Գերմանական քաղաքականության համար շրջադարձային պահին «Ալտերնատիվա Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցությունը գրանցել է իր պատմության մեջ ամենախոշոր հաղթանակը երկրամասային մակարդակով՝ Սաքսոնիա-Անհալթի խորհրդարանում ստանալով 83 տեղից 39-ը։ Ինչպես հայտնում է PinkNews լրատվականը, կուսակցությունը ստացել է ձայների 43,8 տոկոսը՝ ցնցելով երկրի ավանդական քաղաքական համակարգը։ Թեև AfD-ին չհաջողվեց բացարձակ մեծամասնություն ստանալ միայնակ կառավարություն կազմելու համար, այս արդյունքը վկայում է ընտրազանգվածի հսկայական աջակցության մասին։ CNN-ի փոխանցմամբ՝ աջ կենտրոնամետ Քրիստոնեա-դեմոկրատական միությունը (CDU) կորցրել է 2021 թվականի իր ձայների ավելի քան կեսը, մինչդեռ AfD-ն ավելի քան կրկնապատկել է իր նախորդ ցուցանիշը այս արևելագերմանական երկրամասում։
Սաքսոնիա-Անհալթի ճեղքումը և ընտրական տեղաշարժերը
Ընտրությունների հետևանքներն անմիջապես զգացվեցին Բեռլինում։ CDU-ի առաջնորդ Ֆրիդրիխ Մերցը հայտարարել է, որ AfD-ի հաղթանակը ցնցել է իր կուսակցությունը «մինչև հիմքերը» և զգուշացրել է, որ դրա հետևանքները կզգացվեն ողջ Գերմանիայում։ Ինչպես հաղորդում է Associated Press-ը, այս հաջողությունը վերակենդանացրել է Եվրոպայում ծայրահեղ աջերի վերելքի վերաբերյալ մտահոգությունները, որտեղ հիմնական քաղաքական ուժերը պայքարում են գնաճի, միգրացիայի և աշխարհաքաղաքական լարվածության դեմ։ Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում կարևոր ժամանակահատվածում, քանի որ երկու շաբաթից էլ քիչ ժամանակում սպասվում են երկրամասային ընտրություններ Բեռլինում և Մեկլենբուրգում, ինչը կդառնա քաղաքական էլիտայի հերթական լուրջ փորձությունը։
Ալիս Վայդել. գաղափարական հակասությունների մարմնավորումը
Այս քաղաքական երկրաշարժի կենտրոնում է գտնվում AfD-ի համանախագահ Ալիս Վայդելը, ում անձնական կյանքը կտրուկ հակադրվում է իր իսկ կուսակցության ազգայնական և սոցիալ-պահպանողական գաղափարախոսությանը։ Ինչպես մանրամասնում է GO Magazine պարբերականը, Վայդելը լեսբուհի է, ով իր զուգընկերոջ՝ Սառա Բոսարդի հետ դաստիարակում է երկու որդեգրված տղաների։ Այս ընտանեկան մոդելն ուղղակիորեն հակասում է AfD-ի պաշտոնական ծրագրին, որն ակտիվորեն քարոզում է ավանդական ընտանիքի մոդելը՝ բաղկացած հորից և մորից։
Չնայած այն հանգամանքին, որ նա ղեկավարում է մի կուսակցություն, որն ակտիվորեն պայքարում է ԼԳԲՏՔ+ համայնքի իրավունքների դեմ, դեմ է նույնասեռ ամուսնություններին և ասոցիացվում է քարոզչական նյութերի հետ, Վայդելը պնդում է, որ իր անձնական ինքնությունը չի հակասում իր քաղաքական հայացքներին։ Ըստ PinkNews-ի՝ Վայդելը 2009 թվականից համատեղ ապրում է Շրի Լանկայում ծնված և շվեյցարական ընտանիքի կողմից որդեգրված ֆիլմերի պրոդյուսեր Սառա Բոսարդի հետ։ Զույգն ապրում է Շվեյցարիայի Էյնզիդելն քաղաքում, թեև Վայդելը ժամանակի մի մասն անցկացնում է Բեռլինում և իր պաշտոնական գերմանական բնակավայրում՝ Իբերլինգենում։ Վայդելը հայտարարել է, որ նույնասեռ ամուսնությունների օրինականացումն իր համար «անտարբեր» է, և չնայած 17 տարվա համատեղ կյանքին՝ նրանք ամուսնացած չեն։ GO Magazine-ի փոխանցմամբ՝ Վայդելը հրաժարվել է «քվիր» բնորոշումից՝ նշելով. «Ես քվիր չեմ, բայց ամուսնացած եմ մի կնոջ հետ, ում ճանաչում եմ 20 տարի»։
