1973 թվականի մարտի 27-ին Լոս Անջելեսի «Դորոթի Չանդլեր» համերգասրահում նկարահանված այս պատմական լուսանկարում 26-ամյա ապաչի ակտիվիստ և դերասանուհի Սաչին «Փոքր Փետուրը» (Sacheen Littlefeather) կանգնած է «Օսկարի» 45-րդ մրցանակաբաշխության ամբիոնի մոտ: Ավանդական եղջերվաքաղի կաշվե զգեստով, ուսերին իջնող մուգ մազերով երիտասարդ կինը աջ ափը առաջ է պարզել՝ մեղմորեն, բայց վճռականորեն մերժելով իրեն մոտեցվող ոսկեզօծ արձանիկը: Հոլիվուդյան շքեղության, սմոքինգների և երեկոյան զգեստների ֆոնին նրա հանդարտ կեցվածքը և պարզ ժեստը կտրուկ հակադրվում են դահլիճում տիրող լարվածությանը: Այս լուսանկարը ֆիքսեց ամերիկյան կինոարտադրության և բնիկ ժողովուրդների իրավունքների պայքարի աննախադեպ բախումը՝ առաջադրելով հարց, թե ինչը ստիպեց երիտասարդ կնոջը կանգնել միլիոնավոր հանդիսատեսի առջև և հրաժարվել կինոաշխարհի ամենաբարձր պատվից:
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Կադրի կենտրոնում Սաչին Փոքր Փետուրն է՝ լուսավորված բեմի ամբիոնի մոտ: Ձախ ձեռքում նա պահում է Մարլոն Բրանդոյի պատրաստած 15 էջանոց ճառի մեքենագիր թերթիկները, որոնք արտադրիչ Հովարդ Քոխի դրած 60 վայրկյանի սահմանափակման պատճառով չէր կարող ամբողջությամբ ընթերցել: Նրա աջ ձեռքը բարձրացված է դեպի հաղորդավար Ռոջեր Մուրը, ով ձեռքում պահում է «Լավագույն դերասան» անվանակարգի ծանր արձանիկը: Սաչինի ավանդական ասեղնագործված կաշվե զգեստը կտրուկ առանձնանում է բեմում գտնվող Ռոջեր Մուրի և Լիվ Ուլմանի դասական հագուստից: Լուսավորությունը ընդգծում է նրա հանգիստ, բայց հաստատակամ դեմքի արտահայտությունը լարվածությամբ, սուլոցներով և հազվադեպ ծափահարություններով լեցուն դահլիճում:
Լուսանկարի ետևում կանգնած պահը
Երբ հայտարարվեց, որ «Կնքահայրը» ֆիլմում Վիտո Կորլեոնեի դերի համար հաղթել է Մարլոն Բրանդոն, վերջինս դահլիճում չէր: Ամերիկյան հնդկացիների շարժմանն (AIM) աջակցող Բրանդոն խնդրել էր Սաչինին ներկայանալ իր անունից և հրաժարվել մրցանակից: Երբ Լիվ Ուլմանը կարդաց հաղթողի անունը, Սաչինը հանգիստ բարձրացավ բեմ: Մուրի կողմից արձանիկը մեկնելուն պես նա բարձրացրեց ձեռքը՝ ցույց տալով, որ չի թպրտալու դրան: Միկրոֆոնով նա հայտարարեց, որ Բրանդոն «մեծ ցավով չի կարող ընդունել այս բարձր մրցանակը»՝ ի նշան բողոքի կինոարդյունաբերության մեջ բնիկ ամերիկացիների նկատմամբ վատ վերաբերմունքի և Ուունդեդ Նիում ընթացող իրադարձությունների դեմ: Ձերբակալման սպառնալիքի տակ տրված ընդամենը 60 վայրկյանում նա հասցրեց հղել իր պատգամը ուղիղ եթերով հետևող 85 միլիոն հանդիսատեսին:
Լուսանկարիչը և ծագումնաբանությունը
Լուսանկարը ստացվել է NBC հեռուստաընկերության ուղիղ հեռարձակման կադրերից և միաժամանակ ֆիքսվել բեմի դիմաց գտնվող լրագրողական photo-pit-ում աշխատող լուսանկարիչների կողմից: Associated Press և United Press International գործակալությունների միջոցով այն տարածվեց ողջ աշխարհի մամուլի առաջին էջերում: Մրցանակաբաշխության ուժեղ արհեստական լուսավորության տակ արված այս լուսանկարը պահպանվել է որպես քաղաքական բողոքի պատմական վավերագիր, որտեղ կադրի անմիջականությունն ու իրական հույզերը գերազանցում են ցանկացած բեմադրված լուսանկար:
Պատմական համատեքստը
Բողոքի ակցիայի հիմնական պատճառը Հարավային Դակոտայում՝ Փայն Ռիջ ռեզերվացիայի Ուունդեդ Նի բնակավայրում ընթացող 71-օրյա զինված շրջափակումն էր: 1973 թվականի փետրվարից Ամերիկյան հնդկացիների շարժման ակտիվիստները գրավել էին տարածքը՝ պահանջելով ԱՄՆ կառավարությունից հարգել 19-րդ դարում կնքված պայմանագրերը: Ֆեդերալ իշխանությունների դրած տեղեկատվական շրջափակման պատճառով լրատվամիջոցները գրեթե չէին լուսաբանում դեպքերը: Բրանդոն և Սաչինը օգտագործեցին «Օսկարի» հսկայական լսարանը՝ լռության պատը ճեղքելու համար: Ետբնաբեմում իրավիճակը ծայրահանդիճան լարված էր. հայտնի դերասան Ջոն Ուեյնին անվտանգության վեց աշխատակիցներ էին պահում, որպեսզի նա հարձակում չգործեր Սաչինի վրա, իսկ դահլիճից լսվում էին ռասիստական վանկարկումներ:
Ինչու է դա կարևոր մինչ օրս
Այս 60-վայրկյանանոց ելույթից հետո Սաչին Փոքր Փետուրը ենթարկվեց դաժան հետապնդումների: Հոլիվուդը նրան փաստացի ներառեց «սև ցուցակում»՝ զրկելով դերեր ստանալու հնարավորությունից: Սակայն նա չդադարեցրեց իր ակտիվիզմը՝ համագործակցելով Կորետա Սքոթ Քինգի և Սեզար Չավեսի հետ: Միայն 50 տարի անց՝ 2022 թվականի հունիսին, Կինոարվեստի և գիտությունների ակադեմիան պաշտոնական ներողություն խնդրեց Սաչինից՝ ընդունելով նրա անցած անարդար տառապանքները և գնահատելով նրա քաջությունը: Սաչինը ընդունեց ներողությունը իր մահից կարճ ժամանակ առաջ՝ 2022-ի հոկտեմբերին: Այս լուսանկարը մնում է որպես սկզբունքայնության և քաղաքացիական արիության խորհրդանիշ: