Կատարը տարածաշրջանային անվտանգության նոր ճարտարապետության կոչ է անում
Նյու Յորքում ընթացող ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 2026 թվականի նստաշրջանում Կատարի էմիր շեյխ Թամիմ բին Համադ Ալ Թանին նախազգուշացրել է, որ Պարսից ծոցի տարածաշրջանն անցնում է իր պատմության ամենավտանգավոր փուլերից մեկը՝ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմի պատճառով։ ՄԱԿ-ի լրատվական ծառայության փոխանցմամբ՝ էմիրը կոչ է արել անհապաղ ստեղծել տարածաշրջանային կոլեկտիվ անվտանգության համակարգ՝ ընդգծելով, որ նման կառույցի բացակայությունը սնուցում է ներկայիս ճգնաժամը։
Էմիրի ելույթի առանցքում Հորմուզի նեղուցի վերաբացումն էր՝ գլոբալ էներգետիկ անվտանգության ապահովման համար։ Ըստ The New Arab-ի՝ Կատարի առաջնորդը շեշտել է, որ դիվանագիտական լուծումներից երկարատև հրաժարումը հանգեցրել է էներգետիկ երթուղիների խաթարմանը, և որ տարածաշրջանային բարօրությունը հնարավոր չէ առանց կայուն անվտանգային միջավայրի։
Դիվանագիտական առաջնահերթություններ և հումանիտար խնդիրներ
Շեյխ Թամիմը Գազայում տեղի ունեցող իրադարձությունները որակել է որպես «ցեղասպանություն՝ բառի բուն իմաստով»՝ քննադատելով միջազգային հանրությանը պաղեստինյան հարցն անտեսելու համար։ Նրա այս հայտարարությունը հնչել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ելույթից անմիջապես հետո, որտեղ վերջինս սպառնացել է Իրանին «ոչնչացմամբ», թեև նշել է նաև դիվանագիտական հնարավորությունների մասին, հաղորդում է Al Jazeera-ն։
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում Կատարը շարունակում է ակտիվ դիվանագիտությունը։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ կողմերը քննարկել են էներգետիկ անվտանգության հարցեր, այդ թվում՝ բնական գազի և նավթի մատակարարումների դիվերսիֆիկացումը։ Կատարի էմիրը նաև վերահաստատել է աջակցությունը Սիրիայի, Սուդանի և Լիբանանի պետական ինստիտուտներին՝ ընդգծելով Լիբանանի ինքնիշխանության պահպանման և ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 1701 բանաձևի կատարման անհրաժեշտությունը։
Դիտարկելու հարցեր
Ի՞նչ է ենթադրում «կոլեկտիվ անվտանգության համակարգը» Պարսից ծոցում։
Էմիրը հստակ կանոնադրություն չի ներկայացրել, սակայն առաջարկել է այն որպես արտաքին ռազմական զսպմանը փոխարինող մեխանիզմ՝ հիմնված տարածաշրջանային երկխոսության վրա։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Համակարգի կառուցվածքը, անդամների կազմը և գործադիր մեխանիզմները դեռևս անորոշ են։
Ինչպե՞ս են Կատարի էներգետիկ շահերն ազդում նրա դիվանագիտական դիրքորոշման վրա։
Կատարը իր հեղուկացված գազի արտահանման համար կախված է Հորմուզի նեղուցից, ուստի տարածաշրջանային անկայունությունը անմիջականորեն ազդում է նրա տնտեսության վրա։
Ի՞նչն է դեռ անորոշ։ Իրանի կամ ԱՄՆ-ի քաղաքականության վրա Կատարի ազդեցության իրական չափը՝ երթուղիների անվտանգությունը երաշխավորելու հարցում, անորոշ է։
Դիտանկյուններ
Դոհայի պրագմատիկ չեզոքությունը vs Վաշինգտոնի ռազմակենտրոն մոտեցումը
Դիտանկյուն
Դոհայի պրագմատիկ չեզոքությունը
Կատարը կոլեկտիվ անվտանգության համակարգի իր կոչը ներկայացնում է որպես էներգետիկ ուղիները պաշտպանելու պրագմատիկ անհրաժեշտություն։ Հանդես գալով որպես միջնորդ՝ Դոհան ձգտում է կանխել առևտրային փլուզումը, թեև այս մոտեցումը կարող է լարել հարաբերությունները Վաշինգտոնի հետ, եթե այն ընկալվի որպես Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական ճնշումը թուլացնող քայլ։
Վաշինգտոնի ռազմակենտրոն մոտեցումը
ԱՄՆ վարչակազմը կենտրոնացած է Իրանի վրա ճնշում գործադրելու և ռազմական սպառնալիքների վրա։ Սա վկայում է միակողմանի կամ կոալիցիոն ուժային մեթոդների նախապատվության մասին, որոնք Վաշինգտոնը կարող է ավելի արդյունավետ համարել, քան տարածաշրջանային անվտանգության նոր կառույցները։
Նախագահ Թրամփը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում պաշտպանել է Իրանի դեմ իր ռազմական գործողությունները՝ ներքին քաղաքական ճնշումների և լրատվամիջոցների հետ լարվածության ֆոնին:
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ՄԱԿ-ի 81-րդ նստաշրջանում կոչ է արել բարեփոխել կառույցը՝ Իսրայելի գործողությունները որակելով «ցեղասպան մտածելակերպ»։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ելույթ է ունեցել ՄԱԿ-ի 81-րդ Գլխավոր ասամբլեայում՝ հավասարակշռելով Իրանի հանդեպ սպառնալիքներն ու դիվանագիտական հնարավորությունները։
}// Handle language redirects
const langLink = e.target.closest(".azat-switcher-item a");
if (langLink) {
e.preventDefault();
e.stopPropagation();const origin = window.location.origin;
const path = window.location.pathname;
const lang = langLink.getAttribute("data-lang");// Determine current active language of the page:
let currentLang = "am";
if (path.startsWith("/en/") || path === "/en") {
currentLang = "en";
} else if (path.startsWith("/ru/") || path === "/ru") {
currentLang = "ru";
}let newPath = path;if (currentLang === "en" && lang === "ru") {
newPath = path.replace("/en/", "/ru/");
} else if (currentLang === "ru" && lang === "en") {
newPath = path.replace("/ru/", "/en/");
} else if (currentLang === "en" && lang === "am") {
newPath = path.replace("/en/", "/");
} else if (currentLang === "ru" && lang === "am") {
newPath = path.replace("/ru/", "/");
} else if (currentLang === "am" && lang === "en") {
newPath = "/en" + path;
} else if (currentLang === "am" && lang === "ru") {
newPath = "/ru" + path;
}window.location.href = origin + newPath;
}
});
})();