Քաղաքական օրակարգը. Ազգայնականություն, Ռուսաստան և «Տեսլական 2026»
Վայդելի ղեկավարությամբ AfD-ն որդեգրել է խիստ ազգայնական և սահմանափակող քաղաքական օրակարգ։ Սաքսոնիա-Անհալթում կուսակցությունը հանդես է եկել «Տեսլական 2026» ծրագրով, որը մեծապես ոգեշնչված է ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի պոպուլիստական քաղաքականությունից։ Ինչպես հաղորդում է GO Magazine-ը, այս ծրագիրը նախատեսում է արտաքսել ուկրաինացի ռազմական փախստականներին, եթե հակամարտությունը սահմանափակվի Ուկրաինայի արևելյան շրջաններով։ Բացի այդ, առաջարկվում է փախստականների երեխաներին տեղավորել առանձին դասարաններում՝ ընդգծելու համար նրանց ներկայության ժամանակավոր բնույթը։
AfD-ի ծրագիրը նախատեսում է նաև կտրուկ շրջադարձ Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության մեջ՝ կոչ անելով սերտ հարաբերություններ հաստատել Ռուսաստանի հետ։ Այս φιλοռուսական դիրքորոշումը մտահոգություն է առաջացրել արևմտյան դաշնակիցների շրջանում։ Կուսակցության աճող ազդեցությունը գրավում է նաև արտասահմանյան պահպանողականների ուշադրությունը։ Ընտրություններից օրեր առաջ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը հանդիպել է Վայդելի հետ։ Վենսը նախկինում քննադատել էր Գերմանիայի քաղաքական «պատնեշը» ծայրահեղ աջերի դեմ, ինչը վկայում է ԱՄՆ-ում MAGA շարժման և եվրոպական պոպուլիստների միջև աճող կապերի մասին, գրում է CNN-ը։
Աշխարհաքաղաքական հետևանքները և եվրոպական «պատնեշը»
Սաքսոնիա-Անհալթի արդյունքները տեղավորվում են ողջ Եվրոպայում ծայրահեղ աջերի վերելքի ընդհանուր միտումների մեջ։ Թեև Ջորջա Մելոնիի գլխավորած «Իտալիայի եղբայրներ» կուսակցությունը կարողացել է կայուն կառավարել՝ որդեգրելով ավելի չափավոր, ԵՄ-ամետ դիրքորոշում, այլ երկրներում աջակողմյան ուժերը բախվել են դժվարությունների։ Ինչպես նշում է Associated Press-ը, Հունգարիայում Վիկտոր Օրբանը խոշոր պարտություն է կրել իր նախկին դաշնակցից, իսկ Նիդերլանդներում Հեերտ Վիլդերսի կոալիցիան ներքին ճգնաժամ է ապրել միգրացիոն խիստ քաղաքականության պատճառով։
Եվրոպական քաղաքական դաշտը պատրաստվում է հաջորդ տարի կայանալիք Ֆրանսիայի և Իսպանիայի վճռորոշ ընտրություններին։ Ֆրանսիայում Մարին Լը Պենը շարունակում է մնալ Էմանուել Մակրոնին փոխարինելու հիմնական թեկնածուն, իսկ Իսպանիայում հակամիգրանտական «Vox» կուսակցությունը շարունակում է ամրապնդել դիրքերը երկրամասային կոալիցիաներում, հայտնում է Associated Press-ը։ AfD-ի հաջողությունը Սաքսոնիա-Անհալթում լուրջ ազդակ է եվրոպական ավանդական կուսակցությունների համար, որ ծայրահեղ աջերին մեկուսացնելու նախկին ռազմավարությունն այլևս արդյունավետ չէ։