Չինաստանի մշակութային ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկը՝ կատակերգու Գուո Դեգանգը (Guo Degang), հայտնվել է պաշտոնական հետաքննության թիրախում, իսկ նրա առաջիկա համերգները չեղարկվել են համերգներից մեկի ժամանակ կոմունիստական հեղափոխական հայտնի երգի տեքստը կատակով փոփոխելու պատճառով։ Այս միջադեպը նոր թափ է հաղորդել երկրում գեղարվեստական խոսքի ազատության սահմանների և գրաքննության խստացման շուրջ քննարկումներին։
Ինչպես հաղորդում է CNN-ը՝ վկայակոչելով չինական պետական «thePaper» պարբերականը, հետաքննությունն սկսվել է Ուհան քաղաքի Մշակույթի և զբոսաշրջության բյուրոյի նախաձեռնությամբ։ Գերատեսչությունը բողոք է ստացել հանդիսատեսից, ով մեղադրել է Դեգանգին «դասական հեղափոխական ստեղծագործությունն աղավաղելու, արժեզրկելու և հասարակական բարոյականության նորմերը խախտելու» մեջ։ Ուհանի իշխանությունները հաստատել են, որ հետաքննությունն ընթացքի մեջ է, և դեռևս հայտնի չէ, թե երբ կհրապարակվեն վերջնական արդյունքները։
Կատակի բովանդակությունը և քաղաքական զգայունությունը
Խնդրո առարկա երգը՝ «Նվագիր սիրելի պիպաս» (Playing my beloved pipa), ստեղծվել է 1950-ականների հանրահայտ չինական «Երկաթուղային պարտիզաններ» ֆիլմի համար և նվիրված է Չին-ճապոնական պատերազմի ժամանակ կոմունիստ պարտիզանների հերոսական պայքարին։ 2019 թվականին այն ներառվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրման 70-ամյակին նվիրված 100 լավագույն երգերի ցանկում։
Երգի բնօրինակ տեքստում ասվում է. «Արևը մայր է մտնում արևմուտքում, Վեյշան լճում ամեն ինչ հանդարտ է»։ Հուլիսի վերջին Ուհանում կայացած համերգի ժամանակ Գուոն երկրորդ տողը փոխարինել է «Արգելված քաղաքում ամեն ինչ հանդարտ է» արտահայտությամբ և այն կատարել կատակերգական ոճով։ Պեկինի կենտրոնում գտնվող Արգելված քաղաքը դարեր շարունակ եղել է չինական կայսրերի նստավայրը, և ժամանակակից Չինաստանում դրա ցանկացած երգիծական հիշատակում դիտվում է որպես քաղաքականապես խիստ զգայուն թեմա՝ կապված երկրի բարձրագույն իշխանության հետ։
Կանոնակարգերի խախտումը և համերգների չեղարկումը
Ուհանի Մշակույթի և զբոսաշրջության բյուրոն հայտարարել է, որ Գուո Դեգանգի կատարած փոփոխությունը ներառված չի եղել նախապես հաստատման ներկայացված ծրագրում։ Ըստ այդմ՝ կատակերգուն կասկածվում է «Առևտրային ներկայացումների կառավարման կանոնակարգը» խախտելու մեջ, որը պահանջում է բոլոր հանրային ելույթների բովանդակության նախնական պետական հաստատում։
Միջադեպի հետևանքները չուշացան։ Գուոն, ով իր «Qilin» թատերական խմբի 10-ամյակի կապակցությամբ համազգային տուրի մեջ էր, ստիպված է եղել չեղարկել առաջիկա ելույթները։ Սիանի (Xi’an Chanba Poly Grand Theater) թատրոնի ներկայացուցիչը հաստատել է, որ նախատեսված համերգը չեղարկվել է անորոշ ժամկետով, իսկ տոմսերի գումարները կվերադարձվեն ավտոմատ կերպով։
Գեղարվեստական ազատության սահմանափակումները Չինաստանում
Գուո Դեգանգը համարվում է չինական ավանդական կատակերգության՝ «սիանսենգի» (crosstalk) վերածննդի հիմնադիրը և հանրահայտ աստղ է ողջ երկրում։ Սակայն այս միջադեպը ցույց է տալիս, թե որքան է նեղացել ստեղծագործական դաշտը Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության գաղափարական խստացումների ֆոնին, որոնք միտված են մշակույթը համապատասխանեցնել «Սի Ծինփինի գաղափարախոսությանը»։
Սա առաջին դեպքը չէ, երբ չինացի արտիստները ենթարկվում են խիստ պատժամիջոցների։ 2023 թվականին կատակերգու Լի Հաոշին (Li Haoshi) տուգանվեց 14,7 միլիոն յուանով (մոտ 2 միլիոն դոլար) և անորոշ ժամկետով զրկվեց ելույթների իրավունքից՝ Չինաստանի բանակի մասին կատակի պատճառով։ Իսկ 2022 թվականին մեկ այլ կատակերգու՝ Լի Բոն (Li Bo), տուգանվեց 50,000 յուանով՝ Շանհայի լոքդաունի թեմայով կատակելու համար։