԱՏԷ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսին Վիեննայում հայտարարել է, որ Սիրիայում՝ Բաշար Ասադի իշխանության օրոք կառուցվող միջուկային ռեակտորը նախատեսված է եղել միջուկային զենքի համար անհրաժեշտ նյութերի արտադրության համար։ Գրոսիի խոսքով՝ ռեակտորի տեխնիկական կառուցվածքը «շատ արդյունավետ է եղել այնպիսի նյութեր ստանալու համար, որոնք կարող էին անմիջապես օգտագործվել միջուկային զենքի պատրաստման գործընթացում»։

Այս բացահայտումը հաջորդել է ՄԱԳԱՏԷ-ի տեսուչների կողմից Սիրիայում իրականացված վերջին ստուգումներին։ Տեսուչներն այցելել են ինչպես Դեյր էլ-Զորի նահանգում գտնվող ավերված ռեակտորի տարածք, այնպես էլ մեկ այլ՝ նախկինում չհայտարարված օբյեկտ։

Ուրանի հայտնաբերումը և տեսչական ստուգումները

2024 թվականի դեկտեմբերին Ասադի ռեժիմի տապալումից հետո, Սիրիայի նոր կառավարությունը ՄԱԳԱՏԷ-ին հասանելիություն է տրամադրել կասկածելի օբյեկտներին։ Ինչպես հաղորդում է The Associated Press-ը, օգոստոսյան այցի ընթացքում տեսուչները հայտնաբերել են շուրջ 73 տոննա բնական ուրան՝ վառելիքային ձողերի տեսքով։

Գրոսին նշել է, որ տեսուչները ստիպված են եղել հաղթահարել դժվարանցանելի ուղիներ և ավերված պատեր, որպեսզի հասնեն պահեստավորված նյութերին։ Ներկայումս հայտնաբերված ուրանը գտնվում է ՄԱԳԱՏԷ-ի վերահսկողության տակ, իսկ օբյեկտում տեղադրվել են տեսախցիկներ՝ հետագա անվտանգությունն ապահովելու համար։

Պատմական համատեքստը

AFP-ի տվյալներով՝ Դեյր էլ-Զորի ռեակտորը, որը 18 տարի փակ էր, 2007 թվականին ենթարկվել է իսրայելական գաղտնի օդային հարվածի։ Թեև Ասադի կառավարությունը տարիներ շարունակ հերքում էր գաղտնի միջուկային ծրագրի առկայությունը, ստուգումները հաստատել են, որ ռեակտորը գրեթե ավարտված վիճակում է եղել։ ՄԱԳԱՏԷ-ն շարունակում է համագործակցությունը Սիրիայի իշխանությունների հետ՝ նյութերի անվտանգ պահպանումն ապահովելու համար։