Եվրոպական պաշտպանական գլխավոր համագործակցության փլուզումը
Եվրոպայի ամբիցիոզ փորձը՝ ստեղծելու վեցերորդ սերնդի միասնական մարտական ինքնաթիռ, պաշտոնապես ձախողվել է՝ ի ցույց դնելով մայրցամաքի երկու ամենախոշոր արդյունաբերական տերությունների միջև առկա տարաձայնությունները։ Առաջնորդության և տեխնիկական պահանջների շուրջ ամիսներ տևած վեճերից հետո Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը չեղարկել են «Ապագայի մարտական ավիացիոն համակարգ» (FCAS) համատեղ ծրագիրը, հայտնում է The Guardian-ը։ Սա վերջ դրեց 2018 թվականին մեկնարկած նախաձեռնությանը, որը դիտվում էր որպես Եվրոպայի ռազմավարական ինքնավարության հիմնասյուն։
Ծրագրի վերջնական տապալումը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ ֆրանսիական Safran շարժիչաշինական ընկերությունը հայտարարեց գերմանական MTU Aero Engines-ի հետ համատեղ ձեռնարկության դադարեցման մասին։ Արդյունաբերական շահերի բախումը սրվել էր Dassault Aviation-ի և Airbus Defence and Space-ի միջև՝ նախագծի ղեկավարման և մտավոր սեփականության իրավունքների շուրջ։ Բացի այդ, Փարիզը պահանջում էր ավելի թեթև, ավիակիրների վրա տեղակայման համար պիտանի ինքնաթիռ, մինչդեռ Բեռլինը, չունենալով ռազմածովային ավիացիա, նախապատվությունը տալիս էր ցամաքային ծանր կործանիչին։
Պատմական զուգահեռներ և արդյունաբերական ծավալների ճգնաժամը
FCAS-ի փլուզումը հիշեցնում է 1980-ականների սկզբի եվրոպական վեճերը, երբ Ֆրանսիան դուրս եկավ միջազգային կոնսորցիումից, որը հետագայում ստեղծեց Eurofighter Typhoon-ը։ Dassault-ն այն ժամանակ մշակեց Rafale-ը՝ Եվրոպան ներքաշելով տասնամյակներ տևած արտահանման մրցակցության մեջ։ The Guardian-ի հետ զրուցած փորձագետները նախազգուշացնում են, որ այս պառակտման կրկնությունը ստեղծում է ֆինանսական լուրջ ռիսկեր, քանի որ եվրոպական որևէ առանձին երկրի ռազմաօդային ուժեր չունեն բավարար պատվերների ծավալ վեցերորդ սերնդի տեխնոլոգիաներն տնտեսապես արդարացնելու համար։
Dassault-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Էրիկ Տրապիեն հաստատել է, որ Ֆրանսիան մտադիր է միայնակ առաջ տանել նոր կործանիչի նախագիծը՝ նպատակ ունենալով մինչև 2031 թվականը ստեղծել ցուցադրական մոդել։ Սակայն ֆրանսիական բանակում առկա 228 Rafale-ները բավարար չեն արտադրության ինքնարժեքը ցածր պահելու համար։ Միևնույն ժամանակ, Գերմանիան դիտարկում է Մեծ Բրիտանիայի, Իտալիայի և Ճապոնիայի կողմից ղեկավարվող GCAP (Global Combat Air Programme) ծրագրին միանալու տարբերակը, թեև նոր partner-ի ավելացումը կարող է դանդաղեցնել այդ նախագծի իրականացումը։
Գործող ռազմաօդային ուժերի իրականությունը
Մինչ եվրոպացի պլանավորողները քննարկում են ապագա ծրագրերը, ընթացիկ օպերատիվ կարողությունները հիմնված են հինգերորդ սերնդի ստելս-ինքնաթիռների և 4.5 սերնդի բազմամարտական հարթակների վրա։ Simple Flying-ի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից օդային մարտում առաջնային են սենսորների ինտեգրումը և տվյալների փոխանակումը։
Lockheed Martin F-22 Raptor-ը շարունակում է մնալ օդային գերակայության չափանիշ, մինչդեռ Lockheed Martin F-35 Lightning II-ը դարձել է արևմտյան դաշնակիցների հիմնական մարտական հարթակը։ F-35-ը գործում է որպես օդային կառավարման կենտրոն՝ ապահովելով իրական ժամանակում տվյալների փոխանակում դաշնակիցների միջև, հայտնում է Simple Flying-ը։
Զուգահեռաբար, Չինաստանը ակտիվորեն ավելացնում է Chengdu J-20 Mighty Dragon stealth կործանիչների արտադրությունը, որոնք նախատեսված են հեռահար հարվածների և ռազմավարական թիրախների ոչնչացման համար։ Չնայած նոր սերնդի մշակման դժվարություններին, Dassault Rafale-ը և Eurofighter Typhoon-ը շարունակում են մնալ եվրոպական երկրների պաշտպանունակության հիմքը՝ ապահովելով բարձր մարտունակություն և արտահանման մեծ պահանջարկ։