ՆԱՏՕ-ի Անկարայի գագաթնաժողովը. Պաշտպանական արդյունաբերության նոր օրակարգը
Հուլիսի 7-8-ը Անկարայում մեկնարկել է ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովը, որին մասնակցում են դաշինքի 32 անդամ երկրների ղեկավարները, այդ թվում՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը։ Այս տարվա հանդիպումը կենտրոնացած է դաշինքի պաշտպանական ռազմավարության հիմնարար վերակառուցման և պաշտպանական ծախսերի ավելացման վրա։ Ըստ սահմանված նպատակների՝ անդամ երկրները պետք է մինչև 2035 թվականը պաշտպանական ծախսերը հասցնեն ՀՆԱ-ի 5%-ին՝ որից 3,5%-ը կուղղվի հիմնական պաշտպանությանը, իսկ 1,5%-ը՝ կիբերանվտանգությանն ու ենթակառուցվածքներին։
Գագաթնաժողովի շրջանակներում անցկացվող ՆԱՏՕ-ի պաշտպանական արդյունաբերության ֆորումը (NSDIF) նպատակ ունի խթանելու զենքի արտադրության տեղայնացումը։ Ըստ Reuters-ի տվյալների՝ եվրոպական դաշնակիցներն ու Կանադան 2025 թվականին արդեն իսկ ավելացրել են պաշտպանական ներդրումները 139 միլիարդ դոլարով։ Թուրքիան, որպես հյուրընկալող երկիր, օգտագործում է այս հարթակը՝ առաջ մղելու SAMP/T հրթիռային համակարգերի ձեռքբերման և F-35 կործանիչների ծրագրին վերադառնալու իր օրակարգը։
Ուկրաինային աջակցություն և անվտանգության մարտահրավերներ
Անկարայում քննարկվում է նաև Ուկրաինային ռազմական աջակցության շարունակականությունը։ Նախատեսվում է 2026 թվականի համար հատկացնել 70 միլիարդ եվրոյի օգնություն՝ սպառազինության և վերապատրաստման տեսքով։ Բացի այդ, Ուկրաինան նախատեսում է մինչև տարեվերջ պաշտպանական խոշոր պայմանագրեր կնքել առնվազն յոթ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հետ։
Վերլուծաբանները նշում են, որ այս գագաթնաժողովը նշանավորում է անցում դեպի «ինդուստրիալ պաշտպանության» մոդելի։ Մինչ պաշտոնական Անկարան և Վաշինգտոնը շեշտում են սպառազինությունների արդիականացման անհրաժեշտությունը, հասարակական շրջանակներում հնչում են մտահոգություններ այն մասին, որ ռազմական բյուջեների կտրուկ ավելացումը կարող է սոցիալական ծախսերի կրճատման պատճառ դառնալ։ Գագաթնաժողովի հաջողությունը կախված կլինի նրանից, թե որքանով դաշինքին կհաջողվի հավասարակշռել ռազմական կարողությունների ընդլայնումը անդամ երկրների տնտեսական կայունության հետ։