Ռազմավարական էներգետիկ գործընկերություն
ԱՄՆ-ի և Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունները պաշտոնապես ստորագրել են առևտրային միջուկային համաձայնագիր, որը թույլ կտա Սաուդյան Արաբիայի տարածքում զարգացնել քաղաքացիական միջուկային ծրագիր։ ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարության հաղորդմամբ՝ այս քայլը նպատակ ունի մեծացնել թագավորության էներգետիկ հզորությունները և ամրապնդել երկու երկրների միջև առևտրային կապերը։
ԱՄՆ էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթը և Սաուդյան Արաբիայի էներգետիկայի նախարար արքայազն Աբդուլազիզ բին Սալմանը ստորագրել են «խաղաղ միջուկային համագործակցության» համաձայնագիրը և անվտանգության երաշխիքների մասին փաստաթուղթը։ Ըստ Էներգետիկայի նախարարության՝ այս համաձայնագրերը հիմք են դնում միլիարդավոր դոլարների գործընկերության համար՝ օգտագործելով ամերիկյան տեխնոլոգիաները և գիտական ներուժը։
Ծրագրի շրջանակը և անվտանգությունը
Թեև համաձայնագրի տեքստը դեռևս հրապարակված չէ, պաշտոնական աղբյուրները հաստատում են, որ ծրագիրը նախատեսված է բացառապես քաղաքացիական նպատակների համար, օրինակ՝ արհեստական բանականության (AI) տվյալների կենտրոնների էներգամատակարարման համար։ Համաձայնագիրը նախատեսում է Սաուդյան Արաբիայի տարածքում ուրանի հարստացման հնարավորություն, սակայն այն կվերահսկվի պայմանագրային կորպորացիայի կողմից և միայն երկարատև ուսումնասիրություններից հետո։
Westinghouse Electric Company-ն, որը նախատեսում է մասնակցել Սաուդյան Արաբիայի միջուկային ոլորտի զարգացմանը, այս համաձայնագիրը որակել է որպես կարևոր քայլ, որը կխթանի էներգետիկ անվտանգությունը և կստեղծի նոր տնտեսական հնարավորություններ։
Աշխարհաքաղաքական համատեքստը
Այս գործարքը նաև մրցակցային պատասխան է Չինաստանի և Ռուսաստանի ազդեցությանը, որոնք ակտիվորեն փորձում են միջուկային ենթակառուցվածքներ կառուցել Մերձավոր Արևելքում։ Ռուսաստանն արդեն իսկ միջուկային օբյեկտներ է կառուցել Եգիպտոսում և Թուրքիայում, իսկ Չինաստանը նույնպես ձգտում էր համագործակցել Սաուդյան Արաբիայի հետ։
Իրանի հետ լարվածության ֆոնին այս համաձայնագիրը ամրապնդում է ԱՄՆ-ի և Սաուդյան Արաբիայի դաշինքը։ Թեև Թրամփի վարչակազմը պնդում է, որ սա առևտրային բնույթի համաձայնագիր է, այն հաստատում է ԱՄՆ-ի հանձնառությունը տարածաշրջանային դաշնակիցների անվտանգության հարցում։
Կոնգրեսի վերահսկողությունը
Համաձայն 1954 թվականի օրենքի՝ միջուկային համագործակցության բոլոր պայմանագրերը պետք է անցնեն Կոնգրեսի վերանայման գործընթացով։ Չնայած սպասվող քաղաքական ընդդիմությանը, վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ օրենսդիրները, հավանաբար, բավարար ձայներ չեն ունենա համաձայնագրի իրականացումը արգելափակելու համար։