Քնեսեթի նոր խոսնակը՝ իշխանական ճգնաժամի ֆոնին
2026 թվականի նոյեմբերի 17-ին Իսրայելի օրենսդիր մարմինը՝ Քնեսեթը, ընտրեց նոր խոսնակ. 66 կողմ և 52 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ այդ պաշտոնը ստանձնեց Գադի Այզենկոտի «Յաշար» կուսակցության ներկայացուցիչ Մաթան Կահանան։ Այս ընտրությունը, որը փոխարինեց «Լիկուդ» կուսակցության անդամ Ամիր Օհանային, կարևորագույն քաղաքական հաղթանակ է ընդդիմադիր այն ճամբարի համար, որը ձգտում է իշխանությունից հեռացնել վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին։ Քվեարկությունը տեղի ունեցավ Նեթանյահուի դաշնակիցների կողմից իրականացված վեցժամյա ֆիլիբուստերից հետո, ինչը ցույց է տալիս Իսրայելի խորհրդարանում տիրող լարված մթնոլորտը։
Ինչպես հաղորդում է Worthy News-ը, այս քայլը թույլ է տալիս ընդդիմությանը, որին Իսրայելի նախագահ Իցհակ Հերցոգը հանձնարարել է ձևավորել նոր կառավարություն, վերահսկողություն սահմանել խորհրդարանական օրակարգի նկատմամբ։ Թեև Նեթանյահուն շարունակում է պաշտոնավարել որպես վարչապետի պաշտոնակատար, Քնեսեթի նոր ղեկավարությունը նրանց հնարավորություն է տալիս շրջանցել գործադիր իշխանության կողմից սահմանված օրենսդրական արգելափակումները։ Խոսնակի պաշտոնը, լինելով Քնեսեթի նախագահության ղեկավար, որոշիչ դեր է խաղում այն հարցում, թե որ օրինագծերը և երբ պետք է քննարկվեն լիագումար նիստերում։
Օրենսդրական հնարավորություններն ու մարտահրավերները
Ընդդիմադիր բլոկը նպատակ ունի այս գործիքի միջոցով առաջ մղել մի շարք նախաձեռնություններ, որոնց Նեթանյահուն նախկինում կտրականապես դեմ էր։ Դրանց թվում են 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ի ՀԱՄԱՍ-ի հարձակումների հետաքննության անկախ հանձնաժողովի ստեղծումը, վարչապետների պաշտոնավարման ժամկետների սահմանափակումը և դատական բարեփոխումների վերանայումը։ Քնեսեթի խոսնակը՝ որպես օրենսդիր մարմնի ղեկավար, ունի լիազորություններ վերահսկելու նաև բյուջետային և վարչական հարցերը, ինչպես նաև կարգավորելու օրենսդրական գործընթացները՝ անկախ գործադիր իշխանության կամքից։
Մաթան Կահանան իր առաջին ելույթում ընդգծել է, որ մտադիր է լինել Իսրայելի բոլոր քաղաքացիների խոսնակը՝ անկախ կրոնից կամ ռասայից։ Այնուամենայնիվ, օրենքների ընդունման համար անհրաժեշտ կլինի հաղթահարել խորհրդարանական հանձնաժողովների ընթացակարգերը և պահպանել 66 ձայնանոց փխրուն մեծամասնությունը։ Յուրաքանչյուր օրինագիծ պետք է անցնի համապատասխան ընթերցումներ, և խոսնակի իշխանությունը սահմանափակված է խորհրդարանի կանոնակարգով, ինչը նշանակում է, որ քաղաքական պայքարը տեղափոխվելու է հանձնաժողովների դահլիճներ։
Արաբական կուսակցությունների դերը և քաղաքական հեռանկարները
Արաբական «Ռաամ» և «Միացյալ ցուցակ» կուսակցությունների մասնակցությունը Կահանայի ընտրությանը վկայում է Իսրայելի քաղաքական դաշտում տեղի ունեցող փոփոխությունների մասին։ Գադի Այզենկոտը պնդում է, որ արաբական ուժերը պետք է հավասար իրավունքներ ունենան խորհրդարանական գործընթացներում, ինչը սուր քննադատության է արժանացել Նեթանյահուի աջակիցների կողմից։ Չնայած այս համագործակցությանը, կառավարության ձևավորումը մնում է բարդ խնդիր, քանի որ կողմերի միջև առկա են հիմնարար տարաձայնություններ պետության բնույթի և ՀԱՄԱՍ-ի նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ։
Խոսնակի ընտրությունը ցույց տվեց, որ ընդդիմությունը կարող է հասնել համաձայնության նույնիսկ այնպիսի հարցերում, որոնք պահանջում են փոխզիջումներ։ Օրինակ, քվեարկությանը նախորդած բանակցությունների արդյունքում ընդդիմադիրները համաձայնել են հետաձգել նախորդ Քնեսեթի օրենքների չեղարկումը մինչև հաջորդ շաբաթ, ինչը վկայում է քաղաքական իրավիճակի անկայունության մասին։ Առաջիկա շաբաթները վճռորոշ կլինեն Իսրայելի համար, քանի որ քաղաքական ուժերը պետք է որոշեն՝ արդյոք հնարավոր է ձևավորել կայուն կառավարություն, թե՞ Քնեսեթը կդառնա անվերջանալի քաղաքական հակամարտությունների հարթակ։ Կահանայի ընտրությունը, փաստացի, ստեղծել է նոր իրողություն, որտեղ Նեթանյահուի վարչակազմը ստիպված է լինելու հաշվի նստել խորհրդարանական մեծամասնության հետ, որը այլևս իր վերահսկողության տակ չէ։ Այս գործընթացը հստակեցնում է, որ Քնեսեթի անկախությունը Իսրայելի ժողովրդավարական համակարգի կարևորագույն հենասյուներից է։
Հրապարակման աղբյուր: worthynews.com.

